رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ.
رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
اي منھنجا پالڻھار مون کي ظالمن جي قوم ۾ (داخل) نه ڪر.
صورت: «لا تجعلني» (تَجْعَلْنِي لاَ) جو نه ڪرڻ وارو حڪمي جملو آهي. هيءَ دعا گنهگارن ۽ ظلم ڪندڙن تي نازل ٿيندڙ عذاب کان نجات گهرڻ لاءِ آهي.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
آيتن 93 ۽ 94 جي تفسير: جڏهن الله تعالى ڪوڙ ڀائيندڙن تي پنهنجا وڏا دليل قائم ڪري ڇڏيا، پر انهن نه انهن ڏانهن ڌيان ڏنو ۽ نه ئي انهن کي قبول ڪيو، تڏهن مٿن عذاب واجب ٿي ويو ۽ کين ان جي نازل ٿيڻ جو وعدو ڏنو ويو. الله پنهنجي رسول ﷺ کي هدايت ڪئي ته هو چوي: «چئو: منهنجا پالڻهار!
جيڪڏهن تون مون کي اهو ڏيکارين، جنهن جو انهن سان وعدو ڪيو پيو وڃي»؛ يعني جڏهن به تون مون کي سندن عذاب ڏيکارين ۽ ان مهل مون کي اتي حاضر ڪرين، «ته پوءِ مون کي ظالم قوم ۾ شامل نه ڪجانءِ»؛ يعني مون کي انهن گناهن کان بچاءِ ۽ مون تي رحم فرماءِ، جن جي ڪري اهي سزا ۾ ورتل آهن، ۽ مون کي ان عذاب کان به بچاءِ جيڪو مٿن نازل ٿيندو؛ ڇو ته جڏهن عام عذاب نازل ٿيندو آهي ته اهو نافرمانن سان گڏ ٻين کي به پنهنجي لپيٽ ۾ آڻي ڇڏيندو آهي.
امام ابن ڪثير جي تفسير
الله تعالى حڪم ڏئي ٿو ته عذاب نازل ٿيڻ وقت هيءَ دعا گهري وڃي: «منهنجا پالڻهار! جيڪڏهن تون مون کي اهو ڏيکارين، جنهن جو انهن سان وعدو ڪيو پيو وڃي»؛ يعني جيڪڏهن تون انهن کي سزا ڏين ۽ مان اهو ڏسندڙ هجان، ته پوءِ مون کي انهن ۾ شامل نه ڪجانءِ. جيئن امام احمد ۽ امام ترمذي روايت ڪئي آهي، ۽ امام ترمذي ان کي صحيح قرار ڏنو آهي: «۽ جڏهن تون ڪنهن قوم لاءِ فتنو چاهين، ته مون کي فتني ۾ مبتلا ٿيڻ کان اڳ پاڻ وٽ وفات ڏي.» اهو سندس نبي محمد ﷺ لاءِ هو.
البغوي جي تفسير
(رَبِّ) يعني: اي منهنجا پالڻهار! (فَلَا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ) يعني: انهن جي هلاڪت سان مون کي هلاڪ نه ڪجانءِ.
امام احمد جي «مسند» (22125) ۾ نبي ﷺ جي هيءَ دعا روايت ٿيل آهي: «اي الله! جيڪڏهن تون ڪنهن قوم لاءِ فتنو چاهين، ته مون کي فتني ۾ مبتلا ٿيڻ کان اڳ پاڻ وٽ وفات ڏي!»