Потпирање и враќање кон Аллах

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

О верници, во Ибрахим и оние што беа со него имате убав пример, односно добар пример што вреди да се следи и од кој ќе имате корист, зашто ви е наредено да ја следите верата на Ибрахим, кој бил искрен во верата. Тоа било кога му рекле на својот народ: „Ние немаме ништо со вас, ниту со она што, освен Аллах, го обожувате.“ Имено, Ибрахим, мир над него, и верниците што биле со него се одрекле од својот многубожечки народ и од она што го обожувале наместо Аллах.

Потоа сосема јасно го истакнале непријателството кон нив, велејќи: „Не веруваме во вас“, а се појавило и станало очигледно „непријателството и омразата меѓу нас и вас“: омразата во срцата и исчезнувањето на наклонетоста, а непријателството во постапките. Нема време ниту граница на тоа непријателство и омраза, туку ќе траат засекогаш, сè додека останувате во неверството, „додека не поверувате во Аллах, Единствениот“. Кога ќе поверувате само во Аллах, непријателството и омразата ќе исчезнат и ќе се преобразат во љубов и пријателство.

О верници, во Ибрахим и оние што биле со него имате пример во истрајноста во верата и еднобоштвото, во исполнувањето на она што тие го бараат и подразбираат, и во сето она што го правеле како обожување само на Аллах. Исклучок е само едно нешто: зборовите на Ибрахим кон својот татко, Азар, многубожецот, неверникот и инаетливиот. Кога го повикал во верата и еднобоштвото, а татко му одбил, Ибрахим рекол: „Секако ќе барам прошка за тебе“, иако „не можам кај Аллах да ти помогнам со ништо“. Но ќе Му се молам на својот Господар, надевајќи се дека нема да бидам несреќен со молитвата упатена кон Него.

Затоа не треба да го земате Ибрахим за пример во оваа ситуација, кога се молел за многубошецот. Не смеете да се молите за многубошците, велејќи дека во тоа го следите верскиот пат на Ибрахим, зашто Аллах го објаснил оправдувањето на Ибрахим со зборовите: „Барањето прошка од Ибрахим за неговиот татко беше само поради ветувањето што му го дал. А кога му стана јасно дека тој е непријател на Аллах, се одрече од него.

Ибрахим навистина бил многу чувствителен и благ“ [ат-Тевба, 9:114].<br><br>А за вас има убав пример во Ибрахим и оние што биле со него, кога Му се молеле на Аллах, се потпирале на Него и Му се враќале, признавајќи ги својата немоќ и своите недостатоци. Тие рекле: „Господару наш, на Тебе се потпираме“, односно, се потпираме на Тебе за да ни го донесеш она што ни користи и да го отстраниш она што ни штети, и имаме доверба во Тебе, Господару наш, во тоа. „И Тебе Ти се враќаме“, односно, се враќаме кон послушноста кон Тебе, кон она што Ти е мило и кон сè што нè приближува до Тебе.

Во тоа настојуваме и се трудиме да правиме добри дела. Знаеме дека кај Тебе ќе се вратиме, па се подготвуваме да дојдеме пред Тебе и правиме добри дела што ќе нè приближат до Тебе.<br><br>„Господару наш, не допуштај да бидеме искушение за оние што не веруваат“, односно, не дозволувај поради нашите гревови да им дадеш власт над нас, па да нè изложат на искушение и да нè спречат во она што можат да го спречат од нашата вера. Тие и самите ќе бидат ставени на искушение: ако видат дека се надмоќни, ќе помислат дека се на вистината, а ние на заблудата, па ќе се зголемат во неверство и престапување на границите.

„И прости ни“ за гревовите и лошите дела што сме ги направиле, како и за недостигот во извршувањето на она што ни е наредено. „Господару наш, Ти навистина си Силниот“, Кој совладува сè, „Мудриот“, Кој ги поставува работите на нивното вистинско место. Затоа, со Својата моќ и мудрост, помогни ни против нашите непријатели, прости ни ги гревовите и поправи ги нашите недостатоци.

Тефсир на имамот Ибн Касир

„Господару наш, не допуштај да бидеме искушение за оние што не веруваат.“ Муџахид рекол: „Тоа значи: не казнувај нè преку нивните раце, ниту со казна од Тебе, па тие да речат: ‘Да беа овие на вистината, немаше да ги снајде ова.’“ Истото го рекол и ад-Дахак. Катада рекол: „Не дозволувај тие да нè надвладеат, па поради тоа да бидат искушани и да помислат дека нè надвладеале затоа што се на вистината.“

Ова толкување го избрал Ибн Џарир. Али ибн Аби Талха пренесува од Ибн Абас дека значењето е: „Не давај им власт над нас, па да нè искушаат.“<br><br>„И прости ни, Господару наш. Ти навистина си Силниот и Мудриот.“ Тоа значи: скриј ги нашите гревови од другите и прости ни ги во она што е меѓу нас и Тебе.

„Ти навистина си Силниот“, Кој не го остава без заштита оној што прибегнал под Твоето покровителство, „Мудриот“ во Твоите зборови, дела, прописи и одредби.<br><br>Возвишениот Аллах им се обраќа на Своите верници, на кои им наредил да ги прекинат врските со неверниците, да им бидат непријатели, да се држат настрана од нив и да се одречат од нив: „Во Ибрахим и оние што биле со него имате убав пример“, односно, во неговите следбеници што поверувале со него. „Кога му рекле на својот народ: ‘Ние немаме ништо со вас’“, односно, се одрекуваме од вас, „ниту од она што, освен Аллах, го обожувате. Не веруваме во вас“, односно, во вашата вера и пат.

„И се појавиле непријателството и омразата меѓу нас и вас засекогаш“, односно, непријателството и омразата меѓу нас и вас започнале од сега и ќе траат сè додека останувате во неверството; засекогаш ќе се одрекуваме од вас и ќе ве мразиме, „додека не поверувате во Аллах, Единствениот“, односно, додека не Го обедините Аллах во обожувањето, не Му служите само Нему, без содружник, и не ги отфрлите божествата и идолите што ги обожувате покрај Него.<br><br>Зборовите: „освен зборовите на Ибрахим кон својот татко: ‘Секако ќе барам прошка за тебе’“ значат дека во Ибрахим и неговиот народ имате убав пример, освен во барањето прошка од Ибрахим за татко му.

Тој побарал прошка за него само поради ветување што му го дал, а кога му станало јасно дека татко му е непријател на Аллах, се одрекол од него. Некои верници се молеле и барале прошка за своите татковци што умреле како многубошци, велејќи: „Ибрахим барал прошка за својот татко.“ Потоа Аллах ги објавил зборовите: „На Пратеникот и на верниците не им прилега да бараат прошка за многубошците, дури и да им се блиски роднини, откако им станало јасно дека тие се жители на Огнот. А барањето прошка од Ибрахим за неговиот татко беше само поради ветувањето што му го дал.

А кога му стана јасно дека тој е непријател на Аллах, се одрече од него. Ибрахим навистина бил многу чувствителен и благ“ [ат-Тевба, 9:113–114].<br><br>Во овој благороден ајет Возвишениот Аллах рекол: „Во Ибрахим и оние што биле со него имате убав пример“, па сè до зборовите: „освен зборовите на Ибрахим кон својот татко: ‘Секако ќе барам прошка за тебе’, но не можам кај Аллах да ти помогнам со ништо.“ Тоа значи дека немате пример во ова, односно во барањето прошка за многубошците.

Така рекле Ибн Абас, Муџахид, Катада, Мукатил, ад-Дахак и други.<br><br>Потоа Возвишениот Аллах ги известува за зборовите на Ибрахим и оние што биле со него, кога се одвоиле од својот народ и се одрекле од него, па прибегнале кон Аллах и понизно Му се обратиле: „Господару наш, на Тебе се потпираме, Тебе Ти се враќаме и кај Тебе е враќањето“ [60:4]. Тоа значи: во сите работи се потпираме на Тебе, Тебе Ти ги предаваме и Тебе Ти ги доверуваме нашите работи. „И кај Тебе е враќањето“, односно, враќањето во Ахирет [задгробниот живот].

Тефсир на ал-Багави

„Имате пример“ — пример што треба да се следи. „Убав пример во Ибрахим и оние што биле со него“ — верниците. „Кога му рекле на својот народ“ — на многубошците: „Ние немаме ништо со вас“ — зборот „безгрешен“ [بريء] е во множина. „Ниту со она што, освен Аллах, го обожувате.

Не веруваме во вас“, односно, ја отфрламе и ја негираме вашата вера. „И се појавиле непријателството и омразата меѓу нас и вас засекогаш, додека не поверувате во Аллах, Единствениот.“ Аллах им заповеда на Хатиб и на верниците да ги следат Ибрахим, мир над него, и верниците што биле со него во одрекувањето од многубошците.<br><br>„Освен зборовите на Ибрахим кон својот татко: ‘Секако ќе барам прошка за тебе’“ — значи, имате убав пример во Ибрахим и неговите постапки, освен во барањето прошка од него за неговиот многубожечки татко.

Ибрахим, мир над него, му рекол на татко си: „Секако ќе барам прошка за тебе“, а потоа се одрекол од него, како што го споменавме во сурата ат-Тевба. „Но не можам кај Аллах да ти помогнам со ништо“ — Ибрахим му вели на татко си: не можам да ти бидам од никаква корист, ниту да ја отстранам од тебе казната на Аллах ако не Му се покоруваш и ако Му здружуваш други во обожувањето.<br><br>„Господару наш, на Тебе се потпираме“ — ова го кажале Ибрахим и верниците што биле со него. „Тебе Ти се враќаме и кај Тебе е враќањето.“<br><br>„Господару наш, не допуштај да бидеме искушение за оние што не веруваат.“

Аз-Заџаџ рекол: „Не дозволувај тие да нè надвладеат, па да помислат дека се на вистината и да бидат искушани.“ Муџахид рекол: „Не казнувај нè преку нивните раце, ниту со казна од Тебе, па тие да речат: ‘Да беа овие на вистината, немаше да ги снајде тоа.’“<br><br>„И прости ни, Господару наш. Ти навистина си Силниот и Мудриот.“