رَبِّ أَوْزِعْنِي، أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ، وَعَلَىٰ، وَالِدَيَّ، وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ، وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ، وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ.
رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
۽ ماڻھوءَ کي پنھنجي ماءُ پيءُ سان چڱائي ڪرڻ جو حُڪم ڪيوسون، (جو) اوکائيءَ سان سنديس ماءُ کيس (پيٽ ۾) کنيو آھي ۽ اوکائيءَ سان کيس ڄڻيو آھي، ۽ اُنجو (پيٽ ۾) کڻڻ ۽ اُن جو (کير کان) ڇڏائڻ ٽيھ مھينا آھي، تان جو جڏھن پنھنجيءَ جواني کي پُھتو ۽ چاليھن ورھن کي پھتو (تڏھن) چوندو آھي ته اي منھنجا پالڻھار مون کي توفيق ڏي ته تنھنجي انھيءَ نعمت جو شڪر ڪريان جيڪا مون تي ۽ منھنجي ماءُ پيءُ تي انعام ڪئي اٿيئي ۽ ته (اھڙا) چڱا ڪم ڪريان جن کان راضي رھين ۽ منھنجي اولاد مون لاءِ سُڌار، بيشڪ آءٌ توڏانھن موٽيس ۽ بيشڪ آءٌ مسلمانن منجھان آھيان.
هن دعا ۾ «أَوْزِعْنِي» ۽ «أَصْلِحْ لِي» جا صيغہ آيا آهن. هيءَ هڪ پڪي عمر واري انسان جي دعا آهي، جيڪو چاليهن ورهين جي عمر کي پهچي چڪو هجي؛ هيءَ عمر عقل جي پختگي ۽ ذميواريءَ جي حد آهي.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
هيءَ ڳالهه الله تعالى جي پنهنجي ٻانهن تي لطف ۽ والدين جي حق جي شڪرگذاريءَ مان آهي ته هن اولاد کي وصيت ۽ تاڪيد ڪئي ته هو پنهنجي والدين سان نرم لهجي ۽ نرم گفتار سان پيش اچن، مال خرچ ڪري سندن مدد ڪن ۽ احسان جا ٻيا سڀ طريقا اختيار ڪن. پوءِ الله تعالى ان سبب ڏانهن ڌيان ڏياريو جيڪو والدين سان احسان ڪرڻ کي لازم ڪري ٿو؛ تنهنڪري هن ماءُ جي انهن تڪليفن جو ذڪر ڪيو جيڪي اولاد کي پيٽ ۾ کڻڻ وقت سٺائين، ۽ حمل دوران جيڪي مشڪلاتون برداشت ڪيائين، پوءِ ٻار ڄڻڻ جي وڏي تڪليف، ۽ پوءِ کير پيارڻ ۽ پرورش ڪرڻ جي مشقت.
اهي ذڪر ڪيل ڪم ڪا ٿوري ساعت يا ٻه ساعتون نه، پر ڊگهي مدت جا آهن، جنهن جو اندازو (ٽيهه مهينا) آهي؛ حمل نو مهينا يا ان جي لڳ ڀڳ هوندو آهي ۽ باقي مدت کير پيارڻ جي هوندي آهي. عام طور تي ائين ئي ٿيندو آهي. هن آيت مان، ان قول سان گڏ ته «ماءُ پنهنجي ٻارن کي پورا ٻه سال کير پيارين» (البقرة: 233)، دليل ورتو وڃي ٿو ته حمل جي گهٽ ۾ گهٽ مدت ڇهه مهينا آهي؛ ڇو ته کير پيارڻ جي مدت ــ جيڪا ٻه سال آهي ــ ڪُل مدت مان ڪڍڻ کان پوءِ حمل لاءِ ڇهه مهينا بچن ٿا. «جڏهن هو پنهنجي پوري قوت کي پهچي» يعني پنهنجي طاقت، جواني ۽ عقل جي ڪمال تي پهچي؛ «۽ چاليهن ورهين جي عمر کي پهچي» ته چوي ٿو: «اي منهنجا پالڻهار!
مون کي توفيق ڏي» يعني مون کي الهام ڏي ۽ توفيق عطا ڪر «ته تنهنجي ان نعمت جو شڪر ادا ڪريان جيڪا تو مون تي ۽ منهنجي والدين تي ڪئي» يعني دين ۽ دنيا جون نعمتون. نعمت جو شڪر اهو آهي ته نعمتون انهن جي عطا ڪندڙ ۽ مالڪ جي فرمانبرداريءَ ۾ ڪم آڻجن، سندس احسان جو اعتراف ڪجي، شڪر ادا ڪرڻ کان پنهنجي عاجزي مڃجي، ۽ الله جي واکاڻ ۾ پوري ڪوشش ڪجي. والدين تي ٿيل نعمتون سندن اولاد ۽ نسل لاءِ به نعمتون آهن، ڇو ته اولاد کي لازمي طور انهن نعمتن، انهن جي سببن ۽ اثرن مان حصو ملي ٿو؛ خاص ڪري دين جون نعمتون، ڇاڪاڻ ته والدين جو علم ۽ عمل ۾ سڌريل هجڻ، اولاد جي سڌاري جا وڏن سببن مان آهي.
«۽ اهڙو نيڪ عمل ڪريان جنهن کان تون راضي ٿين» يعني اهڙو عمل، جنهن ۾ ان کي درست ڪندڙ سڀ ڳالهيون گڏ هجن ۽ ان کي خراب ڪندڙ ڳالهين کان پاڪ هجي. اهو ئي عمل آهي جنهن کان الله راضي ٿئي ٿو، ان کي قبول ڪري ٿو ۽ ان تي ثواب ڏئي ٿو. «۽ منهنجي لاءِ منهنجي اولاد ۾ سڌارو آڻ» جڏهن پاڻ لاءِ سڌاري جي دعا ڪيائين ته پنهنجي اولاد لاءِ به دعا ڪيائين ته الله سندن حالتون سڌاري؛ ۽ ٻڌايائين ته سندن سڌاري جو فائدو سندن والدين تائين به پهچي ٿو، جيئن هن جي قول «منهنجي لاءِ» مان ظاهر ٿئي ٿو. «بيشڪ آءٌ تو ڏانهن توبه ڪري موٽيو آهيان» يعني گناهن ۽ نافرمانين کان توبه ڪري تنهنجي فرمانبرداريءَ ڏانهن موٽيو آهيان، «۽ بيشڪ آءٌ مسلمانن مان آهيان.»
امام ابن ڪثير جي تفسير
الله تعالى جڏهن پهرين آيت ۾ پنهنجي توحيد، عبادت کي رڳو ان لاءِ خالص ڪرڻ ۽ سندس طرف سڌي واٽ تي رهڻ جو ذڪر ڪيو، تڏهن ان سان گڏ والدين سان نيڪي ڪرڻ جي وصيت جو ذڪر ڪيائين؛ جيئن قرآن جي ڪيترين ئي آيتن ۾ انهن ٻنهي ڳالهين کي گڏ بيان ڪيو ويو آهي. جيئن الله تعالى فرمايو: «۽ تنهنجي پالڻهار حڪم ڪيو آهي ته ان کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪريو ۽ والدين سان نيڪي ڪريو»؛ ۽ فرمايو: «منهنجو ۽ پنهنجي والدين جو شڪر ادا ڪر، مون ڏانهن ئي موٽڻو آهي»؛ اهڙيون ٻيون به گهڻيون آيتون آهن. هتي فرمايائين: «۽ اسان انسان کي سندس والدين سان نيڪي ڪرڻ جي وصيت ڪئي» يعني اسان کيس حڪم ڏنو ته انهن سان احسان ڪري ۽ انهن تي شفقت ڪري.
ابو داؤد الطيالسي چيو: اسان کي شعبه ٻڌايو، هن چيو: سماڪ بن حرب مون کي ٻڌايو ته مون مصعب بن سعد کي سعد کان روايت ڪندي ٻڌو. سعد چيو: سعد جي ماءُ کيس چيو: ڇا الله والدين جي فرمانبرداريءَ جو حڪم نه ڏنو آهي؟ تنهنڪري آءٌ نه کاڌو کائينديس ۽ نه پاڻي پيئنديس، جيستائين تون الله جو انڪار نه ڪرين. پوءِ هن کاڌي ۽ پيتي کان انڪار ڪيو، ايتريقدر جو ماڻهو لٺ سان سندس وات کوليندا هئا.
پوءِ هيءَ آيت نازل ٿي: «۽ اسان انسان کي سندس والدين سان نيڪي ڪرڻ جي وصيت ڪئي» (۽ پوءِ واري آيت). ان کي مسلم ۽ ابن ماجه کان سواءِ سنن وارن ڪتابن جي مصنفن شعبه جي سند سان، ان کان ملندڙ روايت ۾، وڌيڪ ڊگهي لفظن سان نقل ڪيو آهي. «سندس ماءُ کيس تڪليف سان پيٽ ۾ کنيو» يعني حمل جي حالت ۾ سندس سبب ڪيتريون ئي مشقتون ۽ ٿڪاوٽون برداشت ڪيائين، جهڙوڪ حمل جي اُٻاڻڪائي، بيهوشي، ڳرائپ ۽ سختي؛ ۽ ٻيون اهي تڪليفون جيڪي حامله عورتن کي پهچن ٿيون. «۽ کيس تڪليف سان ڄڻيائين» يعني ٻار ڄڻڻ جي سور ۽ ان جي شدت سبب پڻ مشقت سان.
«۽ سندس حمل ۽ کير ڇڏائڻ جي مدت ٽيهه مهينا آهي.» علي رضي الله عنه هن آيت مان، لقمان واري آيت «۽ سندس کير ڇڏائڻ ٻن سالن ۾ آهي» (لقمان: 14)، ۽ هن فرمان «۽ مائرون پنهنجي ٻارن کي پورا ٻه سال کير پيارين، اهو ان لاءِ آهي جيڪو کير پيارڻ جي مدت پوري ڪرڻ چاهي» (البقرة: 233) سان گڏ دليل ورتو ته حمل جي گهٽ ۾ گهٽ مدت ڇهه مهينا آهي. اهو مضبوط ۽ صحيح استنباط آهي. عثمان ۽ صحابه جي هڪ جماعت رضي الله عنهم به ان سان اتفاق ڪيو.
محمد بن اسحاق بن يسار، يزيد بن عبدالله بن قسيط کان، ۽ هو بعجه بن عبدالله الجهني کان روايت ڪري ٿو ته هن چيو: اسان مان هڪ شخص جهينه قبيلي جي هڪ عورت سان شادي ڪئي، پوءِ ان عورت ڇهن مهينن پورا ٿيڻ تي ٻار ڄڻيو. سندس مڙس عثمان وٽ ويو ۽ اها ڳالهه ٻڌايائين. عثمان ان عورت کي گهرائي موڪليو. جڏهن اها پنهنجا ڪپڙا پائڻ لاءِ اٿي ته سندس ڀيڻ روئڻ لڳي.
هن پڇيس: تون ڇو ٿي روئين؟ الله جو قسم، الله جي ڪنهن به مخلوق مون سان ويجهڙائي نه ڪئي آهي، سواءِ هن جي؛ پوءِ الله جيڪو فيصلو فرمائي. جڏهن کيس عثمان وٽ آندو ويو ته عثمان کيس سنگسار ڪرڻ جو حڪم ڏنو. اها ڳالهه عليءَ تائين پهتي ته هو وٽس آيو ۽ چيائين: تون ڇا پيو ڪرين؟
عثمان چيو: هن ڇهن مهينن پورا ٿيڻ تي ٻار ڄڻيو آهي، ڇا ائين ٿي سگهي ٿو؟ عليءَ چيو: ڇا تون قرآن نٿو پڙهين؟ عثمان چيو: ڇو نه. عليءَ چيو: ڇا تو الله جو فرمان نه ٻڌو آهي: «۽ سندس حمل ۽ کير ڇڏائڻ جي مدت ٽيهه مهينا آهي»، ۽ سندس فرمان: «پورا ٻه سال»؟
انهن کي ڪُل مدت مان ڪڍڻ کان پوءِ ڇهه مهينا ئي بچن ٿا. عثمان چيو: الله جو قسم، اها ڳالهه منهنجي ڌيان ۾ نه آئي هئي. عورت کي مون وٽ آڻيو. پوءِ ماڻهو ويا ته اها عورت اڳ ئي فارغ ٿي چڪي هئي. بعجه چيو: الله جو قسم، ڪانو ڪانو سان ۽ آنا آني سان ايترو مشابه نه هوندو، جيترو اهو ٻار پنهنجي پيءُ سان مشابه هو.
جڏهن سندس پيءُ کيس ڏٺو ته چيائين: منهنجو پٽ آهي؛ الله جو قسم، مون کي ان بابت ڪو شڪ ڪونهي. پوءِ الله کيس هڪ اهڙي ڳوڙهيءَ ۾ مبتلا ڪيو جيڪا جسم کي کائيندي هئي، ۽ اها وڌندي رهي، تان جو هو فوت ٿي ويو. ان کي ابن ابي حاتم روايت ڪيو آهي. اسان ان جو ٻيو طريقو به «پوءِ آءٌ پهريون عبادت ڪندڙ آهيان» (الزخرف: 81) واري آيت جي تفسير هيٺ بيان ڪيو آهي.
ابن ابي حاتم چيو: منهنجي پيءُ اسان کي ٻڌايو؛ فروة بن ابي المغراء اسان کي ٻڌايو؛ علي بن مسهر اسان کي داود بن ابي هند کان، هن عڪرمه کان، ۽ هن ابن عباس رضي الله عنهما کان روايت ڪئي ته هن چيو: جيڪڏهن عورت ٻار کي نوَ مهينن تي ڄڻي ته ان لاءِ کير پيارڻ جا ايڪويهه مهينا ڪافي آهن؛ جيڪڏهن ستن مهينن تي ڄڻي ته ٽيويهه مهينا ڪافي آهن؛ ۽ جيڪڏهن ڇهن مهينن تي ڄڻي ته پورا ٻه سال، ڇاڪاڻ ته الله تعالى فرمائي ٿو: «۽ سندس حمل ۽ کير ڇڏائڻ جي مدت ٽيهه مهينا آهي.» «جڏهن هو پنهنجي پوري قوت کي پهچي» يعني طاقتور ٿئي، جوان ٿئي ۽ سندس شخصيت ۾ پختگي اچي. «۽ چاليهن ورهين جي عمر کي پهچي» يعني سندس عقل، سمجهه ۽ بردباري ڪمال تي پهچي.
چيو وڃي ٿو ته عام طور انسان چاليهن ورهين جي عمر کان پوءِ پنهنجي حالت ۾ گهڻو تبديل نٿو ٿئي. ابو بڪر بن عياش، اعمش کان، ۽ هو قاسم بن عبدالرحمان کان روايت ڪري ٿو ته مون مسروق کان پڇيو: ماڻهوءَ کي سندس گناهن جي پڪڙ ڪڏهن ٿيندي آهي؟ هن چيو: جڏهن هو چاليهن ورهين جو ٿئي، تڏهن پنهنجي بچاءَ جو خيال رک.
حافظ ابو يعلى الموصلي چيو: عبيدالله القواريري اسان کي ٻڌايو؛ عزرة بن قيس ازدي ــ جيڪو سؤ سالن جو ٿي چڪو هو ــ اسان کي ٻڌايو؛ ابو الحسن سلولي کان روايت ڪندي هن اسان کي وڌيڪ ٻڌايو ته محمد بن عمرو بن عثمان، عثمان کان، ۽ هن نبي ﷺ کان روايت ڪئي ته پاڻ فرمايائون: «جڏهن مسلمان ٻانهو چاليهن ورهين جو ٿئي ٿو ته الله سندس حساب هلڪو ڪري ٿو؛ جڏهن سٺ ورهين جو ٿئي ٿو ته الله کيس پنهنجي طرف رجوع ڪرڻ جي توفيق ڏئي ٿو؛ جڏهن ستر ورهين جو ٿئي ٿو ته آسمان وارا ساڻس محبت ڪن ٿا؛ جڏهن اسي ورهين جو ٿئي ٿو ته الله سندس نيڪيون ثابت رکي ٿو ۽ سندس برايون مٽائي ٿو؛ ۽ جڏهن هو نوي ورهين جو ٿئي ٿو ته الله سندس اڳيان ۽ پويان جا گناهه بخشي ٿو،
سندس گهر وارن جي حق ۾ سندس شفاعت قبول ڪري ٿو ۽ آسمان ۾ کيس “زمين تي الله جو قيدي” لکيو وڃي ٿو.» هيءَ روايت ٻين طريقن سان به نقل ٿي آهي ۽ امام احمد جي مسند ۾ موجود آهي. بنو اميه جي هڪ امير، دمشق واري حجاج بن عبدالله حڪمي، چيو: مون ماڻهن کان شرم ڪندي چاليهه سال گناهه ۽ نافرماني ڇڏي؛ پوءِ الله عزوجل کان شرم ڪندي ڇڏي ڏنم. شاعر جو هيءُ قول ڪيترو نه سهڻو آهي: «جوانيءَ جون خواهشون هلنديون رهيون، تان جو سندس مٿي تي اڇا وار ڇانئجي ويا؛ جڏهن اهي مٿي تي ڇانئجي ويا ته هن باطل کي چيو: بس ڪر!»
«هن چيو: اي منهنجا پالڻهار! مون کي توفيق ڏي» يعني مون کي الهام ڏي، «ته تنهنجي ان نعمت جو شڪر ادا ڪريان جيڪا تو مون تي ۽ منهنجي والدين تي ڪئي، ۽ اهڙا نيڪ عمل ڪريان جن کان تون راضي ٿين.» يعني ايندڙ وقت ۾ به. «۽ منهنجي اولاد ۾ منهنجي لاءِ سڌارو آڻ» يعني منهنجي نسل ۽ پوين کي سڌار.
«بيشڪ آءٌ تو ڏانهن توبه ڪري موٽيو آهيان ۽ بيشڪ آءٌ مسلمانن مان آهيان.» هن ۾ چاليهن ورهين جي عمر کي پهتل انسان لاءِ هدايت آهي ته الله عزوجل ڏانهن نئين سر توبه ڪري، رجوع ڪري ۽ ان تي پڪو ارادو ڪري. ابو داؤد پنهنجي سنن ۾ عبدالله بن مسعود رضي الله عنه کان روايت ڪيو آهي ته رسول الله ﷺ کين تشهد ۾ هيءَ دعا پڙهڻ سيکاريندا هئا: «اي الله!
اسان جي دلين ۾ الفت پيدا ڪر، اسان جي وچ وارا معاملا سڌار، اسان کي سلامتيءَ جي واٽن تي هلاءِ، اسان کي اونداهين مان روشنيءَ ڏانهن بچائي ڪڍ، ظاهر ۽ لڪل بي حيائيءَ کان پري رک، اسان جي ڪنن، اکين، دلين، زالن ۽ اولاد ۾ برڪت عطا ڪر، اسان جي توبه قبول ڪر؛ بيشڪ تون ئي گهڻي توبه قبول ڪندڙ، نهايت رحم ڪندڙ آهين؛ اسان کي پنهنجي نعمتن جو شڪر ڪندڙ، انهن جي واکاڻ ڪندڙ ۽ انهن کي قبول ڪندڙ بڻاءِ، ۽ اهي نعمتون اسان تي پوريون ڪر.» (الإسراء: 23؛ لقمان: 14؛ العنكبوت: 8؛ لقمان: 14؛ البقرة: 233؛ علي؛ «مائرون پنهنجي ٻارن کي کير پيارين»؛ الزخرف: 81).
البغوي جي تفسير
الله عزوجل جو فرمان: «۽ اسان انسان کي سندس والدين سان نيڪي ڪرڻ جي وصيت ڪئي.» اهلِ ڪوفه «إحسانا» پڙهيو آهي. «سندس ماءُ کيس تڪليف سان پيٽ ۾ کنيو ۽ تڪليف سان ڄڻيائين»؛ هتي مراد ٻار ڄڻڻ جي سختي آهي. اهلِ حجاز ۽ ابو عمرو ٻنهي هنڌن «ڪَرها» ڪاف جي زبر سان پڙهيو آهي، ۽ ٻين ڪاف جي پيش سان پڙهيو آهي.
«۽ سندس حمل ۽ کير ڇڏائڻ» يعني کيس کير کان ڇڏائڻ. يعقوب «وفصله» الف کان سواءِ پڙهيو آهي. «ٽيهه مهينا»؛ مراد حمل جي گهٽ ۾ گهٽ مدت آهي، جيڪا ڇهه مهينا آهي، ۽ کير پيارڻ جي وڌ ۾ وڌ مدت چوويهه مهينا آهي. عڪرمه، ابن عباس رضي الله عنهما کان روايت ڪري ٿو ته هن چيو: جيڪڏهن عورت نوَ مهينا ٻار کي پيٽ ۾ رکي ته ايڪويهه مهينا کير پياريندي؛ ۽ جيڪڏهن ڇهه مهينا ٻار کي پيٽ ۾ رکي ته چوويهه مهينا کير پياريندي.
«جڏهن هو پنهنجي پوري قوت کي پهچي» يعني سندس طاقت جي انتها، جوانيءَ جي پختگي ۽ بدن جو پورو ٿيڻ. اها عمر ارڙهن کان چاليهن ورهين جي وچ ۾ آهي؛ پوءِ الله جي فرمان «۽ چاليهن ورهين جي عمر کي پهچي» جو ذڪر اچي ٿو. سدي ۽ ضحاڪ چيو ته اها آيت سعد بن ابي وقاص بابت نازل ٿي، ۽ ان جو واقعو اڳ گذري چڪو آهي. ٻين چيو ته اها ابو بڪر صديق، سندس پيءُ ابو قحافه عثمان بن عمرو، ۽ سندس ماءُ ام الخير بنت صخر بن عمرو بابت نازل ٿي.
علي بن ابي طالب چيو: آيت ابو بڪر بابت نازل ٿي؛ سندس ماءُ پيءُ ٻئي مسلمان ٿيا، ۽ مهاجرن مان ڪنهن ٻئي لاءِ سندس ماءُ پيءُ ٻئي گڏ مسلمان نه ٿيا. الله کيس انهن ٻنهي جو خيال رکڻ جي وصيت ڪئي، ۽ پوءِ به اهو حق لازم رهيو. ابو بڪر نبي ﷺ جي صحبت ۾ تڏهن شامل ٿيو، جڏهن هو ارڙهن ورهين جو هو ۽ نبي ﷺ ويهن ورهين جا هئا؛ اهي واپار لاءِ شام ويا هئا. پوءِ جڏهن هو چاليهن ورهين جو ٿيو ۽ نبي ﷺ کي نبوت ملي، تڏهن هو پاڻ ﷺ تي ايمان آندائين ۽ پنهنجي پالڻهار کان دعا گهري، پوءِ چيائين: «اي منهنجا پالڻهار!
مون کي توفيق ڏي» يعني مون کي الهام ڏي، «ته تنهنجي ان نعمت جو شڪر ادا ڪريان جيڪا تو مون تي ۽ منهنجي والدين تي ڪئي» يعني هدايت ۽ ايمان جي نعمت سان، «۽ اهڙا نيڪ عمل ڪريان جن کان تون راضي ٿين.» ابن عباس چيو: الله عزوجل سندس دعا قبول ڪئي؛ هن الله جي راهه ۾ عذاب ڏنا ويندڙ مؤمنن مان نوَ ڄڻا آزاد ڪيا. هن جڏهن به ڪا ڀلائي ڪرڻ جو ارادو ڪيو ته الله کيس ان ۾ مدد ڏني. هن هيءَ دعا پڻ ڪئي: «۽ منهنجي اولاد ۾ منهنجي لاءِ سڌارو آڻ»؛ الله سندس دعا قبول ڪئي، سندس ڪوبه اولاد نه هو، مگر سڀ ايمان آندائون.
اهڙيءَ طرح سندس ماءُ پيءُ ۽ سڀئي اولاد مسلمان ٿيا. ابو قحافه نبي ﷺ کي ڏٺو، ۽ سندس پٽ ابو بڪر، سندس پوٽو عبدالرحمان بن ابي بڪر، ۽ پڙپوٽو ابو عتيق به نبي ﷺ کي ڏٺو؛ اصحابن مان ڪنهن ٻئي کي اهڙي فضيلت حاصل نه هئي. الله جو فرمان «بيشڪ آءٌ تو ڏانهن توبه ڪري موٽيو آهيان ۽ بيشڪ آءٌ مسلمانن مان آهيان» ائين ئي آهي جيئن الله تعالى جو فرمان: «۽ والدين سان نيڪي ڪريو» (البقرة: 83).
تفسير ابن ڪثير ۾ نقل ٿيل آهي ته هيءَ آيت ابو بڪر صديق رضي الله عنه بابت نازل ٿي، جن جا والدين ۽ سڀئي اولاد اسلام ۾ داخل ٿيا.