پەنابردن لە وەسوەسەی شەیتان

تەفسیری شێخ عەبدولڕەحمان سەعدی

(و بڵێ: پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم) واتە: بە توانای تۆ خۆم دەپارێزم و پشت بە هێزی تۆ دەبەستم، لە هێز و توانای خۆم بێزارم (لە وەسوەسە و پاڵنەری شەیتانەکان).

(و پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم لەوەی لام ئامادە بن) واتە: پەنات پێ دەگرم لەو خراپەیەی بەهۆی دەستێوەردانیان، وەسوەسەیان و دەست لێدانەوەیان تووشم دەبێت؛ هەروەها لەو خراپەیەی لە ئامادەبوون و وەسوەسەیانەوە سەرچاوە دەگرێت. ئەمە پەنابردنە لە هەموو بنەما و سەرچاوەی خراپە؛ و پەنابردن لە هەموو هاندانی شەیتان، دەست لێدانی و وەسوەسەکەی دەگرێتەوە. کاتێک خوا بەندەکەی لەم خراپەیە بپارێزێت و دوعاکەی وەڵام بداتەوە، لە هەموو خراپەیەک ڕزگاری دەبێت و بۆ هەموو چاکەیەک سەرکەوتوو دەکرێت.

تەفسیری ئیمام ئیبن کەسیر

وە (و پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم لەوەی لام ئامادە بن) واتە: لە هیچ کارێکمدا شەیتانەکان لام ئامادە نەبن. بۆیە فەرمانی بە یادکردنی خوا لە سەرەتای کارەکاندا کراوە، چونکە یادکردنی خوا شەیتانەکان دوور دەخاتەوە؛ لە کاتی خواردن، هاوسەرگیری، سەربڕین و کارەکانی دیکەدا.

لەبەر ئەوە ئەبو داوود ڕیوایەتی کردووە کە پێغەمبەری خوا ﷺ دەیفەرموو: «خوایە، پەنات پێ دەگرم لە پیری، لە ڕووخانی خانوو و لە خنکان، و پەنات پێ دەگرم لەوەی شەیتان لە کاتی مردنمدا سەرم بشێوێنێت».

ئیمام ئەحمەد گوتی: یەزید بۆمانی گێڕایەوە و گوتی: محەممەد کوڕی ئیسحاق، لە عەمڕ کوڕی شوەیب، لە باوکی، لە باپیریەوە بۆمانی گێڕایەوە کە گوتی: پێغەمبەری خوا ﷺ ئەم چەند وشەیەی فێر دەکردین تا لە کاتی خەوتندا و بەهۆی ترسەوە بیڵێین: «بە ناوی خوا، بە وشە تەواوەکانی خوا پەنات پێ دەگرم لە تووڕەیی و سزای ئەو، و لە خراپەی بەندەکانی، و لە وەسوەسەی شەیتانەکان و لەوەی لام ئامادە بن». عەبدوڵڵا کوڕی عەمڕ ئەم وشانەی بەو منداڵانەی فێر دەکرد کە گەورە بووبوون و دەتوانیان لەبەریان بکەن، تا لە کاتی خەوتندا بیڵێن؛ ئەوانەشی بچووک بوون و نەتوانیان لەبەریان بکەن، بۆیان دەینووسی و بە ملەوەی دەهەڵواسی.

ئەبو داوود و تڕمیزی و نەسائی ئەم ڕیوایەتەیان بە هەمان ڕێگەی محەممەد کوڕی ئیسحاق گێڕاوەتەوە. تڕمیزی گوتوویەتی: حەسەن و غەریبە.

وە (و بڵێ: پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم لە وەسوەسە و پاڵنەری شەیتانەکان) فەرمانی پێ کرد کە پەنابباتە بەر خوا لە شەیتانەکان؛ چونکە هیچ فێڵێک کاریگەریان لەسەر ناکات و بە چاکە فەرماندانیش گوێڕایەڵ نابن. پێشتر، لە باسکردنی پەنابردنەوە، ئاماژەمان بەوە کرد کە پێغەمبەری خوا ﷺ دەیفەرموو: «پەنابە خوا، بیسەری زانا، لە شەیتانی ڕێپێدراو، لە وەسوەسە و فووکردن و پووکردنەوەی ئەو».

تەفسیری بەغەوی

(و پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم لەوەی لام ئامادە بن) واتە: لە هیچ کام لە کارەکانمدا. باسی ئامادەبوونی شەیتان کراوە، چونکە شەیتان کاتێک لەگەڵ کەسێک ئامادە بێت، وەسوەسەی بۆ دەکات.

پاشان خوا هەواڵی دا کە ئەو بێباوەڕانەی بە زیندووبوونەوە باوەڕیان نییە، کاتێک مردن بە چاو دەبینن، داوای گەڕانەوە بۆ دونیا دەکەن؛ پاشان فەرمووی:

(و بڵێ: پەروەردگارم، پەنات پێ دەگرم) واتە: خۆم بە تۆ دەپارێزم و پەنا دەگرم بە تۆ،

(لە وەسوەسە و پاڵنەرەکانی شەیتانەکان). ئیبن عەبباس گوتی: هاندانیان. حەسەن گوتی: وەسوەسەیان. موجاهید گوتی: فووکردن و پووکردنەوەیان. زانایانی ماناکان گوتوویانە: پاڵنانی مرۆڤ بەهۆی گومڕاکردنەوە بۆ گوناه. ڕەگی وشەی «هەمز» بریتییە لە پاڵنانێکی بەهێز.