విశ్వాసుల ప్రార్థన మరియు పరలోక రక్షణ
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ، فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ. رَبَّنَا، إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ، فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ، وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ. رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ، أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ، فَآمَنَّا. رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا، وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا، وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ. رَبَّنَا وَآتِنَا مَا، وَعَدْتَنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ، وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ.
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ
ఆడియోను లోడ్ చేయలేకపోయాం. మళ్లీ ప్రయత్నించండి.
ఎవరైతే నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, పరుండినా, అన్ని వేళలా అల్లాహ్ ను స్మరిస్తారో, భూమ్యాకాశాల నిర్మాణాన్ని గురించి ఆలోచిస్తారో! (వారు ఇలా ప్రార్థిస్తారు): "ఓ మా ప్రభూ! నీవు దీనిని (ఈ విశ్వాన్ని) వ్యర్థంగా సృష్టించలేదు, నీవు సర్వలోపాలకు అతీతువు, మమ్మల్ని నరకాగ్ని శిక్ష నుండి కాపాడు. "ఓ మా ప్రభూ! నీవు ఎవడిని నరకాగ్నిలో పడవేస్తావో వాస్తవంగా వానిని నీవు అవమానపరిచావు. మరియు దుర్మార్గులకు సహాయకులు ఎవ్వరూ ఉండరు." "ఓ మా ప్రభూ! నిశ్చయంగా, మేము: 'మీ ప్రభువును విశ్వసించండి.' అని విశ్వాసం వైపుకు పిలిచే అతని (ముహమ్మద్) యొక్క పిలుపు విని విశ్వసించాము. ఓ మా ప్రభూ! మా పాపాలను క్షమించు మరియు మాలో ఉన్న చెడులను మా నుండి తొలగించు మరియు పుణ్యాత్ములతో (ధర్మనిష్ఠాపరులతో) మిమ్మల్ని మరణింపజెయ్యి!" "ఓ మా ప్రభూ! మరియు నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు చేసిన వాగ్దానాలను పూర్తి చేయి మరియు తీర్పు దినమున మమ్మల్ని అవమాన పరచకు. నిశ్చయంగా, నీవు నీ వాగ్దానాలను భంగం చేయవు."
సృష్టికర్తను పవిత్రుడిగా కొనియాడే తస్బీహ్‌తో మొదలై, «కినా» (قِنَا), «ఇగ్ఫిర్» (اغْفِرْ), «కఫ్ఫిర్» (كَفِّرْ), «తవఫ్ఫనా» (تَوَفَّنَا), «ఆతినా» (آتِنَا) అనే ఐదు ప్రార్థనలతో కొనసాగుతుంది. ఇవి ఖుర్ఆన్‌లోని చివరి పది రాత్రివేళ ఆయాతులు.
షేఖ్ అబ్దుర్రహ్మాన్ అస్సాదీ తఫ్సీర్
విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించి, అనుగ్రహాన్ని సంపూర్ణం చేయడానికి దానిని తమ విన్నపానికి ఆధారంగా చేసుకున్న అల్లాహ్ అనుగ్రహాన్ని వారు ప్రస్తావించారు. ఆపై దానికి ప్రతిఫలాన్ని, తన ప్రవక్తల ద్వారా వాగ్దానం చేసిన సహాయాన్ని, ఇహలోకంలో విజయాన్ని, పరలోకంలో అల్లాహ్ ప్రసన్నతను మరియు ఆయన స్వర్గాన్ని తమకు అనుగ్రహించాలని కోరారు. ఎందుకంటే ఆయన తన వాగ్దానాన్ని భంగం చేయడు. అల్లాహ్ వారి ప్రార్థనకు సమాధానమిచ్చి, వారి వినయపూర్వక విన్నపాన్ని స్వీకరించాడు. అందుకే వారు ఇలా అన్నారు:
«ఓ మా ప్రభూ! నిశ్చయంగా, మేము విశ్వాసం వైపుకు పిలిచే ఒక పిలుపునిచ్చేవాని పిలుపును విన్నాము» — ఆ పిలుపునిచ్చినవాడు ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం). అంటే, ఆయన ప్రజలను విశ్వాసం వైపుకు ఆహ్వానించి, దాని మూలసూత్రాలు మరియు శాఖోపశాఖలను స్వీకరించేందుకు వారిని ప్రోత్సహించారు.
«అప్పుడు మేము విశ్వసించాము» అంటే, మేము వెంటనే ఆయన పిలుపుకు స్పందించి, ఆయన వైపు తొందరగా వచ్చాము. ఇందులో వారు తమపై అల్లాహ్ చేసిన అనుగ్రహాన్ని తెలియజేస్తూ, ఆయన అనుగ్రహం పట్ల ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, ఆ అనుగ్రహాన్నే ఆయన వద్ద తమ విన్నపానికి ఆధారంగా చేసుకున్నారు: తమ పాపాలను క్షమించి, తమ చెడు కార్యాలను తొలగించమని. ఎందుకంటే సత్కార్యాలు దుష్కార్యాలను తొలగిస్తాయి. వారికి విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించినవాడు వారికి సంపూర్ణమైన భద్రతను కూడా ప్రసాదిస్తాడు.
«మమ్మల్ని ధర్మనిష్ఠులైన సజ్జనులతో కలిసి మరణింపజేయి» అనే ప్రార్థనలో, మంచిని చేయడానికి మరియు చెడును విడనాడడానికి అనుగ్రహించమని వేడుకోవడం ఉంది. ఆ మంచితనం ద్వారానే దాసుడు సజ్జనులలో చేరుతాడు. అలాగే దానిపై మరణం వరకు స్థిరంగా కొనసాగాలని కూడా ఇందులో కోరుతున్నారు.
తర్వాత, వివేకవంతుల లక్షణాన్ని ఆయన ఇలా పేర్కొన్నాడు: వారు «నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, తమ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరిస్తారు». ఇది మాటలతో, హృదయంతో చేసే అన్ని రకాల స్మరణలను కలిగి ఉంటుంది. అలాగే నిలబడి నమాజు చేయడం, అది సాధ్యం కాకపోతే కూర్చుని, అదీ సాధ్యం కాకపోతే ప్రక్కపై పరుండి నమాజు చేయడం కూడా ఇందులోకి వస్తుంది. వారు «ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టి గురించి ఆలోచిస్తారు» — వాటి సృష్టి వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకునేందుకు వాటిని పరిశీలిస్తారు.
అల్లాహ్‌కు ప్రీతిపాత్రులైన జ్ఞానుల లక్షణాలలో ఆలోచన కూడా ఒక ఆరాధన అని ఇది సూచిస్తుంది. వారు వాటి గురించి ఆలోచించినప్పుడు, అల్లాహ్ వాటిని నిరర్థకంగా సృష్టించలేదని గ్రహిస్తారు. అందుకే ఇలా అంటారు: «ఓ మా ప్రభూ! నీవు దీనిని వ్యర్థంగా సృష్టించలేదు.
నీవు సర్వలోపాలకు అతీతుడవు.» అంటే, నీ మహిమకు తగని ప్రతిదాని నుండి నీవు పరిశుద్ధుడవు. నీవు వాటిని సత్యంతో, సత్యం కోసమే సృష్టించావు; అవి సత్యాన్ని ప్రతిఫలిస్తాయి. «కాబట్టి మమ్మల్ని నరకాగ్ని శిక్ష నుండి కాపాడు» అంటే, చెడు కార్యాల నుండి మమ్మల్ని కాపాడి, సత్కార్యాలు చేయడానికి తోడ్పడడం ద్వారా నరకం నుండి విముక్తిని పొందేలా చేయి.
ఇందులో స్వర్గాన్ని కోరడమూ ఉంది; ఎందుకంటే అల్లాహ్ వారిని నరక శిక్ష నుండి కాపాడితే, వారికి స్వర్గం లభిస్తుంది. అయితే వారి హృదయాల్లో భయం నెలకొని ఉండటంతో, తమకు అత్యంత ముఖ్యమైన విషయాల గురించి అల్లాహ్‌ను వేడుకున్నారు.
«ఓ మా ప్రభూ! నీవు ఎవరినైనా నరకాగ్నిలో ప్రవేశింపజేస్తే, నిశ్చయంగా అతడిని అవమానపరిచినట్లే» — ఎందుకంటే అతడు అల్లాహ్, ఆయన దూతలు మరియు ఆయన ప్రీతిపాత్రుల ఆగ్రహానికి గురవుతాడు; తప్పించుకోలేని, రక్షకుడు లేని అవమానంలో పడతాడు. అందుకే వారు ఇలా అన్నారు: «దుర్మార్గులకు సహాయకులు ఎవరూ ఉండరు» — వారిని ఆయన శిక్ష నుండి రక్షించగలవారు ఎవరూ ఉండరు. వారు తమ దుర్మార్గం కారణంగానే నరకంలో ప్రవేశించారని కూడా ఇది సూచిస్తుంది.
ఇమామ్ ఇబ్న్ కసీర్ తఫ్సీర్
ఆ తర్వాత వారు ఇలా అన్నారు: «ఓ మా ప్రభూ! నీవు ఎవరినైనా నరకాగ్నిలో ప్రవేశింపజేస్తే, నిశ్చయంగా అతడిని అవమానపరిచినట్లే» అంటే, అతడిని హీనపరిచి, సమీకరణ దినాన ప్రజల ముందు అతని అవమానాన్ని బహిర్గతం చేశావు. «దుర్మార్గులకు సహాయకులు ఎవరూ ఉండరు» అంటే, పునరుత్థాన దినాన నీ నుండి వారిని రక్షించేవారెవరూ ఉండరు; వారి విషయంలో నీవు నిర్ణయించిన దాని నుండి వారు తప్పించుకోలేరు.
«ఓ మా ప్రభూ! నిశ్చయంగా, మేము విశ్వాసం వైపుకు పిలిచే ఒక పిలుపునిచ్చేవాని పిలుపును విన్నాము» అంటే, విశ్వాసం వైపుకు పిలిచే ఆహ్వానకుడు. ఆయన ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం). «మీ ప్రభువును విశ్వసించండి» అని ఆయన పిలవగా, «మేము విశ్వసించాము» అంటే, ఆయన పిలుపుకు స్పందించి, ఆయనను అనుసరించాము.
«ఓ మా ప్రభూ! మా పాపాలను క్షమించు» అంటే, నీ ప్రవక్తను విశ్వసించి, అనుసరించినందుకు మా పాపాలను క్షమించి, వాటిని కప్పిపుచ్చు. «మా చెడులను మా నుండి తొలగించు» అంటే, మాకు మరియు నీకు మధ్య ఉన్న మా చెడు కార్యాలను తొలగించు. «మమ్మల్ని ధర్మనిష్ఠులైన సజ్జనులతో కలిసి మరణింపజేయి» అంటే, మమ్మల్ని సజ్జనులతో చేర్చు.
తర్వాత అల్లాహ్ వివేకవంతులను ఇలా వర్ణించాడు: «వారు నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, తమ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరిస్తారు». ఇమ్రాన్ ఇబ్న్ హుసైన్ (రదియల్లాహు అన్హు) ద్వారా సహీహ్ అల్-బుఖారీలో స్థిరంగా వచ్చినట్లు, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «నిలబడి నమాజు చేయి; అది సాధ్యం కాకపోతే కూర్చుని; అదీ సాధ్యం కాకపోతే నీ ప్రక్కపై పరుండి.» అంటే, వారు తమ అంతరంగాల్లో, హృదయాల్లో, నాలుకలతో అన్ని పరిస్థితులలోనూ అల్లాహ్ స్మరణను విడిచిపెట్టరు.
«వారు ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టి గురించి ఆలోచిస్తారు» అంటే, సృష్టికర్త మహిమ, ఆయన శక్తి, జ్ఞానం, వివేకం, సంకల్పం మరియు కరుణను తెలిపే వాటిలోని సూచనలను వారు గ్రహిస్తారు. షైఖ్ అబూ సులైమాన్ అద్దారానీ ఇలా అన్నారు: «నేను ఇంటి నుండి బయటకు వచ్చినప్పుడు, నా చూపు ఏ వస్తువుపై పడినా, అందులో అల్లాహ్ నాకు చేసిన అనుగ్రహాన్ని లేదా నాకు ఒక గుణపాఠాన్ని చూస్తాను.» దీనిని ఇబ్న్ అబిద్ దున్యా తన «అత్తఫక్కుర్ వల్-ఇతిబార్» అనే గ్రంథంలో ఉటంకించారు. హసన్ అల్-బస్రీ ఇలా అన్నారు: «ఒక గంట ఆలోచించడం, ఒక రాత్రంతా నిలబడి ఆరాధించడం కంటే మేలైనది.»
ఫుదైల్ ఇలా అన్నారు: «హసన్ ఇలా చెప్పేవారు: ఆలోచన అనేది నీ సత్కార్యాలనూ దుష్కార్యాలనూ చూపించే అద్దం.» సుఫ్యాన్ ఇబ్న్ ఉయయ్నా ఇలా అన్నారు: «ఆలోచన అనేది నీ హృదయంలోకి ప్రవేశించే వెలుగు.» ఆయన ఈ పద్యాన్ని కూడా ఉటంకించేవారు: «మనిషికి ఆలోచన ఉంటే, ప్రతి వస్తువులోనూ అతనికి గుణపాఠం ఉంటుంది.» ఈసా (అలైహిస్సలాం) ఇలా అన్నారు: «తన మాటలు అల్లాహ్ స్మరణగా, తన మౌనం ఆలోచనగా, తన చూపు గుణపాఠంగా ఉన్నవానికి శుభవార్త.»
లుఖ్మాన్ అల్-హకీమ్ ఇలా అన్నారు: «దీర్ఘకాల ఏకాంతం ఆలోచనకు ప్రేరణనిస్తుంది; దీర్ఘమైన ఆలోచన స్వర్గద్వారం వద్దకు చేరే మార్గానికి సంకేతం.» వహ్బ్ ఇబ్న్ మునబ్బిహ్ ఇలా అన్నారు: «ఒక వ్యక్తి ఎంత ఎక్కువగా ఆలోచిస్తాడో, అంతగా అర్థం చేసుకుంటాడు; అర్థం చేసుకున్నవాడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు ఆచరిస్తాడు.» ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్దుల్ అజీజ్ ఇలా అన్నారు: «అల్లాహ్ స్మరణతో కూడిన మాట మంచిది; అల్లాహ్ అనుగ్రహాల గురించి ఆలోచించడం అత్యుత్తమ ఆరాధన.» ముగీత్ అల్-అస్వద్ ఇలా అన్నారు: «మీ ఆలోచనకు సమాధులు వద్దకు వెళ్లండి; మీ హృదయాలతో సమీకరణ స్థలాన్ని దర్శించండి; రెండు వర్గాలూ స్వర్గానికో నరకానికో వెళ్తున్న దృశ్యాన్ని చూడండి.
నరకం, దాని దెబ్బలు, దాని పొరలను మీ హృదయాల్లోనూ శరీరాల్లోనూ గుర్తుంచుకోండి.» అప్పుడు ఆయన తన సహచరుల మధ్య స్పృహ కోల్పోయి పడేవరకు ఏడ్చేవారు. అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అల్-ముబారక్ ఇలా అన్నారు: ఒక వ్యక్తి సమాధుల ప్రక్కన, చెత్త కుప్ప దగ్గర ఉన్న ఒక సన్యాసిని దాటి వెళ్తూ, «ఓ సన్యాసీ! నీ దగ్గర ప్రపంచపు రెండు నిధులు ఉన్నాయి; వాటిలో నీకు గుణపాఠం ఉంది: మనుషుల నిధి, సంపదల నిధి» అని పిలిచాడు.
ఇబ్న్ ఉమర్ (రదియల్లాహు అన్హుమా) తన హృదయాన్ని పరిశీలించుకోవాలనుకున్నప్పుడు, పాడుబడిన ప్రదేశానికి వెళ్లి దాని ద్వారం వద్ద నిలబడి దుఃఖభరిత స్వరంతో, «దీని నివాసులు ఎక్కడ?» అని పిలిచేవారు. ఆపై తనవైపు తిరిగి, «ఆయన ముఖం తప్ప ప్రతి వస్తువూ నశించిపోతుంది» అని చెప్పేవారు. ఇబ్న్ అబ్బాస్ ఇలా అన్నారు: «హృదయం అశ్రద్ధగా ఉండి చేసే రాత్రంతా ఆరాధన కంటే, ఆలోచనతో చేసే రెండు మితమైన రకఅతులు మేలైనవి.»
హసన్ ఇలా అన్నారు: «ఓ ఆదమ్ సంతానమా! నీ కడుపులో మూడో వంతు ఆహారం తిను, మూడో వంతు నీరు తాగు, మిగిలిన మూడో వంతు ఆలోచనకు, శ్వాసకు విడిచిపెట్టు.» జ్ఞానుల్లో ఒకరు ఇలా అన్నారు: «గుణపాఠం నేర్చుకోకుండా ఈ లోకాన్ని చూసేవాడి హృదయచూపు, అతని అశ్రద్ధకు తగినంతగా మసకబారుతుంది.» బిష్ర్ అల్-హాఫీ ఇలా అన్నారు: «ప్రజలు అల్లాహ్ మహిమ గురించి ఆలోచిస్తే, వారు ఆయనకు అవిధేయత చూపరు.»
హసన్, ఆమిర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ ఖైస్ ద్వారా ఇలా చెప్పారు: «ఒకరిద్దరు కాదు, ముగ్గురూ కాదు—ప్రవక్త సహచరులలో పలువురు ఇలా చెప్పడం నేను విన్నాను: విశ్వాసపు వెలుగు ఆలోచనే.» ఈసా (అలైహిస్సలాం) ఇలా అన్నారు: «ఓ బలహీనుడైన ఆదమ్ సంతానమా! ఎక్కడ ఉన్నా అల్లాహ్‌కు భయపడు. ఈ లోకంలో అతిథిలా ఉండు; మస్జిదులను నీ ఇల్లుగా చేసుకో; నీ కళ్లకు ఏడుపును, నీ శరీరానికి సహనాన్ని, నీ హృదయానికి ఆలోచనను నేర్పు; రేపటి జీవనోపాధి గురించి చింతించకు.»
విశ్వాసుల నాయకుడైన ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్దుల్ అజీజ్ (రదియల్లాహు అన్హు) ఒకరోజు తన సహచరుల మధ్య ఏడ్చారు. కారణం అడిగితే, «ఈ లోకాన్ని, దాని సుఖాలను, కోరికలను గురించి ఆలోచించాను. వాటి ద్వారానే వాటి నిజస్థితిని గ్రహించాను: వాటి ఆనందాలు ముగియకముందే వాటి చేదు వాటిని కలుషితం చేస్తుంది. గుణపాఠం నేర్చుకునేవారికి ఇందులో గుణపాఠం లేకపోయినా, గుర్తుచేసుకునేవారికి ఇందులో ఉపదేశాలు ఉన్నాయి» అని అన్నారు.
ఇబ్న్ అబిద్ దున్యా ఇలా చెప్పినట్లు పేర్కొన్నారు: అల్-హుసైన్ ఇబ్న్ అబ్దుర్రహ్మాన్ నాకు ఈ పద్యాన్ని వినిపించారు: «విశ్వాసికి ఆలోచనే విహారం; విశ్వాసికి గుణపాఠాలే ఆనందం. సర్వస్తోత్రాలు అల్లాహ్‌కే; మనమందరం ప్రమాదంలో ఉన్నాం. అశ్రద్ధలో ఉన్నవాడి ఆయుష్షు గడిచిపోతుంది, అతనికి తెలియకుండానే. ఒకప్పుడు కోరికలకంటే మిన్నగా, పుష్పంలా అందంగా ఉన్న జీవితం—కళ్లలో ప్రవహించే నీటిలా, చెట్ల నీడలా, మొక్కల ఆనందంలా, పండ్ల మాధుర్యంలా ఉండేది.
కాలం దాని స్వరూపాన్నీ, దాని వారినీ వేగంగా మార్చివేసింది. సర్వస్తోత్రాలు అల్లాహ్‌కే; ఇందులో గుణపాఠం ఉంది. గుణపాఠం నేర్చుకునే వివేకవంతునికి ఇందులో తప్పక బోధ ఉంది.»
తన అస్తిత్వం, గుణాలు, ధర్మశాసనం, నిర్ణయం మరియు సూచనలను తెలిపే సృష్టిరాశుల నుండి గుణపాఠం నేర్చుకోని వారిని అల్లాహ్ నిందించాడు. ఆయన ఇలా అన్నాడు: «ఆకాశాలలో, భూమిలో ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి; వారు వాటిని దాటి వెళ్తారు, అయినా వాటి నుండి ముఖం తిప్పుకుంటారు. వారిలో చాలామంది అల్లాహ్‌ను విశ్వసించినా, ఆయనకు భాగస్వాములను కల్పిస్తారు.» (యూసుఫ్ 12:105–106).
తన విశ్వాసులైన దాసులను ఆయన ఇలా ప్రశంసించాడు: «వారు నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, తమ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరిస్తారు; ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టి గురించి ఆలోచిస్తారు.» అప్పుడు వారు ఇలా అంటారు: «ఓ మా ప్రభూ! నీవు దీనిని వ్యర్థంగా సృష్టించలేదు» అంటే, ఈ సృష్టిని నీవు నిరర్థకంగా సృష్టించలేదు; సత్కార్యాలు చేసినవారికి ఉత్తమ ప్రతిఫలమివ్వడానికి, చెడు చేసినవారికి వారి కార్యాల ప్రకారం ప్రతిఫలమివ్వడానికి సత్యంతో సృష్టించావు. ఆపై నిరర్థకమైన సృష్టి నుండి ఆయనను పరిశుద్ధుడిగా పేర్కొంటూ, «నీవు సర్వలోపాలకు అతీతుడవు» అంటారు.
అంటే, నీవు ఏదైనా వ్యర్థంగా సృష్టించే వాడవు కాదు. «కాబట్టి నరకాగ్ని శిక్ష నుండి మమ్మల్ని కాపాడు» అంటే, ఓ సృష్టిని సత్యంతో, న్యాయంతో సృష్టించినవాడా, లోపాల నుండి, దోషాల నుండి, నిరర్థకత నుండి పరిశుద్ధుడా! నీ శక్తి, సహాయంతో నరకశిక్ష నుండి మమ్మల్ని కాపాడు; నీకు ప్రీతికరమైన కార్యాలు చేయడానికి మాకు తోడ్పడు; నీ ప్రసన్నతను పొందే సత్కార్యాలకు మమ్మల్ని మార్గనిర్దేశం చేసి, వాటి ద్వారా సుఖాల స్వర్గాలలోకి నడిపించు; నీ బాధాకరమైన శిక్ష నుండి మమ్మల్ని రక్షించు. (అల్-ఖసస్ 28:88; యూసుఫ్ 12:105–106).
«ఓ మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసిన దానిని మాకు ప్రసాదించు» అంటే, నీ ప్రవక్తలపై విశ్వాసం ఉంచినందుకు అని కొందరు అన్నారు; «నీ ప్రవక్తల ద్వారా» అంటే వారి నోటివెంట వచ్చిన వాగ్దానం అని మరికొందరు అన్నారు. ఇదే మరింత స్పష్టమైన అర్థం. ఇమామ్ అహ్మద్ ఇలా నివేదించారు: అబూ అల్-యమాన్ మాకు తెలిపాడు; ఇస్మాయీల్ ఇబ్న్ అయ్యాష్, అమ్ర్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ ద్వారా, అబూ ఇఖాల్ ద్వారా, అనస్ ఇబ్న్ మాలిక్ (రదియల్లాహు అన్హు) ద్వారా, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని తెలిపారు: «అస్కలాన్ రెండు వధువులలో ఒకటి.
పునరుత్థాన దినాన అల్లాహ్ అక్కడి నుండి లెక్కతీర్పు లేకుండా డెబ్బై వేల మందిని లేపుతాడు; యాభై వేల మందిని అమరవీరులుగా, అల్లాహ్ వద్దకు ప్రతినిధులుగా లేపుతాడు. అక్కడ అమరవీరుల వరుసలు ఉంటాయి; వారి తలలు వారి చేతుల్లో ఉండి, వారి మెడల నుండి రక్తం ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. వారు ఇలా అంటారు: “ఓ మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసిన దానిని మాకు ప్రసాదించు; పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు.
నిశ్చయంగా, నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవు.” అప్పుడు ఆయన ఇలా అంటాడు: “నా దాసుడు సత్యమే పలికాడు. వారిని అల్-బైదా నదిలో స్నానం చేయించండి.” వారు దాని నుండి తెల్లగా, పరిశుభ్రంగా బయటకు వస్తారు; ఆపై స్వర్గంలో తమకు ఇష్టమైన చోట సంచరిస్తారు.»
ఈ హదీథ్ ముస్నద్‌లోని అరుదైన నివేదికలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది; కొందరు దీనిని కల్పిత హదీథ్‌గా పేర్కొన్నారు. అల్లాహ్‌కే బాగా తెలుసు.
«పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు» అంటే, సమస్త సృష్టి ముందు మమ్మల్ని అవమానానికి గురిచేయకు. «నిశ్చయంగా, నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవు» అంటే, నీ ప్రవక్తలు తెలియజేసిన వాగ్దానం తప్పకుండా నెరవేరుతుంది; పునరుత్థాన దినాన నీ సమక్షంలో నిలబడటం కూడా అందులో భాగమే.
హాఫిజ్ అబూ యఅలా ఇలా నివేదించారు: అల్-హారిస్ ఇబ్న్ సురైజ్ మాకు తెలిపాడు; అల్-ముఅ్తమిర్, అల్-ఫద్ల్ ఇబ్న్ ఈసా ద్వారా, ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అల్-మున్కదిర్ ద్వారా, జాబిర్ ఇబ్న్ అబ్దుల్లాహ్ ఇలా తెలిపాడు: ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) అన్నారు: «పునరుత్థాన దినాన అల్లాహ్ ముందు నిలబడినప్పుడు, అవమానం మరియు పరాభవం ఆదమ్ సంతానాన్ని ఎంతగా తాకుతాయంటే, తనను నరకంలోకి పంపమని ఆజ్ఞాపిస్తే బాగుండునని ఒక దాసుడు కోరుకుంటాడు.» ఇది అరుదైన హదీథ్.
ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) రాత్రి తహజ్జుద్ కోసం లేచినప్పుడు, ఆల్ ఇమ్రాన్ సూరా చివర్లోని ఈ పది ఆయతులను చదివేవారని స్థిరంగా నివేదించబడింది. ఇమామ్ అల్-బుఖారీ (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా చెప్పారు: సయీద్ ఇబ్న్ అబీ మర్యం మాకు తెలిపాడు; ముహమ్మద్ ఇబ్న్ జఅఫర్, షరీక్ ఇబ్న్ అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అబీ నమ్ర్ ద్వారా, కురైబ్ ద్వారా, ఇబ్న్ అబ్బాస్ ద్వారా ఇలా తెలిపారు: నేను నా మేనత్త మైమూనా వద్ద రాత్రి గడిపాను. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) కొంతసేపు తన కుటుంబంతో మాట్లాడి, ఆపై నిద్రించారు.
రాత్రి చివరి మూడో వంతు వచ్చినప్పుడు లేచి ఆకాశం వైపు చూసి, «ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టిలో, రాత్రింబవళ్ల మార్పులో వివేకవంతులకు ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి» అనే ఆయతును చదివారు. ఆపై లేచి వుజూ చేసి, పళ్లను శుభ్రం చేసుకుని పదకొండు రకఅతులు నమాజు చేశారు. తర్వాత బిలాల్ అజాన్ ఇచ్చారు; ఆయన రెండు రకఅతులు చేసి, బయటకు వెళ్లి ప్రజలకు ఫజ్ర్ నమాజు చేయించారు. ముస్లిం కూడా ఈ హదీథ్‌ను అబూ బక్ర్ ఇబ్న్ ఇస్‌హాక్ అల్-సన్ఆనీ ద్వారా, ఇబ్న్ అబీ మర్యం మార్గంలోనే నివేదించారు.
అల్-బుఖారీ, మాలిక్ ద్వారా, మఖ్రమా ఇబ్న్ సులైమాన్ ద్వారా, కురైబ్ ద్వారా, ఇబ్న్ అబ్బాస్ నుండి మరో మార్గంలోనూ దీనిని నివేదించారు. ఇబ్న్ అబ్బాస్ ఇలా అన్నారు: నేను ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) భార్య, నా మేనత్త అయిన మైమూనా వద్ద రాత్రి గడిపాను. నేను దిండు వెడల్పు వైపున పడుకున్నాను; ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం), ఆయన కుటుంబం దాని పొడవు వైపున పడుకున్నారు. ప్రవక్త నిద్రించారు.
అర్ధరాత్రి వచ్చినప్పుడు—లేదా దానికి కొద్దిగా ముందు, లేదా కొద్దిగా తర్వాత—ఆయన మేల్కొని, చేతితో ముఖం మీద నిద్రను తుడుచుకుంటూ, ఆల్ ఇమ్రాన్ సూరా చివరి పది ఆయతులను చదివారు. ఆపై వేలాడుతున్న నీటి తొట్టె వద్దకు వెళ్లి, చక్కగా వుజూ చేసి నమాజుకు నిలబడ్డారు. ఇబ్న్ అబ్బాస్ ఇలా అన్నారు: «నేను కూడా ఆయన చేసినట్లే చేసి, ఆయన పక్కన నిలబడ్డాను.» ప్రవక్త తన కుడిచేతిని నా తలపై ఉంచి, నా కుడి చెవిని పట్టుకుని మెల్లగా తిప్పారు.
ఆయన రెండు రకఅతులు, ఆపై మరో రెండు, అలా ఆరు సార్లు రెండు రకఅతుల చొప్పున నమాజు చేసి, విత్ర్ చేశారు. ఆపై పడుకున్నారు. ముఅజ్జిన్ వచ్చినప్పుడు లేచి రెండు తేలికపాటి రకఅతులు చేసి, బయటకు వెళ్లి ఫజ్ర్ నమాజు చేశారు. మాలిక్ ద్వారా వచ్చిన ఈ హదీథ్‌ను ఇతర హదీథ్ సంకలనకర్తలూ పలు మార్గాల ద్వారా నివేదించారు.
ముస్లిం, అబూ దావూద్ కూడా మఖ్రమా ఇబ్న్ సులైమాన్ ద్వారా ఇతర మార్గాల్లో దీనిని నివేదించారు.
ఇబ్న్ అబ్బాస్ ద్వారా మరో మార్గంలో ఈ హదీథ్‌ను ఇబ్న్ మర్దవైహ్ నివేదించారు. అబూ బక్ర్ ఇబ్న్ మర్దవైహ్ ఇలా అన్నారు: ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అహ్మద్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అలీ మాకు తెలిపాడు; అబూ యహ్యా ఇబ్న్ అబీ మస్రా ద్వారా, ఖల్లాద్ ఇబ్న్ యహ్యా ద్వారా, యూనుస్ ఇబ్న్ అబీ ఇస్‌హాక్ ద్వారా, అల్-మిన్హాల్ ఇబ్న్ అమ్ర్ ద్వారా, అలీ ఇబ్న్ అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అబ్బాస్ ద్వారా, అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అబ్బాస్ ఇలా తెలిపారు: «నా నమాజును గమనించడానికి, రాత్రి ప్రవక్త కుటుంబం వద్ద ఉండమని అబ్బాస్ నన్ను ఆదేశించారు. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ప్రజలకు ఇషా నమాజు చేయించారు. మస్జిదులో ఆయన తప్ప మరెవరూ మిగలకపోయినప్పుడు, ఆయన లేచి నా దగ్గరకు వచ్చి, “ఇతను ఎవరు?
అబ్దుల్లాహ్‌వా?” అని అడిగారు. నేను “అవును” అన్నాను. ఆయన “ఏమిటి?” అని అడగగా, “ఈ రాత్రి మీ వద్ద ఉండమని అబ్బాస్ నన్ను ఆదేశించారు” అన్నాను. ఆయన “అయితే లోపలికి రా” అన్నారు. ఇంట్లోకి వెళ్లిన తర్వాత, “అబ్దుల్లా, పరుపు వేయండి” అన్నారు.
గొర్రెబొచ్చు పరుపు తీసుకొచ్చారు. ప్రవక్త దానిపై నిద్రించి, ఆయన గురక వినిపించేంతవరకు నిద్రపోయారు. తర్వాత లేచి కూర్చుని, ఆకాశం వైపు తలెత్తి “పరిశుద్ధుడైన, పవిత్రుడైన రాజు మహిమాసంపన్నుడు” అని మూడుసార్లు పలికారు. ఆపై ఆల్ ఇమ్రాన్ సూరా చివరి ఆయతులను చివరివరకు చదివారు.»
ముస్లిం, అబూ దావూద్, నసాయీ కూడా అలీ ఇబ్న్ అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ అబ్బాస్ ద్వారా దీనికి సంబంధించిన హదీథ్‌ను నివేదించారు.
ఇబ్న్ అబ్బాస్ ద్వారా మరో నివేదికను ఇబ్న్ మర్దవైహ్, ఆసిమ్ ఇబ్న్ బహ్దలా ద్వారా, ఆయన సహచరుల్లో ఒకరి ద్వారా, సయీద్ ఇబ్న్ జుబైర్ ద్వారా నివేదించారు. ఇబ్న్ అబ్బాస్ ఇలా అన్నారు: రాత్రి గడిచిన తర్వాత ఒక రాత్రి ప్రవక్త బయటకు వచ్చి ఆకాశం వైపు చూసి, «ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టిలో, రాత్రింబవళ్ల మార్పులో వివేకవంతులకు ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి» అనే ఆయతును సూరా చివరివరకు చదివారు. ఆపై ఇలా ప్రార్థించారు: «ఓ అల్లాహ్!
నా హృదయంలో వెలుగును, నా వినికిడిలో వెలుగును, నా చూపులో వెలుగును, నా కుడివైపున వెలుగును, నా ఎడమవైపున వెలుగును, నా ముందూ వెనుకా వెలుగును, నా పైన వెలుగును, నా క్రింద వెలుగును కలుగజేయి; పునరుత్థాన దినాన నాకు గొప్ప వెలుగును ప్రసాదించు.» కురైబ్ ద్వారా ఇబ్న్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హుమా) నుండి వచ్చిన సహీహ్ నివేదికల్లో ఈ ప్రార్థన స్థిరంగా ఉంది.
తర్వాత ఇబ్న్ మర్దవైహ్ మరియు ఇబ్న్ అబీ హాతిమ్, జఅఫర్ ఇబ్న్ అల్-ముగీరా ద్వారా, సయీద్ ఇబ్న్ జుబైర్ ద్వారా, ఇబ్న్ అబ్బాస్ నుండి ఇలా నివేదించారు: ఖురైషులు యూదుల వద్దకు వెళ్లి, «మూసా మీ వద్దకు ఏ సూచనలతో వచ్చారు?» అని అడిగారు. వారు, «ఆయన కర్ర, చూసేవారికి స్పష్టంగా కనిపించిన ఆయన తెల్లని చెయ్యి» అన్నారు. వారు క్రైస్తవుల వద్దకు వెళ్లి, «ఈసా మీలో ఎలా ఉండేవారు?»
అని అడిగారు. వారు, «పుట్టుకతో అంధుడిని, కుష్ఠురోగిని స్వస్థపరిచేవారు; మృతులను సజీవులుగా చేసేవారు» అన్నారు. ఆపై వారు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వద్దకు వచ్చి, «నీ ప్రభువును ప్రార్థించు; సఫా కొండను మాకు బంగారంగా చేయమని» అన్నారు. ఆయన తన ప్రభువును ప్రార్థించగా, «ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టిలో, రాత్రింబవళ్ల మార్పులో వివేకవంతులకు ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి» అనే ఆయతు అవతరించింది.
ఆయన ఇలా అన్నారు: «కాబట్టి వారు వాటి గురించి ఆలోచించాలి.» ఇది ఇబ్న్ మర్దవైహ్ నివేదికలోని పదాలు. ఈ హదీథ్‌ను అత్తబరానీ ఆయతు ప్రారంభంలో ముందుగానే వివరించారు. దీని ప్రకారం ఈ ఆయతులు మక్కాలో అవతరించినవిగా భావించవచ్చు; అయితే ప్రసిద్ధ అభిప్రాయం ప్రకారం అవి మదీనాలో అవతరించాయి. దానికి మరో హదీథ్ ఆధారం.
ఇబ్న్ మర్దవైహ్ ఇలా నివేదించారు: ఇస్మాయీల్ ఇబ్న్ అలీ ఇబ్న్ ఇస్మాయీల్ మాకు తెలిపాడు; అహ్మద్ ఇబ్న్ అలీ అల్-హర్రానీ ద్వారా, శుజాఅ్ ఇబ్న్ అష్రస్ ద్వారా, హష్రజ్ ఇబ్న్ నుబాతా అల్-వాసితీ అబూ మక్రమ్ ద్వారా, అల్-కల్బీ—అతడే అబూ జనాబ్—ద్వారా, అతా ద్వారా ఇలా తెలిపారు: నేను, ఇబ్న్ ఉమర్ మరియు ఉబైద్ ఇబ్న్ ఉమైర్ ఆయిషా (రదియల్లాహు అన్హా) వద్దకు వెళ్లాము. ఆమెకు, మాకు మధ్య తెర ఉండేది. ఆమె ఉబైద్‌తో, «మమ్మల్ని సందర్శించకుండా నిన్ను ఆపుతున్నది ఏమిటి?» అని అడిగారు.
అతడు, «“అప్పుడప్పుడు సందర్శించు, ప్రేమ పెరుగుతుంది” అని కవి చెప్పిన మాట» అన్నాడు. అప్పుడు ఇబ్న్ ఉమర్, «మమ్మల్ని వదిలి, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) విషయంలో నీవు చూసిన అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం చెప్పు» అన్నారు. ఆమె ఏడ్చి, «ఆయన ప్రతి విషయం ఆశ్చర్యకరమే. ఒక రాత్రి ఆయన నా వద్దకు వచ్చారు; ఆయన చర్మం నా చర్మాన్ని తాకిన తర్వాత, “నన్ను నా ప్రభువును ఆరాధించడానికి విడిచిపెట్టు” అన్నారు.
నేను, “అల్లాహ్ సాక్షిగా! మీ సమీపం నాకు ప్రియమైనది; మీరు మీ ప్రభువును ఆరాధించడమూ నాకు ఇష్టమే” అన్నాను. ఆయన నీటి పాత్ర వద్దకు వెళ్లి, ఎక్కువ నీరు వృథా చేయకుండా వుజూ చేసి, నమాజుకు నిలబడ్డారు. ఆయన ఏడ్చారు; ఆయన గడ్డం తడిసిపోయింది.
సజ్దా చేసి, ఏడ్చారు; నేల తడిసిపోయింది. ఆపై తన ప్రక్కపై పరుండి ఏడ్చారు. చివరికి బిలాల్ ఫజ్ర్ నమాజు కోసం పిలవడానికి వచ్చినప్పుడు, “ఓ అల్లాహ్ ప్రవక్తా! మీ గత, భవిష్యత్ పాపాలను అల్లాహ్ క్షమించినప్పటికీ, మిమ్మల్ని ఏడిపిస్తున్నది ఏమిటి?”
అని అడిగాడు. ఆయన, “అయ్యో బిలాల్! ఈ రాత్రి నాపై ‘ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టిలో, రాత్రింబవళ్ల మార్పులో వివేకవంతులకు ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి’ అనే ఆయతు అవతరించినప్పుడు, నేను ఏడవకుండా ఉండటానికి ఏముంది?” అన్నారు. ఆపై, “ఈ ఆయతులను చదివి, వాటి గురించి ఆలోచించని వానికి నాశనం కలుగుగాక!”
అన్నారు.» అబ్ద్ ఇబ్న్ హుమైద్, జఅఫర్ ఇబ్న్ అవ్న్ ద్వారా, అబూ జనాబ్ అల్-కల్బీ ద్వారా, అతా నుండి దీని కంటే విస్తృతమైన, సంపూర్ణమైన నివేదికను ఉటంకించారు. అబూ హాతిమ్ ఇబ్న్ హిబ్బాన్ తన సహీహ్‌లోనూ దీనిని నివేదించారు. అలాగే అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబీ అద్దున్యా తన «అత్తఫక్కుర్ వల్-ఇతిబార్» గ్రంథంలో శుజాఅ్ ఇబ్న్ అష్రస్ ద్వారా దీనిని నివేదించారు.
ఆ తర్వాత ఆయన ఇలా అన్నారు: అల్-హసన్ ఇబ్న్ అబ్దుల్ అజీజ్ నాకు తెలిపాడు: సునైద్ ఇలా పేర్కొనడం నేను విన్నాను—సుఫ్యాన్ అత్తౌరీ ద్వారా, ప్రవక్తకు ఆపాదించబడిన ఈ వాక్యం: «ఆల్ ఇమ్రాన్ సూరా చివరి ఆయతులను చదివి, వాటి గురించి ఆలోచించని వానికి నాశనం కలుగుగాక!» అని ఆయన తన వేళ్లతో పది అని లెక్కపెట్టారు. అల్-హసన్ ఇబ్న్ అబ్దుల్ అజీజ్ ఇలా అన్నారు: ఉబైద్ ఇబ్న్ అస్-సాయిబ్ నాకు తెలిపాడు: «వాటిలో ఆలోచనకు అవసరమైన కనీస స్థాయి ఏమిటి?» అని అల్-అవ్జాయీని అడిగారు.
ఆయన, «వాటిని అర్థం చేసుకుంటూ చదవడం» అన్నారు. ఇబ్న్ అబీ అద్దున్యా ఇలా అన్నారు: ఖాసిమ్ ఇబ్న్ హాశిమ్ నాకు తెలిపాడు; అలీ ఇబ్న్ అయ్యాష్ ద్వారా, అబ్దుర్రహ్మాన్ ఇబ్న్ సులైమాన్ ఇలా అన్నారు: «వాటిలో ఆలోచనకు సంబంధించిన కనీసం ఏమిటి? ఈ హెచ్చరిక నుండి రక్షించేది ఏమిటి?» అని నేను అల్-అవ్జాయీని అడిగాను.
ఆయన కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉండి, «వాటిని అర్థం చేసుకుంటూ చదవడం» అన్నారు.
అల్లాహ్ సృష్టించిన వాటిలో, ఆయన అస్తిత్వం, గుణాలు, ధర్మశాసనం, నిర్ణయం మరియు సూచనలను తెలిపే వాటి గురించి గుణపాఠం నేర్చుకోని వారిని అల్లాహ్ నిందించాడు. ఆయన ఇలా అన్నాడు: «ఆకాశాలలో, భూమిలో ఎన్నో సూచనలు ఉన్నాయి; వారు వాటిని దాటి వెళ్తారు, అయినా వాటి నుండి ముఖం తిప్పుకుంటారు. వారిలో చాలామంది అల్లాహ్‌ను విశ్వసించినా, ఆయనకు భాగస్వాములను కల్పిస్తారు.» ఆయన తన విశ్వాసులైన దాసులను ఇలా ప్రశంసించాడు: «వారు నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, తమ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరిస్తారు; ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టి గురించి ఆలోచిస్తారు.»
వారు ఇలా అంటారు: «ఓ మా ప్రభూ! నీవు దీనిని వ్యర్థంగా సృష్టించలేదు» అంటే, ఈ సృష్టిని నీవు నిరర్థకంగా సృష్టించలేదు; సత్యంతో సృష్టించావు, తద్వారా చెడు చేసినవారికి వారి కార్యాల ప్రకారం, మంచి చేసినవారికి ఉత్తమ ప్రతిఫలం ఇవ్వబడుతుంది. ఆపై వారు, «నీవు సర్వలోపాలకు అతీతుడవు» అని అంటారు; అంటే, ఏదైనా వ్యర్థంగా సృష్టించడం నుండి నీవు పరిశుద్ధుడవు. «కాబట్టి మమ్మల్ని నరకాగ్ని శిక్ష నుండి కాపాడు» అని వేడుకుంటారు.
ఓ సర్వసృష్టిని సత్యంతో సృష్టించినవాడా, నీవు లోపాలు, దోషాలు మరియు వ్యర్థత నుండి పరిశుద్ధుడవు; నీ శక్తి, సామర్థ్యంతో నరకశిక్ష నుండి మమ్మల్ని కాపాడు; నీకు ప్రీతికరమైన కార్యాలు చేయడానికి మాకు తోడ్పడు; సుఖాల స్వర్గాలకు నడిపించే సత్కార్యాలను చేయడానికి మాకు మార్గనిర్దేశం చేసి, నీ బాధాకరమైన శిక్ష నుండి మమ్మల్ని రక్షించు.
«ఓ మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసిన దానిని మాకు ప్రసాదించు» అంటే, నీ ప్రవక్తలు చెప్పిన మాటల ద్వారా మాకు వాగ్దానం చేసినదాన్ని ప్రసాదించు. «నీ ప్రవక్తల పట్ల విశ్వాసం ఉంచినందుకు» అనే అర్థమని కూడా చెప్పబడింది. ఇమామ్ అహ్మద్ ఇలా నివేదించారు: అబూ అల్-యమాన్ మాకు తెలిపాడు; ఇస్మాయీల్ ఇబ్న్ అయ్యాష్, అమ్ర్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ ద్వారా, అబూ ఇఖాల్ ద్వారా, అనస్ ఇబ్న్ మాలిక్ (రదియల్లాహు అన్హు) నుండి, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «అస్కలాన్ రెండు వధువులలో ఒకటి.
పునరుత్థాన దినాన అల్లాహ్ అక్కడి నుండి లెక్కతీర్పు లేకుండా డెబ్బై వేల మందిని లేపుతాడు; యాభై వేల మందిని అమరవీరులుగా, అల్లాహ్ వద్దకు ప్రతినిధులుగా లేపుతాడు. అక్కడ అమరవీరుల వరుసలు ఉంటాయి; వారి తలలు వారి చేతుల్లో ఉండి, వారి మెడల నుండి రక్తం ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. వారు ఇలా అంటారు: “ఓ మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసినదాన్ని మాకు ప్రసాదించు; పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు.
నిశ్చయంగా, నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవు.” అప్పుడు ఆయన ఇలా అంటాడు: “నా దాసుడు సత్యమే పలికాడు. వారిని అల్-బైదా నదిలో స్నానం చేయించండి.” వారు దాని నుండి పరిశుభ్రంగా, తెల్లగా బయటకు వస్తారు; ఆపై స్వర్గంలో తమకు ఇష్టమైన చోట సంచరిస్తారు.»
«పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు» అంటే, మమ్మల్ని శిక్షించకు, నాశనం చేయకు, బహిర్గతం చేసి అవమానించకు, హీనపరచకు. «నిశ్చయంగా, నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవు» అని వారికి తెలిసి ఉండగా, «మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసిన దానిని మాకు ప్రసాదించు» అని వారు ఎందుకు అన్నారు? దానికి సమాధానం: వారి మాటలు ప్రార్థన రూపంలో ఉన్నా, అర్థం వార్తాపరమైనది—«నీ ప్రవక్తల ద్వారా మాకు వాగ్దానం చేసిన దాన్ని నీవు తప్పక ప్రసాదిస్తావు.»
అంటే, «మా పాపాలను క్షమించు, మా చెడులను తొలగించు, పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు» అని వారు వేడుకోవడం, నీ ప్రవక్తల ద్వారా వాగ్దానం చేసిన అనుగ్రహం మరియు కరుణను మాకు ప్రసాదించడానికి. మరో అభిప్రాయం ప్రకారం, «మమ్మల్ని నీ ప్రతిఫలానికి అర్హులైన వారిలో చేర్చి, నీ ప్రవక్తల ద్వారా వాగ్దానం చేసిన దాన్ని మాకు ప్రసాదించు» అని వారు కోరారు; ఎందుకంటే ఆ గౌరవానికి తాము అర్హులమో కాదో వారికి నిశ్చయంగా తెలియదు. ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం, శత్రువులపై విజయాన్ని త్వరగా ప్రసాదించమని వారు కోరారు. «నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవని మాకు తెలుసు; అయితే నీ సహనాన్ని భరించే శక్తి మాకు లేదు. కాబట్టి వారి అవమానాన్ని త్వరగా చూపించి, వారిపై మాకు సహాయం చేయి» అని వారు అన్నారు.
అల్-బగవీ తఫ్సీర్
«ఓ మా ప్రభూ! నీవు ఎవరినైనా నరకాగ్నిలో ప్రవేశింపజేస్తే, నిశ్చయంగా అతడిని అవమానపరిచినట్లే» అంటే, అతడిని హీనపరిచావు. మరొక అభిప్రాయం ప్రకారం, అతడిని నాశనం చేశావు. ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం, అతడిని బహిర్గతం చేసి అవమానపరిచావు. దీనికి ఆధారం: «నా అతిథుల విషయంలో నన్ను అవమానపరచకండి» (హూద్ 11:78).
అల్లాహ్ ఇలా కూడా అన్నాడు: «ఆ రోజున అల్లాహ్ ప్రవక్తను, ఆయనతో విశ్వసించిన వారిని అవమానపరచడు» (అత్తహ్రీమ్ 66:8). అయితే విశ్వాసులలో కొందరు నరకంలో ప్రవేశిస్తారు; అప్పుడు «నీవు ఎవరినైనా నరకంలోకి ప్రవేశింపజేస్తే, అతడిని అవమానపరిచినట్లే» అనే మాటకు అర్థం ఏమిటి? అనస్ మరియు ఖతాదా ప్రకారం, దీని అర్థం: «నీవు ఎవరినైనా నరకంలో శాశ్వతంగా ఉంచితే, అతడిని అవమానపరిచినట్లే.» సయీద్ ఇబ్న్ అల్-ముసయ్యిబ్ ప్రకారం, నరకం నుండి బయటకు రాని వారి గురించే ఈ వాక్యం.
అనస్ (రదియల్లాహు అన్హు) ద్వారా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని నివేదించబడింది: «అల్లాహ్ కొందరిని నరకంలో ప్రవేశింపజేసి, ఆపై వారిని దాని నుండి బయటకు తీస్తాడు.» «దుర్మార్గులకు సహాయకులు ఎవరూ ఉండరు.»
«ఓ మా ప్రభూ! నిశ్చయంగా, మేము ఒక పిలుపునిచ్చేవాని పిలుపును విన్నాము» అంటే, ఇబ్న్ మస్ఊద్ మరియు ఇబ్న్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హుమా), అలాగే అధికశాతం పండితుల ప్రకారం, ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం). అల్-ఖురజీ ప్రకారం, అది ఖుర్ఆన్. ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్కరికీ ప్రవక్తను ప్రత్యక్షంగా కలిసే అవకాశం ఉండదు.
«విశ్వాసం వైపుకు పిలిచే» అంటే, విశ్వాసం వైపు ఆహ్వానించే. «మీ ప్రభువును విశ్వసించండి; అప్పుడు మేము విశ్వసించాము. ఓ మా ప్రభూ! మా పాపాలను క్షమించు, మా చెడులను తొలగించు, మమ్మల్ని ధర్మనిష్ఠులైన సజ్జనులతో కలిసి మరణింపజేయి» అంటే, సజ్జనుల సమూహంలో మమ్మల్ని చేర్చు.
«వారు నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, తమ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరిస్తారు.» అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్, ఇబ్న్ అబ్బాస్ (రదియల్లాహు అన్హుమా), అన్-నఖయీ మరియు ఖతాదా ప్రకారం, ఇది నమాజును సూచిస్తుంది: నిలబడగలిగితే నిలబడి నమాజు చేయాలి; సాధ్యం కాకపోతే కూర్చుని; అదీ సాధ్యం కాకపోతే ప్రక్కపై పరుండి నమాజు చేయాలి.
అబూ ఉస్మాన్ సయీద్ ఇబ్న్ ఇస్మాయీల్ అద్దబ్బీ మాకు తెలిపారు; అబూ ముహమ్మద్ అబ్దుల్ జబ్బార్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ అల్-జరాహీ ద్వారా, అబూ అల్-అబ్బాస్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అహ్మద్ అల్-మహ్బూబీ ద్వారా, అబూ ఈసా ముహమ్మద్ ఇబ్న్ ఈసా అత్తిర్మిజీ ఇలా తెలిపారు: హన్నాద్ మాకు తెలిపాడు; వకీ, ఇబ్రాహీమ్ ఇబ్న్ తహ్మాన్ ద్వారా, హుసైన్ అల్-ముఅల్లిమ్ ద్వారా, అబ్దుల్లాహ్ ఇబ్న్ బురైదా ద్వారా, ఇమ్రాన్ ఇబ్న్ హుసైన్ ఇలా అన్నారు: అనారోగ్యంతో ఉన్నవారి నమాజు గురించి నేను ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను అడిగాను. ఆయన, «నిలబడి నమాజు చేయి; సాధ్యం కాకపోతే కూర్చుని; అదీ సాధ్యం కాకపోతే ప్రక్కపై పరుండి» అన్నారు.
ఇతర వ్యాఖ్యాతల ప్రకారం, దాని అర్థం అన్ని పరిస్థితుల్లోనూ నిరంతరం అల్లాహ్‌ను స్మరించడం; ఎందుకంటే మనిషి ఈ మూడు స్థితులలో ఏదో ఒక స్థితిలోనే సాధారణంగా ఉంటాడు. దీనికి సమానమైనది సూరా అన్-నిసాలో ఉంది: «మీరు నమాజును ముగించిన తర్వాత నిలుచున్నా, కూర్చున్నా, మీ ప్రక్కలపై పరుండినా అల్లాహ్‌ను స్మరించండి» (అన్-నిసా 4:103).
«వారు ఆకాశాల మరియు భూమి సృష్టి గురించి ఆలోచిస్తారు» అంటే, వాటిలోని అద్భుతమైన సృష్టిని పరిశీలించి, అల్లాహ్ శక్తిమంతుడు, సృష్టికర్త, నిర్వహణకర్త మరియు వివేకవంతుడని తెలుసుకుంటారు. ఇబ్న్ ఔన్ ఇలా అన్నారు: «ఆలోచన అశ్రద్ధను తొలగించి, పంటకు నీరు మొక్కలను కలిగించినట్లే హృదయంలో భయభక్తిని కలిగిస్తుంది. దుఃఖాల్లా హృదయాలను శుద్ధి చేసేది మరొకటి లేదు; ఆలోచనలలా వాటికి వెలుగునిచ్చేది మరొకటి లేదు.»
«ఓ మా ప్రభూ» అంటే, వారు ఇలా అంటారు: «ఓ మా ప్రభూ! నీవు దీనిని»—ఇక్కడ “ఇది” అనే పదం సృష్టిరాశిని సూచిస్తుంది; అందుకే అరబీలో స్త్రీలింగ రూపమైన «హాధిహి» కాకుండా, పుంలింగ రూపమైన «హాధా» ఉపయోగించబడింది. «వ్యర్థంగా సృష్టించలేదు» అంటే, ఆటపాటల కోసం, నిరర్థకంగా సృష్టించలేదు; గొప్ప కార్యం కోసం సృష్టించావు. «బాతిలన్» అనే పదం ముందు అవ్యక్తంగా ఉన్న «తో» అనే సంబంధపదాన్ని తొలగించడం వల్ల నస్బ్ రూపంలో వచ్చింది; అసలు భావం «వ్యర్థంగా».
«నీవు సర్వలోపాలకు అతీతుడవు; కాబట్టి మమ్మల్ని నరకాగ్ని శిక్ష నుండి కాపాడు.»
«ఓ మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా నీవు మాకు వాగ్దానం చేసినదాన్ని మాకు ప్రసాదించు» అంటే, నీ ప్రవక్తల నోటివెంట వాగ్దానం చేసినదాన్ని ప్రసాదించు. «మమ్మల్ని అవమానపరచకు» అంటే, మమ్మల్ని శిక్షించకు, నాశనం చేయకు, బహిర్గతం చేసి అవమానించకు, హీనపరచకు. «పునరుత్థాన దినాన; నిశ్చయంగా, నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవు.»
అల్లాహ్ వాగ్దానాన్ని భంగం చేయడని వారికి తెలిసి ఉండగా, «మా ప్రభూ! నీ ప్రవక్తల ద్వారా మాకు వాగ్దానం చేసినదాన్ని మాకు ప్రసాదించు» అని వారు అనడంలోని ఉద్దేశం ఏమిటి? దానికి సమాధానం: వారి మాటలు ప్రార్థన రూపంలో ఉన్నాయి; కానీ అర్థం వార్తాపరమైనది—«నీ ప్రవక్తల ద్వారా మాకు వాగ్దానం చేసిన దానిని నీవు తప్పకుండా ప్రసాదిస్తావు.» దాని ఉద్దేశం: «మా పాపాలను క్షమించు, మా చెడులను తొలగించు, పునరుత్థాన దినాన మమ్మల్ని అవమానపరచకు» అని వేడుకోవడం; తద్వారా నీ ప్రవక్తల ద్వారా వాగ్దానం చేసిన అనుగ్రహం మరియు కరుణను మాకు ప్రసాదించు.
మరొక అభిప్రాయం ప్రకారం, «మా ప్రభూ! నీ ప్రతిఫలానికి అర్హులయ్యే వారిలో మమ్మల్ని చేర్చి, నీ ప్రవక్తల ద్వారా వారికి వాగ్దానం చేసినదాన్ని మాకు ప్రసాదించు» అని వారు కోరారు; ఎందుకంటే తాము ఆ గౌరవానికి అర్హులమని వారికి నిశ్చయం లేదు. ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం, శత్రువులపై విజయాన్ని త్వరగా ప్రసాదించమని వారు కోరారు. «నీవు వాగ్దానాన్ని భంగం చేయవని మాకు తెలుసు; అయితే నీ సహనాన్ని భరించే ఓర్పు మాకు లేదు.
కాబట్టి వారి అవమానాన్ని త్వరగా చూపించి, వారిపై మాకు విజయాన్ని ప్రసాదించు» అని వారు అన్నారు.
సహీహ్ అల్-బుఖారీ (హదీథ్ నం. 4569) మరియు సహీహ్ ముస్లిం (హదీథ్ నం. 256)లో నివేదించబడిన ప్రకారం, ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) రాత్రి తహజ్జుద్ నమాజు కోసం మేల్కొన్న ప్రతిసారీ ఈ పది ఆయతులను చదివేవారు.