Mbështetja dhe falja e Allahut

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Një shembull i mirë për ju janë Ibrahimi dhe ata që ishin me të,... - Për ju, o besimtarë, shembulli më i mirë, nga i cili mund të mësoni shumë, është Ibrahimi (a.s.) dhe besimtarët që e shoqëronin atë. Ju jeni urdhëruar që të pasoni fenë e Ibrahimit, i cili ishte “hanifa” - besimdrejtë, që besonte një Zot të vetëm dhe i distancuar nga adhurimi dhe adhuruesit e gjithçkaje tjetër veç Allahut. Ibrahimi (a.s.) dhe besimtarët që ishin me të u distancuan nga populli i tyre idhujtar dhe nga çdo adhurim tjetër, veç adhurimit të Allahut.

Madje, ata e deklaruan hapur distancimin e tyre kundër mohuesve, duke thënë: ...kur i thanë popullit të vet: “Ne distancohemi prej jush dhe prej çfarë adhuroni ju veç Allahut. Ne ju mohojmë dhe armiqësia ndërmjet nesh është e hapur,... - Ne distancohemi tërësisht prej jush dhe prej atyre që ju adhuroni krahas Allahut. Tashmë armiqësia mes nesh është e shpallur. Zemra e besimtarit nuk duhet të ketë asnjë lloj dashurie apo animi ndaj mohuesve, ndërsa armiqësia duhet të shfaqet me veprime konkrete.

Kjo urrejtje dhe armiqësi nuk ka kufizim kohe dhe vendi, porse vazhdon për sa kohë ata vazhdojnë me mohimin e tyre, siç thuhet më pas: ...derisa ju ta besoni Allahun si Një e të Vetëm! - Nëse e besoni Allahun si Një të vetëm, duke kryer adhurimin e kërkuar, atëherë vendin e urrejtjes dhe armiqësisë ndaj jush do ta zerë dashuria, miqësia dhe mbështetja. Ky është shembulli për ju, o besimtarë! Shikoni dhe mësoni nga Ibrahimi (a.s.) dhe besimtarët që ishin me të, që të përsosni imanin dhe teuhidin. Prej shembullit të Ibrahimit (a.s.) do të mësoni të plotësoni të gjitha veprat dhe adhurimet tuaja.

Por mos e merni si shembull fjalën e Ibrahimit drejtuar babait të vet (mosbesimtar) ... - Përjashtim bën vetëm një gjë. Ju nuk duhet ta merrni si shembull atë për fjalët që i tha Azerit, babait të tij idhujtar, i cili ishte mohues dhe armik i së vërtetës. Ibrahimi (a.s.) e ftoi atë në besim dhe në teuhid, por ai refuzoi me forcë. Atëherë, Ibrahimi tha: “Unë do të kërkoj falje për ty, por nuk kam asnjë mundësi për ty para Allahut!”. - Unë do të kërkoj falje për ty, edhe pse e di mirë se nuk kam asnjë mundësi që të të mbroj prej Allahut dhe ndëshkimit të Tij.

Gjithsesi, po e lus Zotin Tim, duke shpresuar që të mos gjej kurrë dëshpërim. Pra, nuk duhet të merret si shembull Ibrahimi (a.s.) për të kërkuar falje për një mushrik. Askush të mos lutet për idhujtarët dhe të pretendojë që po ndjek traditën e Ibrahimit. Allahu i Lartësuar e përmend arsyen e Ibrahimit (a.s.) për këtë veprim në një ajet tjetër: “Edhe lutja e Ibrahimit për babain e vet u bë veçse për shkak të një premtimi, që ai kishte bërë më parë.

Por kur iu bë e qartë se ai ishte armik i Allahut, ai u largua prej tij. Me të vërtetë, Ibrahimi ishte shumë i ndjeshëm dhe i butë.”[ Teube 114].

Ibrahimi (a.s.) dhe besimtarët që ishin me të, le të jenë shembull për ju edhe për lutjen e mrekullueshme që ata i drejtuan Allahut, për mbështetjen e tyre të plotë tek Ai, për kthimin e tyre të penduar e të nënshtruar tek Allahu i Lartësuar, si edhe për shprehjen e dobësisë dhe nevojës së tyre tek Allahu i Lartësuar, kur thanë: (Thoni) “Zoti ynë, vetëm Ty të mbështetemi, vetëm para Teje pendohemi dhe vetëm tek Ti është kthimi ynë.” - Ata u lutën: “O Zoti ynë, vetëm Ty të mbështetemi për arritjen e çdo gjëje që na sjell të mira dhe për largimin e çdo gjëje që na dëmton dhe është e keqe.

Vetëm tek Ti kemi besim, o Zoti ynë, dhe të gjitha çështjet tona i kemi lënë në dorën Tënde. Vetëm tek Ti kthehemi të penduar e të nënshtruar, për t’iu bindur porosive të Tua, për të kryer çdo gjë që të kënaq Ty dhe që na afron drejt Teje. Ky është qëllimi ynë, për të cilin ne nxitojmë, garojmë dhe bëjmë punë të mira. Ne jemi të bindur se tek Ti do të kthehemi një ditë, prandaj përgatitemi duke kryer çdo vepër që na afron pranë Teje.”

Lutja e tyre vazhdon: “Zoti ynë, mos na bëj sprovë të atyre që nuk besojnë dhe falna, o Zoti ynë!” - Mos u jep jobesimtarëve pushtet mbi ne, për shkak të gjynaheve tona, që ata të na nënshtrojnë dhe poshtërojnë, të na sprovojnë në besimin tonë dhe të na ndalojnë me ç’të munden nga feja jonë. Mos na bëj sprovë për ta, sepse nëse ata e shohin veten fitimtarë mbi ne, do të mashtrohen e do të mendojnë se janë me të vërtetën, kurse ne me të kotën dhe, në këtë mënyrë, do të shtohet mohimi i tyre dhe do të shfrenohen edhe më tej në kalimin e kufijve.

“Ti je Ngadhënjimtari, i Urti!” - Ata thanë: “Ti je El Aziz - Krenari, Ngadhënjimtari, Mposhtësi i gjithçkaje. Ti je El Hakim - i Urti, i Cili e vendos çdo gjë në vendin e vet. Me krenarinë dhe urtësinë Tënde, na ndihmo dhe na jep fitore kundër armiqve tanë! Na i mbulo dhe i fal gjynahet tona!

Na i rregullo të metat dhe mangësitë tona!” Pastaj Allahu i Lartësuar e përsërit inkurajimin e marrjes si shembull të Ibrahimit dhe besimtarëve që ishin me të, duke thënë:

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

Për fjalët e Allahut të Lartësuar: «O Zoti ynë, mos na bëj sprovë për jobesimtarët», Muxhahidi ka thënë: Kuptimi është: mos i ndëshko me duart e tyre, as me ndëshkim nga ana Jote, që ata të mos thonë: “Sikur këta të ishin në të vërtetën, nuk do t’u kishte ndodhur kjo.” Të njëjtën gjë ka thënë edhe ed-Dahhaku. Katadeja ka thënë: Mos i bëj ata të triumfojnë mbi ne, që të mos sprovohen nga kjo e të mendojnë se triumfuan mbi ne ngaqë janë në të drejtën. Këtë mendim e ka parapëlqyer Ibn Xheriri.

Ali ibn Ebi Talha transmeton nga Ibn Abbasi: “Mos i vër ata në pushtet mbi ne, që të mos na sprovojnë.”

Për fjalët: «Dhe na fal, o Zoti ynë; vërtet, Ti je i Plotfuqishmi, i Urti», domethënë: mbuloji mëkatet tona nga të tjerët dhe na i fal në marrëdhënien mes nesh dhe Teje. «Vërtet, Ti je i Plotfuqishmi, i Urti», domethënë: Ai që nuk i bëhet padrejtësi atij që kërkon strehim nën mbrojtjen Tënde; i Urti në fjalët, veprat, ligjin dhe caktimin e Tij.

Allahu i Lartësuar u thotë robërve të Tij besimtarë, të cilëve u ka urdhëruar të shkëputen nga jobesimtarët, t’i armiqësojnë, të qëndrojnë larg tyre dhe të distancohen prej tyre: «Shembull i mrekullueshëm për ju është Ibrahimi dhe ata që ishin me të», domethënë pasuesit e tij që besuan së bashku me të, «kur i thanë popullit të vet: “Ne shkëputemi nga ju”», domethënë u distancuam prej jush, «dhe nga ato që ju i adhuroni në vend të Allahut.

Ne ju mohuam», domethënë fenë dhe rrugën tuaj, «dhe midis nesh dhe jush u shfaq armiqësia dhe urrejtja përgjithmonë», domethënë armiqësia dhe urrejtja mes nesh dhe jush kanë nisur që tani; për sa kohë që ju qëndroni në mosbesimin tuaj, ne do të distancohemi prej jush dhe do t’ju urrejmë përgjithmonë, «derisa të besoni në Allahun Një dhe të Vetëm», domethënë derisa ta njësoni Allahun, ta adhuroni vetëm Atë, pa ortak, dhe të hiqni dorë nga idhujt e hyjnitë që adhuroni krahas Tij.

Përjashtim bën fjala e Ibrahimit për të atin: «Unë do të kërkoj falje për ty.» Domethënë, në Ibrahimin dhe popullin e tij keni shembull të mrekullueshëm për t’u ndjekur, përveç kërkimit të faljes së Ibrahimit për të atin. Ai e bëri këtë vetëm për shkak të një premtimi që ia kishte dhënë; por, kur iu bë e qartë se i ati ishte armik i Allahut, u distancua prej tij. Kjo ndodhi sepse disa besimtarë luteshin për etërit e tyre që kishin vdekur në politeizëm dhe kërkonin falje për ta, duke thënë: “Ibrahimi kërkonte falje për të atin.”

Atëherë Allahu, i Madhëruar dhe i Lartësuar, shpalli: «Nuk i takon Profetit dhe atyre që besojnë të kërkojnë falje për idhujtarët, edhe sikur të jenë të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit. Ndërsa kërkimi i faljes nga Ibrahimi për të atin ishte vetëm për shkak të një premtimi që ia kishte dhënë; por, kur iu bë e qartë se ai ishte armik i Allahut, u distancua prej tij. Vërtet, Ibrahimi ishte i dhembshur dhe i butë.» (Et-Teube, 113–114).

Në këtë ajet fisnik Allahu i Lartësuar thotë: «Shembull i mrekullueshëm për ju është Ibrahimi dhe ata që ishin me të» e deri te fjalët: «përveç fjalës së Ibrahimit për të atin: “Unë do të kërkoj falje për ty”, dhe nuk kam asnjë mundësi të të mbroj para Allahut». Domethënë, në këtë nuk keni shembull për t’u ndjekur, pra, në kërkimin e faljes për idhujtarët. Kështu kanë thënë Ibn Abbasi, Muxhahidi, Katadeja, Mukatili, ed-Dahhaku dhe të tjerë.

Pastaj Allahu i Lartësuar tregon fjalët e Ibrahimit dhe të atyre që ishin me të, kur u ndanë nga populli i tyre dhe u distancuan prej tij, iu drejtuan Allahut dhe iu përgjëruan: «O Zoti ynë, tek Ti mbështetemi, Ty të drejtohemi dhe tek Ti do të kthehemi», domethënë: në të gjitha çështjet mbështetemi tek Ti, çështjet tona t’i dorëzojmë Ty dhe t’i lëmë në dorën Tënde. «Dhe tek Ti do të kthehemi», domethënë, kthimi është tek Ti në jetën e përtejme. Et-Teube, 113–114.

Tefsiri i El-Begaviut

«Shembull i mrekullueshëm» do të thotë model për t’u ndjekur. «Në Ibrahimin dhe ata që ishin me të» domethënë besimtarët. «Kur i thanë popullit të vet» domethënë idhujtarëve: «Ne shkëputemi nga ju»; fjala arabe është shumës i «i distancuar». «Dhe nga ato që ju i adhuroni në vend të Allahut.

Ne ju mohuam» domethënë e hodhëm poshtë dhe e mohuam fenë tuaj. «Dhe midis nesh dhe jush u shfaq armiqësia dhe urrejtja përgjithmonë, derisa të besoni në Allahun Një dhe të Vetëm.» Ai i urdhëron Hatibin dhe besimtarët të marrin si shembull Ibrahimin, paqja qoftë mbi të, dhe besimtarët që ishin me të, duke u distancuar nga idhujtarët.

«Përveç fjalës së Ibrahimit për të atin: “Unë do të kërkoj falje për ty”», domethënë: në Ibrahimin dhe veprimet e tij keni shembull të mrekullueshëm, përveç kërkimit të faljes së tij për të atin idhujtar. Ibrahimi, paqja qoftë mbi të, i kishte thënë të atit: «Unë do të kërkoj falje për ty», por pastaj u distancua prej tij, siç e kemi përmendur në suren Et-Teube.

«Dhe nuk kam asnjë mundësi të të mbroj para Allahut» — Ibrahimi i thotë të atit: “Nuk mund të të sjell dobi dhe as të të mbroj nga ndëshkimi i Allahut, nëse nuk i bindesh Atij dhe i bën shok në adhurim.”

«O Zoti ynë, tek Ti mbështetemi» — këtë e thoshin Ibrahimi dhe besimtarët që ishin me të. «Ty të drejtohemi dhe tek Ti do të kthehemi.»

«O Zoti ynë, mos na bëj sprovë për jobesimtarët.» Ez-Zexh-xhaxhi ka thënë: Mos i bëj ata të triumfojnë mbi ne, që të mendojnë se janë në të drejtën dhe, si rrjedhojë, të sprovohen. Muxhahidi ka thënë: Mos i ndëshko me duart e tyre, as me ndëshkim nga ana Jote, që ata të mos thonë: “Sikur këta të ishin në të drejtën, nuk do t’u kishte ndodhur kjo.” «Dhe na fal, o Zoti ynë; vërtet, Ti je i Plotfuqishmi, i Urti.»