رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ، وَأَعُوذُ بِكَ. رَبِّ، أَنْ يَحْضُرُونِ.
رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
۽ (اي پيغمبر) چؤ ته اي منھنجا پالڻھار شيطانن جي وسوسن کان تنھنجي پناھ گھران ٿو. ۽ اي منھنجا پالڻھار پاڻ وٽ انھن جي ويجھي ٿيڻ کان (به) تنھنجي پناھ وٺان ٿو.
هن دعا ۾ «أعوذ بك» (مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو) جي صورت ۾ ٻه ڀيرا پناهه گهري وئي آهي. هيءَ شيطانن جي غضب ڀڙڪائيندڙ وسوسن، اڀارين ۽ سندن ويجهو اچڻ کان بچاءَ لاءِ نبوي دعا آهي.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
(۽ چؤ: اي منهنجا پالڻهار! مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو) يعني تنهنجي طاقت ۽ قوت جي وسيلي پاڻ کي محفوظ ڪريان ٿو ۽ پنهنجي طاقت ۽ قوت کان بيزار ٿيان ٿو، (شيطانن جي اڀارين کان). (۽ اي منهنجا پالڻهار! مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو ته اهي مون وٽ حاضر ٿين) يعني انهن جي سڌيءَ طرح ويجهو اچڻ، سندن اڀارڻ ۽ ڇهڻ سبب مون کي جيڪا بڇڙائي پهچي، تنهن کان به تنهنجي پناهه وٺان ٿو؛ ۽ سندن حاضر ٿيڻ ۽ وسوسا وجهڻ سبب پيدا ٿيندڙ بڇڙائيءَ کان به پناهه گهران ٿو.
هيءَ دعا هر بڇڙائيءَ جي سرچشمي ۽ بنياد کان پناهه گهرڻ آهي. ان ۾ شيطان جي هر اڀار، سندس ڇهڻ ۽ وسوسن کان پناهه وٺڻ شامل آهي. جڏهن الله پنهنجي ٻانهي کي هن بڇڙائيءَ کان بچائي ۽ سندس دعا قبول ڪري ٿو، تڏهن هو هر بڇڙائيءَ کان سلامت رهي ٿو ۽ هر ڀلائيءَ جي توفيق ماڻي ٿو.
امام ابن ڪثير جي تفسير
۽ سندس فرمان: (۽ اي منهنجا پالڻهار! مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو ته اهي حاضر ٿين) يعني منهنجي ڪنهن به معاملي ۾ حاضر ٿين. انهيءَ ڪري ئي معاملن جي شروعات ۾ الله جو ذڪر ڪرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي، ڇو ته اهو شيطانن کي پري ڪري ٿو؛ جيئن کائڻ، جماع ڪرڻ، ذبح ڪرڻ ۽ ٻين معاملن وقت. انهيءَ ڪري ابو داود روايت ڪيو آهي ته رسول الله ﷺ چوندا هئا: ”اي الله!
مان توکان پوڙهائپ کان پناهه گهران ٿو، ڊهي پوڻ کان ۽ ٻڏي وڃڻ کان پناهه گهران ٿو، ۽ توکان پناهه گهران ٿو ته موت وقت شيطان مون کي ڌڪا ڏئي بي قابو ڪري ڇڏي.“ امام احمد چيو: يزيد اسان کي حديث بيان ڪئي، چيائين ته محمد بن اسحاق اسان کي عمرو بن شعيب کان، هن پنهنجي پيءُ کان، ۽ هن پنهنجي ڏاڏي کان روايت ڪئي ته رسول الله ﷺ اسان کي اهڙا لفظ سيکاريندا هئا، جيڪي خوف سبب ننڊ مهل پڙهندا هئاسين: ”الله جي نالي سان، مان الله جي ڪامل ڪلمن جي پناهه وٺان ٿو، سندس غضب ۽ سزا کان، سندس ٻانهن جي شر کان، ۽ شيطانن جي اڀارين کان ۽ ان کان ته اهي حاضر ٿين.“
عبدالله بن عمرو پنهنجي اولاد مان جيڪو به اهي لفظ سمجهي ياد ڪري سگهندو هو، تنهن کي ننڊ مهل پڙهڻ سيکاريندو هو؛ ۽ جيڪو ننڍڙو هوندو هو ۽ ياد نه ڪري سگهندو هو، تنهن لاءِ اهي لکي سندس ڳچيءَ ۾ ٻڌي ڇڏيندو هو. هن روايت کي ابو داود، ترمذي ۽ نسائي محمد بن اسحاق جي حديث مان نقل ڪيو آهي، ۽ ترمذي چيو آهي ته اها حسن غريب آهي.
۽ سندس فرمان: (۽ چؤ: اي منهنجا پالڻهار! مان شيطانن جي اڀارين کان تنهنجي پناهه وٺان ٿو) ۾ کيس شيطانن کان پناهه گهرڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي، ڇو ته انهن سان ڪا تدبير ڪم نٿي اچي ۽ نه ئي اهي ڀلي ڳالهه مڃين ٿا. پناهه گهرڻ واري بيان ۾ اڳ ۾ گذري چڪو آهي ته رسول الله ﷺ چوندا هئا: ”مان الله، ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ، جي پناهه وٺان ٿو، لعنت ٿيل شيطان کان، سندس اڀارڻ، ڦوڪ ۽ ڦوڪ سان گڏ ٿڪ اڇلائڻ کان.“
البغوي جي تفسير
(۽ اي منهنجا پالڻهار! مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو ته اهي حاضر ٿين) يعني منهنجن معاملن مان ڪنهن به معاملي ۾ حاضر ٿين. حاضر ٿيڻ جو ذڪر ان ڪري ڪيو ويو آهي، جو جڏهن شيطان ڪنهن وٽ حاضر ٿئي ٿو ته ان جي دل ۾ وسوسا وجهي ٿو. پوءِ الله خبر ڏني ته اهي ڪافر، جيڪي ٻيهر جيئرو ٿيڻ جو انڪار ڪن ٿا، موت کي اکين سان ڏسڻ وقت دنيا ڏانهن موٽڻ جي درخواست ڪندا، پوءِ فرمايائين:
(۽ چؤ: اي منهنجا پالڻهار! مان تنهنجي پناهه وٺان ٿو) يعني مان تو ۾ پناهه وٺان ٿو ۽ تو سان مضبوط ٿيان ٿو، (شيطانن جي اڀارين کان). ابن عباس چيو: انهن جون اڀارون. حسن چيو: انهن جا وسوسا. مجاهد چيو: انهن جا ڦوڪ ۽ وسوسا. اهلِ معاني چيو: انهن جو گمراهه ڪري گناهن ڏانهن ڌڪڻ. «همز» جي اصل معنيٰ زور سان ڌڪو ڏيڻ آهي.
سنن ابي داود (نمبر 3893) ۾ عمرو بن شعيب کان روايت آهي ته نبي ﷺ صحابه ڪرام کي ننڊ ۾ ڊپ ٿيڻ وقت پڙهڻ لاءِ اهي لفظ سيکاريندا هئا.