අල්ලාහ් වෙත භාරවීම සහ සමාව
رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا، وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا، وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ. رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا، وَاغْفِرْ لَنَا. رَبَّنَا، إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ.
رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
ඉබ්‍රාහීම් හා ඔහු සමග වූවන් තුළ අලංකාර ආදර්ශයන් සැබැවින්ම නුඹලාට විය. ඔවුහු ඔවුන්ගේ ජනතාවට ‘නියත වශයෙන්ම අපි නුඹලාගෙන් ද අල්ලාහ්ගෙන් තොර ව නුඹලා නැමඳුම් කරන දැයින් ද අපි ඉවත් වූවන් වෙමු. අපි නුඹලා ප්‍රතික්ෂේප කළෙමු. අල්ලාහ් වන ඔහු ව පමණක් නුඹලා විශ්වාස කරන තෙක් අප අතර හා නුඹලා අතර සතුරුකම හා ක්‍රෝධය ඉස්මතු වී ඇත.’ නමුත් ‘මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදිමි. අල්ලාහ්ගෙන් කිසිවක් (ලබා දීම) මා සතු නැත’ යැයි ඉබ්‍රාහීම් තම පියාණන්ට කළ ප්‍රකාශය හැර. ( අනිකුත් කරුණුවල ආදර්ශයක් ඇත්තේය. තවද ඉබ්‍රාහීම්) “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඔබ වෙත අපි (සියල්ල) භාර කළෙමු. තවද ඔබ වෙතම අපි යොමු වූයෙමු. තවද නැවත යොමු වන ස්ථානය ද ඇත්තේ ඔබ වෙතය.” “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ප්‍රතික්ෂේප කළවුනට පරීක්ෂණයක් ලෙසින් අප පත් නොකරනු මැනව! තවද අපට සමාව දෙනු මැනව! අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! නියත වශයෙන්ම නුඹ සර්ව බලධාරීය. මහා ප්‍රඥාවන්තය.
මෙහි අල්ලාහ් මත විශ්වාසයෙන් රඳා සිටීම (تَوَكُّل) සහ ඔහු වෙත යළි යොමුවීම (إِنَابَة) ප්‍රකාශ කරයි. ඉන්පසු “අප පත් නොකරනු මැනව” යන තහනම් ඉල්ලීමත්, සමාව අයැදීමත් පැමිණේ.
ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්
විශ්වාසවන්තයිනි, ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි විශ්වාසවන්තයින් තුළ නුඹලාට “අලංකාර ආදර්ශයක්” තිබුණි. එනම්, නුඹලාට ප්‍රයෝජනවත් වන යහපත් ආදර්ශයක් සහ අනුගමනයක් තිබුණි. මන්ද, නුඹලාට ඉබ්‍රාහීම්ගේ ධර්මමාර්ගය ඒකදේවවාදියෙකු ලෙස අනුගමනය කරන ලෙස අණ කරනු ලැබ තිබුණි. ඔවුහු තම ජනතාවට මෙසේ පැවසූහ: “නියත වශයෙන්ම අපි නුඹලාගෙන් ද, අල්ලාහ් හැර නුඹලා නමදින දෑවලින් ද නිදහස්ව සිටින්නෙමු.”
එනම්, ඉබ්‍රාහීම් (ඔහුට ශාන්තිය අත්වේවා) සහ ඔහු සමඟ සිටි විශ්වාසවන්තයෝ තමන්ගේ මුෂ්රික ජනතාවගෙන් ද, අල්ලාහ් හැර ඔවුන් නමදින දෑවලින් ද නිදහස් වූහ.
පසුව ඔවුහු තමන්ගේ සතුරුකම ඉතා පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළහ. “අපි නුඹලා ප්‍රතික්ෂේප කළෙමු. අප අතර හා නුඹලා අතර සතුරුකම හා ක්‍රෝධය මතු වී ඇත” යැයි කීහ. මෙහි ක්‍රෝධය යනු සිත් තුළ ඇති වෛරය සහ ආදරය නැතිවීමයි; සතුරුකම යනු ශරීරවලින් පෙනෙන විරුද්ධත්වයයි.
එම සතුරුකමට හා ක්‍රෝධයට කාලසීමාවක් හෝ සීමාවක් නැත. නුඹලා නුඹලාගේ ප්‍රතික්ෂේපයෙහි දිගටම සිටින තාක් එය සදාකාලිකය. “නුඹලා එකම අල්ලාහ් විශ්වාස කරන තෙක්” යනු, නුඹලා අල්ලාහ්ව පමණක් විශ්වාස කළ විට සතුරුකම හා ක්‍රෝධය නැති වී, ඒ වෙනුවට ආදරය හා මිත්‍රත්වය ඇති වන බවයි. එබැවින්, විශ්වාසවන්තයිනි, ඊමානය හා තව්හීද්හි ද, ඒවායේ අත්‍යවශ්‍ය දෑ හා අවශ්‍යතා ඉටු කිරීමෙහි ද, අල්ලාහ් වෙනුවෙන් පමණක් කරන සෑම නැමදුමකම ද ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි අය නුඹලාට ආදර්ශයකි.
එක් කරුණක් පමණක් හැරය. එනම්, ඉබ්‍රාහීම් තම පියා වූ ආසර්ට පැවසූ වචනයයි. ඔහු මුෂ්රික්, ප්‍රතික්ෂේපකයෙකු හා මුරණ්ඩු අයෙකු වූ අතර, ඊමානය හා තව්හීද් වෙත කැඳවූ විට එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එවිට ඉබ්‍රාහීම් මෙසේ කීවේය: “මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි.”
එහෙත් “අල්ලාහ්ගෙන් කිසිවක් ඔබ වෙනුවෙන් කිරීමට මට බලයක් නැත.” කෙසේවෙතත්, තම පරමාධිපතිට කරන ප්‍රාර්ථනාවෙන් අවාසනාවන්තයෙකු නොවීමට ඔහු බලාපොරොත්තු වෙමින් තම පරමාධිපතිගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළේය. මේ අවස්ථාවේදී ඉබ්‍රාහීම් මුෂ්රික් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළ බව කියමින් නුඹලාට ඔහු අනුගමනය කර මුෂ්රික්වරුන් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කිරීමට අවසර නැත. මන්ද, අල්ලාහ් එම කාරණයේදී ඉබ්‍රාහීම්ට තිබූ හේතුව මෙසේ සඳහන් කළේය: “තම පියා වෙනුවෙන් ඉබ්‍රාහීම් සමාව ඉල්ලා සිටීම, ඔහුට දුන් පොරොන්දුවක් නිසා මිස වෙනකක් නොවීය.
ඔහු අල්ලාහ්ගේ සතුරෙකු බව ඔහුට පැහැදිලි වූ විට, ඔහුගෙන් ඉවත් විය. නියත වශයෙන්ම ඉබ්‍රාහීම් අල්ලාහ් වෙත බොහෝ හැරෙන, ඉවසිලිවන්ත අයෙකු විය.”
ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි අය තුළ නුඹලාට අලංකාර ආදර්ශයක් ඇත. ඔවුහු අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා, ඔහු මත භාර වී, ඔහු වෙත යළි යොමු වී, තමන්ගේ අසමත්කම හා අඩුපාඩු පිළිගනිමින් මෙසේ කීහ: “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඔබ මතම අපි භාර වූයෙමු.” එනම්, අපට ප්‍රයෝජනවත් දෑ ලබා ගැනීමටත්, අපට හානිදායක දෑ වළක්වා ගැනීමටත් අපි ඔබ මත රඳා සිටිමු.
අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි, ඒ සම්බන්ධයෙන් අපි ඔබ කෙරෙහි විශ්වාසය තැබුවෙමු. “ඔබ වෙතම අපි යළි යොමු වූයෙමු” යනු, ඔබට සමීප කරන සියලු දෑ වෙතත්, ඔබගේ කීකරුකම හා ප්‍රසාදය වෙතත් අපි හැරී ආවෙමු යන්නයි. ඒ සඳහා අපි උත්සාහ කරමින්, යහපත් ක්‍රියාවන්හි උනන්දුවෙන් නිරත වෙමු. “නැවත හැරී යන ස්ථානය ඇත්තේ ඔබ වෙතය” යන්න අපි දනිමු.
එබැවින් ඔබ වෙත පැමිණීමට අපි සූදානම් වෙමු; ඔබට සමීප කරවන යහපත් ක්‍රියාවන් කරමු.
“අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ප්‍රතික්ෂේප කළවුන්ට අප පරීක්ෂණයක් බවට පත් නොකරනු මැනව!” එනම්, අපගේ පාප හේතුවෙන් ඔවුන් අප කෙරෙහි බලය පවරා, අපව පරීක්ෂාවට ලක් කර, ඊමානයේ කටයුතුවලින් ඔවුන්ට හැකි පමණ අප වළක්වන්නට ඉඩ නොදෙනු මැනව. ඔවුන් අප කෙරෙහි ජයග්‍රහණය කළ බව දුටු විට, තමන් සත්‍යය මතත් අප අසත්‍යය මතත් සිටින බව සිතා, එමගින් ඔවුන්ගේ ප්‍රතික්ෂේපය හා සීමාව ඉක්මවා යාම වැඩි කරගැනීමට ද ඉඩ නොදෙනු මැනව.
“අපට සමාව දෙනු මැනව” යනු, අප කළ පාප හා අයහපත් ක්‍රියාවන්ටත්, අප ඉටු කිරීමෙහි අඩුපාඩු කළ අණවලටත් සමාව දෙනු මැනව යන්නයි. “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! නියත වශයෙන්ම ඔබ සර්ව බලධාරීය” යනු සියල්ල පරාජය කරන බලධාරියාණන් බවයි. “මහා ප්‍රඥාවන්තය” යනු සියල්ල නිසි ස්ථානයේ තබන තැනැත්තාණන් බවයි.
එබැවින් ඔබගේ බලයෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් අපගේ සතුරන්ට එරෙහිව අපට උදව් කරනු මැනව; අපගේ පාපවලට සමාව දී, අපගේ අඩුපාඩු නිවැරදි කරනු මැනව.
ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්
“අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ප්‍රතික්ෂේප කළවුන්ට අප පරීක්ෂණයක් බවට පත් නොකරනු මැනව!” යන්න පිළිබඳව මුජාහිද් මෙසේ පැවසීය: එහි අර්ථය, “ඔවුන්ගේ අතින් අපට දඬුවම් නොකරනු මැනව; ඔබ වෙතින් එන දඬුවමකින් ද අපට දඬුවම් නොකරනු මැනව. එසේ වුවහොත්, ‘මේ අය සත්‍යය මත සිටියා නම් මෙය ඔවුන්ට සිදු නොවනු ඇත’ යැයි ඔවුහු කියනු ඇත” යන්නයි.
අද්-දහ්හාක් ද මෙසේම කීවේය. කතාදා මෙසේ පැවසීය: “ඔවුන් අප කෙරෙහි ජයග්‍රහණය කරන ලෙස නොකරනු මැනව. එවිට තමන් සත්‍යය මත සිටි නිසා අප කෙරෙහි ජයගත් බව ඔවුහු සිතමින් පරීක්ෂාවට වැටෙති.” ඉබ්නු ජරීර් ද මෙම අදහස තෝරා ගත්තේය. ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් අලි ඉබ්නු අබී තල්හා වාර්තා කළේ: “ඔවුන්ට අප කෙරෙහි බලය නොදෙනු මැනව; එවිට ඔවුන් අපව පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ඇත” යන්නයි.
“අපට සමාව දෙනු මැනව! අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! නියත වශයෙන්ම ඔබ සර්ව බලධාරීය, මහා ප්‍රඥාවන්තය” යන්නෙහි අර්ථය: අපගේ පාප අන් අයගෙන් වසන් කරනු මැනව; අප හා ඔබ අතර ඒවාට සමාව දී ඒවා අත්හරිනු මැනව. “නියත වශයෙන්ම ඔබ සර්ව බලධාරීය” යනු, ඔබගේ ආරක්ෂාවට පැමිණෙන අයට කිසිදු අසාධාරණයක් සිදු නොවන තැනැත්තාණන් බවයි.
“මහා ප්‍රඥාවන්තය” යනු ඔබගේ වචනවල ද, ක්‍රියාවල ද, ආගමික නීතිවල ද, නියමයන්හි ද ප්‍රඥාවන්ත තැනැත්තාණන් බවයි.
අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: කාෆිර්වරුන්ගෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙන්වී, ඔවුන් සමඟ සතුරුකම් කර, ඔවුන්ගෙන් ඈත් වී, ඔවුන්ගෙන් නිදහස් වන ලෙස අණ කරනු ලැබූ තම විශ්වාසවන්ත සේවකයන්ට: “ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි අය තුළ නුඹලාට අලංකාර ආදර්ශයක් තිබුණි.” එනම්, ඔහු සමඟ විශ්වාස කළ අනුගාමිකයන් තුළය. “ඔවුහු තම ජනතාවට මෙසේ පැවසූ විට: ‘නියත වශයෙන්ම අපි නුඹලාගෙන් නිදහස්ව සිටින්නෙමු’” යනු, අපි නුඹලාගෙන් ඉවත් වූවෙමු යන්නයි. “අල්ලාහ් හැර නුඹලා නමදින දෑවලින් ද අපි නිදහස්ව සිටින්නෙමු.
අපි නුඹලා ප්‍රතික්ෂේප කළෙමු” යනු, නුඹලාගේ ආගම හා මාර්ගය අපි ප්‍රතික්ෂේප කළෙමු යන්නයි. “අප අතර හා නුඹලා අතර සතුරුකම හා ක්‍රෝධය සදාකාලිකව මතු වී ඇත” යනු, මේ මොහොතේ සිට නුඹලා අතරත් අප අතරත් සතුරුකම හා ක්‍රෝධය ආරම්භ වී ඇති බවයි. නුඹලා ප්‍රතික්ෂේපයෙහි සිටින තාක් අපි සදාකාලිකව නුඹලාගෙන් නිදහස් වී, නුඹලාට වෛර කරන්නෙමු. “නුඹලා එකම අල්ලාහ් විශ්වාස කරන තෙක්” යනු, නුඹලා අල්ලාහ්ව පමණක් නමදිමින්, ඔහුට කිසිවකු හවුල් නොකර, ඔහු සමඟ නමදින වෙනත් දෙවිවරුන් හා පිළිම අත්හරින තෙක් යන්නයි.
“එහෙත් ඉබ්‍රාහීම් තම පියාට ‘මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි’ යැයි පැවසූ වචනය හැර” යන්නෙහි අර්ථය: ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහුගේ ජනතාව තුළ නුඹලාට අනුගමනය කළ හැකි අලංකාර ආදර්ශයක් ඇත; එහෙත් තම පියා වෙනුවෙන් ඉබ්‍රාහීම් සමාව අයැදීම එයට අයත් නොවේ. ඉබ්‍රාහීම් (ඔහුට ශාන්තිය අත්වේවා) තම පියාට “මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි” යැයි පැවසුවේ ඔහුට දුන් පොරොන්දුවක් නිසාය. පසුව ඔහු අල්ලාහ්ගේ සතුරෙකු බව පැහැදිලි වූ විට ඉබ්‍රාහීම් ඔහුගෙන් ඉවත් විය. ඒ ගැන සූරා අත්-තව්බාහි සඳහන් කළෙමු.
ෂිර්ක් මත මියගිය තම පියවරුන් වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලා ප්‍රාර්ථනා කළ ඇතැම් විශ්වාසවන්තයෝ, “ඉබ්‍රාහීම් තම පියා වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලා සිටියේය” යැයි කියමින් එසේ කළහ. එවිට අල්ලාහ් මෙසේ පහළ කළේය: “නබිවරයාටත්, විශ්වාස කළවුන්ටත්, තමන් නෑදෑයන් වුව ද ඔවුන් නිරයේ වැසියන් බව පැහැදිලි වූ පසු, මුෂ්රිකයින් වෙනුවෙන් සමාව අයැදීම සුදුසු නොවේ. ඉබ්‍රාහීම් තම පියා වෙනුවෙන් සමාව අයැදීම ඔහුට දුන් පොරොන්දුවක් නිසා මිස වෙනකක් නොවීය. ඔහු අල්ලාහ්ගේ සතුරෙකු බව පැහැදිලි වූ විට ඔහුගෙන් ඉවත් විය.
නියත වශයෙන්ම ඉබ්‍රාහීම් අල්ලාහ් වෙත බොහෝ හැරෙන, ඉවසිලිවන්ත අයෙකු විය.”
මෙම උතුම් ආයතයේ “ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි අය තුළ නුඹලාට අලංකාර ආදර්ශයක් තිබුණි” යනුවෙන් පවසා, ඉන්පසු “එහෙත් ඉබ්‍රාහීම් තම පියාට ‘මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි’ යැයි පැවසූ වචනය සහ ‘අල්ලාහ්ගෙන් කිසිවක් ඔබ වෙනුවෙන් කිරීමට මට බලයක් නැත’ යන වචනය හැර” යැයි සඳහන් කරයි. එනම්, මුෂ්රිකයින් වෙනුවෙන් සමාව අයැදීම සම්බන්ධයෙන් නුඹලාට ඔහු තුළ ආදර්ශයක් නැත. ඉබ්නු අබ්බාස්, මුජාහිද්, කතාදා, මුකාතිල්, අද්-දහ්හාක් සහ තවත් පිරිසක් මෙසේ පැවසූහ.
ඉන්පසු තම ජනතාවගෙන් වෙන්වී, ඔවුන්ගෙන් නිදහස් වී, අල්ලාහ් වෙත රැකවරණය පතා ඔහුට යටහත් පහත් ලෙස යාච්ඤා කළ ඉබ්‍රාහීම් හා ඔහු සමඟ සිටි අයගේ ප්‍රකාශය අල්ලාහ් මෙසේ දන්වයි: “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඔබ මතම අපි භාර වූයෙමු; ඔබ වෙතම අපි යළි යොමු වූයෙමු; නැවත පැමිණීම ඇත්තේ ඔබ වෙතය.” එනම්, සියලු කටයුතුවලදී අපි ඔබ මත විශ්වාසය තැබුවෙමු; අපගේ කටයුතු ඔබට භාර කර, ඔබ වෙත පවරා දුන්නෙමු. “නැවත පැමිණීම ඇත්තේ ඔබ වෙතය” යනු, පරලොවෙහි නැවත හැරී පැමිණීම ඔබ වෙතය යන්නයි. (අත්-තව්බා 9:113–114)
අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්
“අලංකාර ආදර්ශයක්” යනු ආදර්ශයක් හා අනුගමනය කළ යුතු මඟකි. “ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි අය තුළ” යනු, විශ්වාසවන්තයින්ගෙනි. “ඔවුන් තම මුෂ්රික ජනතාවට මෙසේ පැවසූ විට: ‘නියත වශයෙන්ම අපි නුඹලාගෙන් නිදහස්ව සිටින්නෙමු’” යන්නයි. “අල්ලාහ් හැර නුඹලා නමදින දෑවලින් ද අපි නිදහස්ව සිටින්නෙමු.
අපි නුඹලා ප්‍රතික්ෂේප කළෙමු” යනු, නුඹලාගේ ආගම අපි ප්‍රතික්ෂේප කර ප්‍රතික්ෂේප කළ බව ප්‍රකාශ කළෙමු යන්නයි. “අප අතර හා නුඹලා අතර සතුරුකම හා ක්‍රෝධය සදාකාලිකව මතු වී ඇත; නුඹලා එකම අල්ලාහ් විශ්වාස කරන තෙක්” යන ප්‍රකාශයෙන්, මුෂ්රිකයින්ගෙන් නිදහස් වීමේදී ඉබ්‍රාහීම් (ඔහුට ශාන්තිය අත්වේවා) සහ ඔහු සමඟ සිටි විශ්වාසවන්තයින් අනුගමනය කරන ලෙස හාතිබ්ටත් විශ්වාසවන්තයින්ටත් අණ කෙරේ.
“එහෙත් ඉබ්‍රාහීම් තම පියාට ‘මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි’ යැයි පැවසූ වචනය හැර” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, ඉබ්‍රාහීම්ගේ ක්‍රියාවන් අතරින් ඔහුගේ මුෂ්රික පියා වෙනුවෙන් සමාව අයැදීම හැර අනෙක් දේවලදී නුඹලාට අලංකාර ආදර්ශයක් ඇති බවයි. ඉබ්‍රාහීම් (ඔහුට ශාන්තිය අත්වේවා) තම පියාට “මම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව අයැදින්නෙමි” යැයි පවසා පසුව ඔහුගෙන් ඉවත් විය. ඒ ගැන සූරා අත්-තව්බාහි සඳහන් කළෙමු. “අල්ලාහ්ගෙන් කිසිවක් ඔබ වෙනුවෙන් කිරීමට මට බලයක් නැත” යනු, ඉබ්‍රාහීම් තම පියාට පැවසූ වචනයයි: ඔබ අල්ලාහ්ට අකීකරු වී ඔහුට ආදේශ කළහොත්, අල්ලාහ්ගේ දඬුවමෙන් ඔබට කිසිදු සහනයක් දීමටවත් එය ඔබෙන් වළක්වාලීමටවත් මට නොහැකිය.
“අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඔබ මතම අපි භාර වූයෙමු” යන්න ඉබ්‍රාහීම් සහ ඔහු සමඟ සිටි විශ්වාසවන්තයින් පැවසූහ. “ඔබ වෙතම අපි යළි යොමු වූයෙමු; නැවත පැමිණීම ඇත්තේ ඔබ වෙතය.”
“අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ප්‍රතික්ෂේප කළවුන්ට අප පරීක්ෂණයක් බවට පත් නොකරනු මැනව!” අස්-සජ්ජාජ් පැවසුවේ: ඔවුන් අප කෙරෙහි ජය නොලබන ලෙස කරනු මැනව; එසේ වුවහොත් ඔවුන් තමන් සත්‍යය මත සිටින බව සිතා පරීක්ෂාවට වැටෙනු ඇත යන්නයි. මුජාහිද් පැවසුවේ: ඔවුන්ගේ අතින් හෝ ඔබ වෙතින් එන දඬුවමකින් අපට දඬුවම් නොකරනු මැනව.
එසේ වුවහොත්, “මේ අය සත්‍යය මත සිටියා නම් මෙය ඔවුන්ට සිදු නොවනු ඇත” යැයි ඔවුහු කියනු ඇත.
“අපට සමාව දෙනු මැනව! අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! නියත වශයෙන්ම ඔබ සර්ව බලධාරීය, මහා ප්‍රඥාවන්තය.”
සහීහ් අල්-බුහාරිහි (අංක 4519) නිර්මාතෘ කෙරෙහි භාරවීම සම්බන්ධයෙන් ඉබ්‍රාහීම්ගේ ආදර්ශය පිළිබඳ වාර්තාවක් සඳහන් වේ.