Мөьминдәр өсөн ғәфү һәм саф йөрәк
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا، وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ، وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا. رَبَّنَا، إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ.
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ
Аудионы йөкләп булманы. Һуңыраҡ ҡабатлап ҡарағыҙ.
Раббыбыҙ! Беҙҙе һәм иманда беҙҙән алда булған ҡәрҙәштәребеҙҙе ғәфү ит! Иман килтергәндәргә ҡарата йөрәктәребеҙҙә үпкә ҡалдырма. Раббыбыҙ! Ысынлап та, Һин — Шәфҡәтле, Рәхимле!
Формалары: «иғфир ләнә» (اغْفِرْ لَنَا) — бойороҡ һөйкәлеше, һәм «лә тәжғәл» (لَا تَجْعَلْ) — тыйыу формаһы. Был доға — һуңғы мөьминдәрҙең Сәхәбәләр өсөн доға ҡылыуы һәм йөрәктәрҙе көнсөллөктән һәм үпкәнән таҙартыу хаҡында.
Шәйех Әбдуррахман әс-Сәғди тәфсире
Шәйех әс-Сәғди былай тип яҙа: «Был доға тәүге Сәхәбәләрҙән алып һуңғы кешегә тиклем бөтә мосолман өммәтен берләштерә. Мөьминдәргә ҡарата йөрәкте үпкәнән таҙартыу — ҡотолоуҙың төп шарты».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир Имам Мәликтең һүҙҙәрен килтерә: «Пәйғәмбәрҙең Сәхәбәләрен һүккән йә уларҙы нәфрәт иткән кешенең был өммәттең хәрби табышында һәм мираҫында бер ниндәй ҙә өлөшө юҡ, сөнки Аллаһ улар өсөн ғәфү һорағандарҙы маҡтаған».
Әл-Багави тәфсире
«…Уларҙан һуң килгәндәр…» йәғни уларҙан һуң эйәреүселәр; Ҡиәмәт көнөндә мөһәжирҙәр менән ансарҙарҙан һуң киләсәк кешеләр. Артабан Аллаһ Тәғәлә уларҙың үҙҙәре өсөн дә, иманда һәм ғәфү үтенеүҙә үҙҙәренән алда булғандар өсөн дә доға ҡыласағын әйткән. Аллаһ Тәғәлә шулай тигән:
«…улар: “Раббыбыҙ! Беҙҙе һәм иманда беҙҙән алда булған диндәш ҡәрҙәштәребеҙҙе ғәфү ит! Йөрәктәребеҙҙә … үпкә ҡалдырма…”» — йәғни көнсөллөк һәм нәфрәт ҡалдырма.
«…иман килтергәндәргә ҡарата. Раббыбыҙ! Ысынлап та, Һин — Шәфҡәтле, Рәхимле!»
Йөрәгендә Сәхәбәләрҙең хатта берәүһенә ҡарата нәфрәт булған һәм бөтә Сәхәбәләр өсөн Аллаһтың рәхмәтен һорамаған кеше Аллаһ был аятта телгә алғандар иҫәбенә инмәй. Аллаһ мөьминдәрҙе өс төркөмгә бүлгән: мөһәжирҙәр, ансарҙар һәм Аллаһ тасуирлаған сифаттарға эйә булған уларҙан һуң эйәреүселәр. Ошо сифаттар менән эйәреүселәрҙән булмаған кеше мөьминдәр төркөмөнән ситтә ҡала.
Ибн Әбү Ләйлә әйткән: «Был аятта кешеләр өс төркөмгә бүленгән: мөһәжирҙәр; йортта һәм иманда урынлашҡандар; һәм уларҙан һуң килгәндәр. Шуға күрә ошо өс төркөмдөң береһенә лә инмәй ҡалмаҫҡа тырыш».
Ғәйшәнән (Аллаһ унан риза булһын) тапшырыла: ул әйткән: «Һеҙгә Мөхәммәттең Сәхәбәләре өсөн ғәфү һорарға ҡушылған, ә һеҙ уларҙы һүгәһегеҙ. Мин Пәйғәмбәрегеҙҙең (Аллаһтың уға салауаты һәм сәләме булһын) былай тип әйткәнен ишеттем: “Был өммәттең һуңғы ағзалары уның тәүге ағзаларын ләғнәтләмәй тороп, өммәт һәләк булмаҫ”» (Ибн Әбү Шәйбә).
Мәлик бин Миғүәл Әмир ибн Шарахил әш-Шәғбиҙең былай тип әйткәнен тапшырған: «Эй Мәлик, бер мәсьәләлә йәһүдтәр һәм христиандар рафидиҙарҙан өҫтөн. Йәһүдтәрҙән: “Имандың һеҙҙә иң яҡшы вәкилдәре кемдәр?” — тип һораһаң, улар: “Муса пәйғәмбәрҙең Сәхәбәләре”, — тип яуап бирер. Христиандарҙан: “Имандың һеҙҙә иң яҡшы вәкилдәре кемдәр?” — тип һораһаң, улар: “Ғайсаның илселәре (тәүге эйәреүселәре)”, — тип яуап бирер. Ә рафидиҙарҙан: “Имандың һеҙҙә иң насар вәкилдәре кемдәр?” — тип һораһаң, улар: “Мөхәммәттең Сәхәбәләре”, — тип яуап бирә.
Уларҙан Сәхәбәләр өсөн ғәфү һорау талап ителә, ә улар иһә уларҙы яманлай. Ҡиәмәт көнөнә тиклем улар өҫтөндә ҡылыс күтәрелгән. Уларҙың өҫтөндә байраҡ ҡалҡмаҫ, аяҡтары нығынмаҫ һәм улар берҙәм һүҙгә килмәҫ. Һуғыш уты тоҡандырған һайын, Аллаһ уларҙың ҡанын ҡойҙороп, берҙәмлектәрен тарҡатып һәм дәлилдәрен юҡҡа сығарып, уны һүндерә.
Аллаһ беҙҙе лә, һеҙҙе лә юлдан яҙҙырыусы нәфселәрҙән һаҡлаһын».
Мәлик ибн Әнәс әйткән: «Аллаһтың Илсеһенең Сәхәбәләренең береһенә ҡарата дошманлыҡ тотҡан йәки йөрәгендә уларға ҡарата үпкә һаҡлаған кешенең мосолмандарҙың хәрби табышына хоҡуғы юҡ». Шунан ул аяттарҙы, «Аллаһтың ауылдарҙа йәшәүселәрҙән үҙенең илсеһенә табыш итеп биргәне…» тигән аяттан башлап (әл-Хәшр сүрәһе, 7-се аят), ошо аятҡа тиклем уҡыған.
«Сәхих Мөслим»дә (№ 2541) Әбү Һөрәйрәнән тапшырылыуынса, Пәйғәмбәр үҙенең Сәхәбәләрен һүгеүҙе тыйған.