شەيتانلاردىن پاناھ تىلەش

شەيخ ئابدۇرراھمان سەئدىنىڭ تەفسىرى

«ئېيتقىن: پەرۋەردىگارىم، ساڭا پاناھ تىلەيمەن» يەنى، ئۆزۈمنىڭ كۈچ-قۇۋۋىتىدىن بىزار بولغان ھالدا، سېنىڭ كۈچ-قۇدرىتىڭگە ۋە ياردىمىڭگە مەھكەم ئېسىلىمەن؛ «شەيتانلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرىدىن». «پەرۋەردىگارىم، ساڭا پاناھ تىلەيمەنكى، ئۇلار مېنىڭ يېنىمدا ھازىر بولمىسۇن» يەنى، ئۇلارنىڭ بىۋاسىتە ئارىلىشىشى، ۋەسۋەسىسى ۋە تەگكۈزۈشى سەۋەبىدىن ماڭا يېتىدىغان يامانلىقتىن، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ ھازىر بولۇشى ۋە ۋەسۋەسە قىلىشىدىن پاناھ تىلەيمەن. بۇ دۇئا يامانلىقنىڭ بارلىق مەنبەسى ۋە ئەسلىدىن پاناھ تىلەشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. شەيتاننىڭ بارلىق قۇتراتقۇلىرىدىن، تەگكۈزۈشىدىن ۋە ۋەسۋەسىسىدىن پاناھ تىلەشمۇ بۇنىڭغا كىرىدۇ.

ئاللاھ بەندىسىنى بۇ يامانلىقتىن پاناھلاندۇرۇپ، دۇئاسىنى ئىجابەت قىلسا، ئۇ ھەر خىل يامانلىقتىن ساقلىنىپ، ھەر خىل ياخشىلىققا مۇۋەپپەق بولىدۇ.

ئىمام ئىبنى كەسىرنىڭ تەفسىرى

«پەرۋەردىگارىم، ساڭا پاناھ تىلەيمەنكى، ئۇلار ھازىر بولمىسۇن» دېگەن ئايەتنىڭ مەنىسى: ئۇلار ئىشلىرىمنىڭ ھەر قانداق بىرىدە ھازىر بولمىسۇن. شۇڭا ئىشلارنى باشلىغاندا ئاللاھنى زىكىر قىلىشقا بۇيرۇلغان؛ چۈنكى ئاللاھنى زىكىر قىلىش تاماق يېگەندە، جىما قىلغاندا، بوغۇزلىغاندا ۋە باشقا ئىشلاردا شەيتانلارنى قوغلايدۇ. شۇ سەۋەبتىن، ئەبۇ داۋۇد رەسۇلۇللاھنىڭ مۇنداق دۇئا قىلغانلىقىنى رىۋايەت قىلغان: «ئى ئاللاھ! سېنىڭدىن قېرىلىقتىن پاناھ تىلەيمەن، ئۆرۈلۈپ چۈشۈشتىن ۋە سۇغا غەرق بولۇشتىن پاناھ تىلەيمەن؛ ئۆلۈم ۋاقتىدا شەيتاننىڭ مېنى ئازدۇرىۋېتىشىدىنمۇ پاناھ تىلەيمەن».

ئىمام ئەھمەد مۇنداق دېگەن: يەزىد بىزگە سۆزلىدى، مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق ئەمر ئىبنى شۇئەيبتىن، ئۇ ئاتىسىدىن، ئۇ بوۋىسىدىن رىۋايەت قىلدى: رەسۇلۇللاھ بىزگە ئۇخلىغاندا چۆچۈپ كېتىشتىن ئوقۇيدىغان بۇ سۆزلەرنى ئۆگىتەتتى: «ئاللاھنىڭ نامى بىلەن. ئاللاھنىڭ غەزىپىدىن، جازاسىدىن، بەندىلىرىنىڭ يامانلىقىدىن، شەيتانلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرىدىن ۋە ئۇلارنىڭ ھازىر بولۇشىدىن ئاللاھنىڭ مۇكەممەل كەلىمىلىرىگە سىغىنىپ پاناھ تىلەيمەن». ئەمر ئىبنى شۇئەيب مۇنداق دېدى: ئابدۇللاھ ئىبنى ئەمر بۇنى بالىلىرىدىن چۈشىنىدىغانلىرىغا ئۇخلىغاندا ئوقۇشنى ئۆگىتەتتى؛ چۈشىنەلمەيدىغان كىچىكلىرىگە بولسا يېزىپ، بوينىغا ئېسىپ قوياتتى.

بۇ ھەدىسنى ئەبۇ داۋۇد، تىرمىزى ۋە نەسائى مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاقتىن رىۋايەت قىلغان. تىرمىزى: «ھەسەن غەرىب» دېگەن. «پەرۋەردىگارىم، شەيتانلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرىدىن ساڭا پاناھ تىلەيمەن» دېگەن ئايەتتە، ئاللاھ پەيغەمبەرگە شەيتانلاردىن پاناھ تىلەشنى بۇيرۇدى؛ چۈنكى ئۇلارغا قارشى ھىيلە-مىكىرنىڭ پايدىسى يوق، ئۇلار ياخشىلىققا بويسۇنمايدۇ. پاناھ تىلەش ھەققىدە ئالدىنقى باياندا رەسۇلۇللاھنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنىمۇ كەلتۈرگەن ئىدۇق: «ھەممىنى ئاڭلىغۇچى، ھەممىنى بىلگۈچى ئاللاھقا تاش بىلەن قوغلانغان شەيتاندىن، ئۇنىڭ ھەمزىدىن، پۈۋلىشىدىن ۋە تۈكۈرۈشىدىن پاناھ تىلەيمەن».

بەغاۋىنىڭ تەفسىرى

«پەرۋەردىگارىم، ساڭا پاناھ تىلەيمەنكى، ئۇلار مېنىڭ ئىشلىرىمنىڭ ھېچبىرىدە ھازىر بولمىسۇن». شەيتاننىڭ ھازىر بولۇشىنى تىلغا ئالدى؛ چۈنكى شەيتان كىشىنىڭ يېنىدا ھازىر بولسا، ئۇنىڭغا ۋەسۋەسە قىلىدۇ. ئاندىن قايتا تىرىلىشنى ئىنكار قىلغان بۇ كاپىرلارنىڭ ئۆلۈمنى كۆزى بىلەن كۆرگەن چاغدا دۇنياغا قايتىشنى سورايدىغانلىقىنى خەۋەر قىلىپ، مۇنداق دېدى: «ئېيتقىن: پەرۋەردىگارىم، ساڭا پاناھ تىلەيمەن» يەنى، سېنىڭدىن پاناھلىنىمەن ۋە سېنىڭغا مەھكەم ئېسىلىمەن؛ «شەيتانلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرىدىن». ئىبنى ئابباس: «ئۇلارنىڭ قۇتراتقۇلىرى» دېگەن.

ھەسەن: «ئۇلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرى» دېگەن. مۇجاھىد: «ئۇلارنىڭ پۈۋلىشى ۋە تۈكۈرۈشى» دېگەن. مەنا ئالىملىرى: «ئۇلارنىڭ ئازدۇرۇش ئارقىلىق كىشىنى گۇناھلارغا ئىتتىرىشى» دېگەن. «ھەمز»نىڭ ئەسلى مەنىسى قاتتىق ئىتتىرىشتۇر.