అల్లాహ్‌పై నమ్మకం మరియు క్షమాపణ

షేఖ్ అబ్దుర్రహ్మాన్ అస్సాదీ తఫ్సీర్

ఓ విశ్వాసులారా! ఇబ్రాహీమ్‌లో మరియు ఆయనతో ఉన్న విశ్వాసులలో మీకు మంచి ఆదర్శం ఉంది; అంటే మీకు ప్రయోజనం కలిగించే ఉత్తమ మార్గదర్శకత్వం, అనుసరణ ఉంది. ఎందుకంటే, ఏకదైవాన్ని నమ్మిన ఇబ్రాహీమ్ ధర్మాన్ని అనుసరించాలని మీకు ఆజ్ఞాపించబడింది.

వారు తమ జాతివారితో ఇలా అన్నప్పుడు: «నిశ్చయంగా, మీతోనూ, అల్లాహ్‌ను వదలి మీరు ఆరాధించే వాటితోనూ మాకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు.» అంటే, ఇబ్రాహీమ్‌ (అలైహిస్సలాం) మరియు ఆయనతో ఉన్న విశ్వాసులు తమ బహుదైవారాధక జాతివారిని, అల్లాహ్‌ను వదలి వారు ఆరాధించే వాటిని తిరస్కరించారు. ఆ తరువాత తమ శత్రుత్వాన్ని స్పష్టంగా ప్రకటిస్తూ ఇలా అన్నారు: «మేము మిమ్మల్ని తిరస్కరించాము; మాకూ మీకూ మధ్య శత్రుత్వం, ద్వేషం స్పష్టమయ్యాయి.» అంటే, హృదయాలలో ద్వేషం పుట్టి, ప్రేమాభిమానాలు తొలగిపోయాయి; శరీరాలతోనూ శత్రుత్వం ఏర్పడింది.

ఈ శత్రుత్వానికి, ద్వేషానికి నిర్ణీత సమయం లేదా హద్దు లేదు; మీరు మీ అవిశ్వాసంలో కొనసాగినంతకాలం అది శాశ్వతంగా ఉంటుంది. «మీరు అద్వితీయుడైన అల్లాహ్‌ను విశ్వసించే వరకు»—మీరు అల్లాహ్‌ను మాత్రమే విశ్వసించినప్పుడు శత్రుత్వం, ద్వేషం తొలగి, వాటి స్థానంలో ప్రేమ, సాన్నిహిత్యం ఏర్పడతాయి.

కాబట్టి విశ్వాసులారా! ఇబ్రాహీమ్‌ మరియు ఆయనతో ఉన్నవారిలో, విశ్వాసాన్ని, ఏకదైవారాధనను ఆచరించడంలోనూ, వాటికి సంబంధించిన విధులను నెరవేర్చడంలోనూ, అల్లాహ్‌ను మాత్రమే ఆరాధించే ప్రతి విషయంలోనూ మీకు ఆదర్శం ఉంది. అయితే ఒక విషయంలో మాత్రం ఆదర్శంగా తీసుకోకూడదు: బహుదైవారాధకుడైన, అవిశ్వాసియైన, మొండివాడైన తన తండ్రి ఆజర్‌ను ఇబ్రాహీమ్‌ విశ్వాసం, ఏకదైవారాధన వైపు పిలిచినప్పుడు అతడు నిరాకరించాడు. అప్పుడు ఇబ్రాహీమ్‌ ఇలా అన్నాడు: «నేను తప్పక నీ కొరకు క్షమాపణ వేడుకుంటాను.»

అయినప్పటికీ, అల్లాహ్‌ దగ్గర నీకు ఏ ప్రయోజనమూ చేకూర్చే అధికారం నాకు లేదు. అయితే నా ప్రభువును వేడుకుంటాను; నా ప్రభువును వేడుకోవడంలో నేను నిరాశకు గురికాకూడదని ఆశిస్తున్నాను.

ఈ సందర్భంలో ఇబ్రాహీమ్‌ను అనుసరిస్తూ బహుదైవారాధకుల కొరకు వేడుకోవడానికి, «ఈ విషయంలో మేము ఇబ్రాహీమ్‌ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తున్నాము» అని చెప్పడానికి మీకు అనుమతి లేదు. ఎందుకంటే, ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రి కొరకు క్షమాపణ వేడుకున్న సందర్భానికి అల్లాహ్‌ కారణాన్ని స్పష్టం చేశాడు: «ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రి కొరకు క్షమాపణ వేడుకోవడం, అతనికి చేసిన వాగ్దానం కారణంగా మాత్రమే. అతడు అల్లాహ్‌కు శత్రువని అతనికి స్పష్టమైనప్పుడు, ఇబ్రాహీమ్‌ అతని నుండి విడిపోయాడు. నిశ్చయంగా, ఇబ్రాహీమ్‌ ఎంతో దయతో వేడుకునేవాడు, సహనశీలుడు.» (అత్తౌబా 9:114)

ఇబ్రాహీమ్‌ మరియు ఆయనతో ఉన్నవారిలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది. వారు అల్లాహ్‌ను వేడుకుని, ఆయనపై నమ్మకం ఉంచి, ఆయన వైపు పశ్చాత్తాపంతో మరలి, తమ అసమర్థతను, లోపాలను అంగీకరిస్తూ ఇలా అన్నారు: «మా ప్రభూ! మేము నిన్నే నమ్ముకున్నాము.» అంటే, మాకు ప్రయోజనం కలిగించే వాటిని పొందడానికీ, హాని కలిగించే వాటిని తొలగించడానికీ నీ మీదే ఆధారపడ్డాము; మా ప్రభూ!

ఈ విషయంలో నిన్నే విశ్వసించాము. «నీ వైపుకే పశ్చాత్తాపంతో మరలాము» అంటే, నీ విధేయత వైపుకూ, నీ ప్రసన్నత వైపుకూ, నీకు దగ్గర చేసే ప్రతిదాని వైపుకూ మేము మరలాము. వీటి కోసం మేము ప్రయత్నిస్తున్నాము; సత్కార్యాలు చేయడంలో శ్రమిస్తున్నాము. మేము నీ వద్దకే తిరిగి చేరుతామని తెలుసు; అందుకే నీ ముందుకు రావడానికి సిద్ధమవుతూ, నీకు మరింత దగ్గర చేసే సత్కార్యాలు చేస్తున్నాము.

«మా ప్రభూ! సత్యతిరస్కారులకు మమ్మల్ని పరీక్షా సాధనంగా చేయకు.» అంటే, మా పాపాల కారణంగా వారిని మాపై ఆధిపత్యం చెలాయించనివ్వకు; వారు మమ్మల్ని హింసించి, విశ్వాస సంబంధమైన విషయాలను ఆచరించకుండా అడ్డుకోకుండా కాపాడు. వారు మాపై విజయం సాధిస్తే, తమదే సత్యమని, మేము అసత్యంలో ఉన్నామని భావించి, వారి అవిశ్వాసం, దౌర్జన్యం మరింత పెరుగుతుంది.

«మమ్మల్ని క్షమించు» అంటే, మేము చేసిన పాపాలను, దుష్కార్యాలను, ఆజ్ఞాపించబడిన విషయాలలో చేసిన లోపాలను క్షమించు. «మా ప్రభూ! నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు»—ప్రతి దానిపై ఆధిపత్యం కలవాడవు. «మహా వివేచనాపరుడవు»—ప్రతి విషయాన్నీ తగిన స్థానంలో ఉంచేవాడవు.

నీ శక్తి, నీ వివేకం ద్వారా మా శత్రువులపై మాకు సహాయం చేయి; మా పాపాలను క్షమించి, మా లోపాలను సరిదిద్దు.

ఇమామ్ ఇబ్న్ కసీర్ తఫ్సీర్

«మా ప్రభూ! సత్యతిరస్కారులకు మమ్మల్ని పరీక్షా సాధనంగా చేయకు» అనే వాక్యానికి సంబంధించి, ముజాహిద్‌ ఇలా అన్నారు: «వారి చేతుల ద్వారా మమ్మల్ని శిక్షించకు; లేదా నీ తరఫున వచ్చే శిక్షతో మమ్మల్ని బాధించకు. అప్పుడు వారు, ‘వీరు సత్యంపై ఉండి ఉంటే, వీరికి ఇది జరిగేది కాదు’ అని అంటారు.» దహ్హాక్‌ కూడా ఇదే అన్నారు.

ఖతాదా ఇలా అన్నారు: «వారిని మాపై విజయం సాధించనివ్వకు; అలా జరిగితే, తాము సత్యంపై ఉన్నందుకే మాపై గెలిచామని వారు భావించి పరీక్షకు గురవుతారు.» ఇబ్ను జరీర్‌ ఈ అభిప్రాయాన్ని సమర్థించారు. అలీ ఇబ్ను అబీ తల్హా, ఇబ్ను అబ్బాస్‌ ద్వారా ఇలా ఉల్లేఖించారు: «వారు మమ్మల్ని పరీక్షించి, మా విశ్వాసం నుండి మళ్లించకుండా వారిని మాపై ఆధిపత్యం చేయనివ్వకు.»

«మా ప్రభూ! మమ్మల్ని క్షమించు. నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు, మహా వివేచనాపరుడవు» అంటే, మా పాపాలను ఇతరుల నుండి కప్పిపుచ్చి, మా మధ్యా నీ మధ్యా వాటిని మన్నించు. «నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు» అంటే, నీ ఆశ్రయంలోకి వచ్చినవాడికి అవమానం కలగనివ్వని శక్తిమంతుడవు.

«మహా వివేచనాపరుడవు» అంటే, నీ మాటలలోనూ, కార్యాలలోనూ, ధర్మశాసనంలోనూ, విధివ్రాతలోనూ వివేకవంతుడవు.

అవిశ్వాసులను పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, వారితో శత్రుత్వం వహించి, వారిని దూరంగా ఉంచాలని, వారి నుండి తమకు సంబంధం లేదని ప్రకటించాలని అల్లాహ్‌ ఆజ్ఞాపించిన తన విశ్వాసులైన దాసులతో ఆయన ఇలా అంటున్నాడు: «ఇబ్రాహీమ్‌లో మరియు ఆయనతో ఉన్నవారిలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది.» అంటే, ఆయనతో విశ్వసించిన అనుచరులలోనూ మీకు ఆదర్శం ఉంది. «వారు తమ జాతివారితో ఇలా అన్నప్పుడు: ‘నిశ్చయంగా, మీతో మాకు సంబంధం లేదు’» అంటే, మేము మిమ్మల్ని విడిచిపెట్టాము. «అల్లాహ్‌ను వదలి మీరు ఆరాధించే వాటితోనూ మాకు సంబంధం లేదు.

మేము మిమ్మల్ని తిరస్కరించాము» అంటే, మీ ధర్మాన్ని, మీ మార్గాన్ని తిరస్కరించాము. «మాకూ మీకూ మధ్య శత్రుత్వం, ద్వేషం శాశ్వతంగా స్పష్టమయ్యాయి» అంటే, ఇప్పటి నుంచే మాకూ మీకూ మధ్య శత్రుత్వం, ద్వేషం ఏర్పడ్డాయి. మీరు అవిశ్వాసంలో ఉన్నంతకాలం మేము మిమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ తిరస్కరిస్తూ, ద్వేషిస్తాము. «మీరు అద్వితీయుడైన అల్లాహ్‌ను విశ్వసించే వరకు» అంటే, మీరు అల్లాహ్‌ను ఏకైకుడిగా గుర్తించి, భాగస్వాములు లేని ఆయనను మాత్రమే ఆరాధించి, ఆయనతోపాటు ఆరాధించే ఇతర దేవతలను, విగ్రహాలను విడిచిపెట్టే వరకు.

«అయితే, ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రితో, ‘నేను తప్పక నీ కొరకు క్షమాపణ వేడుకుంటాను’ అన్న మాట తప్ప» అంటే, ఇబ్రాహీమ్‌ మరియు ఆయన జాతివారిలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది; అయితే తన తండ్రి కొరకు ఇబ్రాహీమ్‌ క్షమాపణ వేడుకున్న విషయంలో కాదు. ఆయన తన తండ్రికి చేసిన వాగ్దానం కారణంగానే అలా వేడుకున్నారు. అతడు అల్లాహ్‌కు శత్రువని స్పష్టమైనప్పుడు, ఆయన అతని నుండి విడిపోయారు. కొందరు విశ్వాసులు బహుదైవారాధన స్థితిలో మరణించిన తమ తండ్రుల కొరకు వేడుకుని, క్షమాపణ కోరుతూ, «ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రి కొరకు క్షమాపణ కోరాడు కదా» అని చెప్పేవారు.

అప్పుడు మహోన్నతుడైన అల్లాహ్‌ ఈ వాక్యాన్ని అవతరింపజేశాడు: «బహుదైవారాధకులు నరకవాసులని వారికి స్పష్టమైన తరువాత, వారు బంధువులైనా సరే, ప్రవక్తకూ విశ్వాసులకూ వారి కొరకు క్షమాపణ వేడుకోవడం తగదు. ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రి కొరకు క్షమాపణ వేడుకోవడం, అతనికి చేసిన వాగ్దానం కారణంగా మాత్రమే. అతడు అల్లాహ్‌కు శత్రువని అతనికి స్పష్టమైనప్పుడు, ఇబ్రాహీమ్‌ అతని నుండి విడిపోయాడు. నిశ్చయంగా, ఇబ్రాహీమ్‌ ఎంతో దయతో వేడుకునేవాడు, సహనశీలుడు.» (అత్తౌబా 9:113–114)

ఈ గొప్ప వాక్యంలో అల్లాహ్‌ ఇలా అన్నాడు: «ఇబ్రాహీమ్‌లో మరియు ఆయనతో ఉన్నవారిలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది»—«అయితే ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రితో, ‘నేను తప్పక నీ కొరకు క్షమాపణ వేడుకుంటాను’ అన్న మాట, ‘అల్లాహ్‌ దగ్గర నీకు ఏదీ సాధించే అధికారం నాకు లేదు’ అన్న మాట తప్ప.» అంటే, బహుదైవారాధకుల కొరకు క్షమాపణ వేడుకోవడంలో మీకు ఆదర్శం లేదు. ఇబ్ను అబ్బాస్‌, ముజాహిద్‌, ఖతాదా, ముకాతిల్‌, దహ్హాక్‌ మరియు ఇతరులు ఇదే అన్నారు.

ఆ తరువాత, ఇబ్రాహీమ్‌ మరియు ఆయనతో ఉన్నవారు తమ జాతివారిని విడిచిపెట్టి, వారి నుండి తమకు సంబంధం లేదని ప్రకటించినప్పుడు, అల్లాహ్‌ వైపు ఆశ్రయించి, వినయంగా వేడుకుంటూ చెప్పిన మాటను అల్లాహ్‌ తెలియజేస్తున్నాడు: «మా ప్రభూ! మేము నిన్నే నమ్ముకున్నాము; నీ వైపుకే పశ్చాత్తాపంతో మరలాము; నీ వైపుకే మా గమ్యస్థానం.» అంటే, మా వ్యవహారాలన్నింటిలో నిన్నే నమ్ముకున్నాము; మా వ్యవహారాలను నీకు అప్పగించి, నీ చేతికి వదిలాము. «నీ వైపుకే మా గమ్యస్థానం» అంటే, పరలోకంలో తిరిగి చేరవలసిన స్థలం నీ వద్దే ఉంది. (అత్తౌబా 9:113–114)

అల్-బగవీ తఫ్సీర్

«ఆదర్శం» అంటే, అనుసరించదగిన నమూనా. «ఇబ్రాహీమ్‌లో మరియు ఆయనతో ఉన్నవారిలో»—విశ్వాసులలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది. «వారు తమ జాతివారితో» అంటే, బహుదైవారాధకులతో ఇలా అన్నప్పుడు: «మాకు మీతో సంబంధం లేదు.» «అల్లాహ్‌ను వదలి మీరు ఆరాధించే వాటితోనూ మాకు సంబంధం లేదు.

మేము మిమ్మల్ని తిరస్కరించాము» అంటే, మీ ధర్మాన్ని తిరస్కరించి, నిరాకరించాము. «మాకూ మీకూ మధ్య శత్రుత్వం, ద్వేషం శాశ్వతంగా స్పష్టమయ్యాయి—మీరు అద్వితీయుడైన అల్లాహ్‌ను విశ్వసించే వరకు.» బహుదైవారాధకుల నుండి సంబంధం లేదని ప్రకటించడంలో, ఇబ్రాహీమ్‌ (అలైహిస్సలాం) మరియు ఆయనతో ఉన్న విశ్వాసులను అనుసరించాలని ఈ వాక్యం హాతిబ్‌ మరియు విశ్వాసులకు ఆదేశిస్తోంది.

«అయితే ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రితో, ‘నేను తప్పక నీ కొరకు క్షమాపణ వేడుకుంటాను’ అన్న మాట తప్ప» అంటే, ఇబ్రాహీమ్‌లోని ఇతర విషయాలలో మీకు ఉత్తమ ఆదర్శం ఉంది; అయితే ఆయన బహుదైవారాధకుడైన తండ్రి కొరకు క్షమాపణ వేడుకున్న విషయంలో కాదు. ఇబ్రాహీమ్‌ (అలైహిస్సలాం) తన తండ్రితో, «నేను తప్పక నీ కొరకు క్షమాపణ వేడుకుంటాను» అని అన్నారు; తరువాత ఆయన నుండి విడిపోయారు—సూరా అత్తౌబాలో మేము వివరించినట్లుగా.

«అల్లాహ్‌ దగ్గర నీకు ఏదీ సాధించే అధికారం నాకు లేదు» అని ఇబ్రాహీమ్‌ తన తండ్రితో అన్నారు: నీవు ఆయనకు అవిధేయత చూపి, ఆయనకు భాగస్వాములను కల్పిస్తే, అల్లాహ్‌ శిక్ష నుండి నిన్ను రక్షించగలిగే లేదా నీకు ప్రయోజనం చేకూర్చగల శక్తి నాకు లేదు.

«మా ప్రభూ! మేము నిన్నే నమ్ముకున్నాము» అని ఇబ్రాహీమ్‌ మరియు ఆయనతో ఉన్న విశ్వాసులు అన్నారు. «నీ వైపుకే పశ్చాత్తాపంతో మరలాము; నీ వైపుకే మా గమ్యస్థానం.»

«మా ప్రభూ! సత్యతిరస్కారులకు మమ్మల్ని పరీక్షా సాధనంగా చేయకు.» జజ్జాజ్‌ ఇలా అన్నారు: «వారిని మాపై విజయం సాధించనివ్వకు; అలా జరిగితే, తామే సత్యంపై ఉన్నామని వారు భావించి, పరీక్షకు గురవుతారు.» ముజాహిద్‌ ఇలా అన్నారు: «వారి చేతుల ద్వారా మమ్మల్ని శిక్షించకు; లేదా నీ తరఫున వచ్చే శిక్షతో మమ్మల్ని బాధించకు.

అప్పుడు వారు, ‘వీరు సత్యంపై ఉండి ఉంటే, వారికి ఇది జరిగేది కాదు’ అని అంటారు.» «మా ప్రభూ! మమ్మల్ని క్షమించు. నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు, మహా వివేచనాపరుడవు.»