Прославување при качување на превозно средство

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

Ова ги опфаќа и бродовите и добитокот, односно за да се сместите на нив: „а потоа, кога ќе се исправите на нив, да се сетите на благодатта од вашиот Господар“, така што ќе ја признаете благодатта на Оној што ви ги потчинил и ќе Му упатите пофалба за тоа. Затоа рекол: „И да кажете: ‘Славен нека е Оној што ова ни го потчини, а ние самите не би можеле тоа да го совладаме.’“ Тоа значи: да не ни ги потчинеше бродовите и добитокот, не би можеле да управуваме со нив ниту би имале сила за тоа.

Но, од Својата благост и добрина, Возвишениот ни ги потчинил, ни ги направил послушни и ни ги олеснил начините за нивно користење. Целта на ова е да се разјасни дека Господарот, опишан со тоа што ги излева благодатите врз Своите робови, е Оној што заслужува да биде обожуван, и на Кого треба да му се клања и да Му се падне на сеџда.

Тефсир на имамот Ибн Касир

„За да се сместите на нивните грбови“, односно за да седнете удобно и стабилно „на нивните грбови“ — на грбовите на тие видови превозни средства. „А потоа, кога ќе се исправите на нив, да се сетите на благодатта од вашиот Господар“, односно на тоа што ви ги потчинил, „и да кажете: ‘Славен нека е Оној што ова ни го потчини, а ние самите не би можеле тоа да го совладаме.’“ Односно, не би можеле да им се спротивставиме. Да не ни ги потчинил Аллах, немаше да можеме да управуваме со нив.

Ибн Аббас, Катада, Суди и Ибн Зајд рекле дека „не би можеле да го совладаме“ значи: не би имале сила за тоа.

„И ние кај нашиот Господар сигурно ќе се вратиме“ — односно, по нашата смрт ќе отидеме кај Него, и кон Него е нашето најголемо патување. Ова е потсетување преку патувањето на овој свет за патувањето на Ахирет, како што со храната за патување на овој свет се потсетило на храната за Ахирет во зборовите: „И снабдете се, а најдобрата снабденост е богобојазливоста“ (ел-Бекаре, 197), и како што со облеката на овој свет се потсетило на облеката за Ахирет во зборовите на Возвишениот: „И украсна облека, а облеката на богобојазливоста е најдобра“ (ел-Араф, 26).

Сега ќе ги споменеме преданијата што се наведени за учењето при качување на животно.

Предание од водачот на верниците Али ибн Ебу Талиб, Аллах нека биде задоволен со него: Имам Ахмед рекол: Ни раскажа Језид, ни раскажа Шерик ибн Абдуллах, од Ебу Исхак, од Али ибн Рабија: „Го видов Али, Аллах нека биде задоволен со него, кога му доведоа животно. Кога ја стави ногата во узенгијата, рече: ‘Во името на Аллах.’ Кога се качи на него, рече: ‘Сета благодарност Му припаѓа на Аллах. Славен нека е Оној што ова ни го потчини, а ние самите не би можеле тоа да го совладаме.

И ние кај нашиот Господар сигурно ќе се вратиме.’ Потоа трипати Му упати пофалба на Аллах, трипати изговори ‘Аллаху екбер’, а потоа рече: ‘Славен си Ти, нема друг бог освен Тебе. Навистина, си нанесов неправда себеси, па прости ми.’ Потоа се насмеа.

Го прашав: ‘Од што се насмеа, о водачу на верниците?’ Тој одговори: ‘Го видов Пратеникот на Аллах, саллаллаху алејхи ве селлем, како направи исто како мене, па се насмеа.’ Го прашав: ‘Зошто се насмеа, о Пратенику на Аллах?’ Тој рече: ‘Господарот се восхитува на Својот роб кога ќе рече: „Господару мој, прости ми“, и вели: „Мојот роб знае дека никој освен Мене не ги простува гревовите.“’“

На ист начин го пренеле Ебу Давуд, ет-Тирмизи и ен-Несаи преку преданието на Ебу Ахвас — а ен-Несаи го додал и Мансур — од Ебу Исхак ес-Себији, од Али ибн Рабија ел-Еседи ел-Валеби, со истиот синџир. Ет-Тирмизи рекол: „Добар и веродостоен хадис.“ Абдуррахман ибн Мехди пренел од Шуба: „Му реков на Ебу Исхак ес-Себији: ‘Од кого го слушна овој хадис?’ Тој рече: ‘Од Јунус ибн Хаббаб.’

Го сретнав Јунус ибн Хаббаб и го прашав: ‘Од кого го слушна?’ Тој рече: ‘Од човек кој го слушнал од Али ибн Рабија.’“ Некои го пренеле од Јунус ибн Хаббаб, од Шакик ибн Укба ел-Еседи, од Али ибн Рабија ел-Валеби, со истиот синџир.

Предание од Абдуллах ибн Аббас, Аллах нека биде задоволен со нив двајцата: Имам Ахмед рекол: Ни раскажа Ебу ел-Мугира, ни раскажа Ебу Бекр ибн Абдуллах, од Али ибн Ебу Талха, од Абдуллах ибн Аббас: „Пратеникот на Аллах, саллаллаху алејхи ве селлем, ме качи зад себе на своето животно. Кога се намести на него, трипати изговори ‘Аллаху екбер’, трипати Му упати пофалба на Аллах, а еднаш го изговори тевхидот.

Потоа се навали наназад и се насмеа, а потоа се сврте кон мене и рече: ‘Нема муслиман што ќе се качи на животно и ќе постапи како што постапив јас, а Аллах, Возвишениот и Семоќниот, да не се сврти кон него и да му се насмее, како што јас ти се насмеав.’“ Ова го пренел само Ахмед.

Предание од Абдуллах ибн Омер, Аллах нека биде задоволен со нив двајцата: Имам Ахмед рекол: Ни раскажа Ебу Камил, ни раскажа Хаммад ибн Селеме, од Ебу ез-Зубејр, од Али ибн Абдуллах ел-Барики, од Абдуллах ибн Омер, Аллах нека биде задоволен со нив двајцата: „Кога Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, ќе се качеше на својата камила, трипати изговараше ‘Аллаху екбер’, а потоа велеше: ‘Славен нека е Оној што ова ни го потчини, а ние самите не би можеле тоа да го совладаме. И ние кај нашиот Господар сигурно ќе се вратиме.’

Потоа велеше: ‘Аллаху мој, Те молам на ова мое патување за добрина, богобојазливост и дела со кои си задоволен. Аллаху мој, олесни ни го патувањето и скрати ни го далечното растојание. Аллаху мој, Ти си придружникот на патувањето и Заштитникот на семејството. Аллаху мој, биди со нас на патувањето и чувај ни ги семејствата.’

Кога се враќаше кај своето семејство, велеше: ‘Се враќаме, се каеме, ако Аллах сака; обожувајќи Го нашиот Господар и благодарејќи Му.’“

И ова го пренеле Муслим, Ебу Давуд и ен-Несаи преку преданието на Ибн Џурејџ, а ет-Тирмизи преку преданието на Хаммад ибн Селеме; двајцата го пренеле од Ебу ез-Зубејр со истиот синџир.

Друго предание: Имам Ахмед рекол: Ни раскажа Мухаммад ибн Убејд, ни раскажа Мухаммад ибн Исхак, од Мухаммад ибн Ибрахим, од Амр ибн ел-Хакам ибн Теубан, од Ебу Лас ел-Хузаи: „Пратеникот на Аллах нè натовари на камили од милостината за да одиме на хаџ. Рековме: ‘О, Пратенику на Аллах, не мислиме дека овие ќе нè издржат!’ Тој рече: ‘Нема камила на чиј грб да нема шејтан. Затоа спомнувајте го името на Аллах над нив кога ќе се качите, како што ви заповедав, а потоа користете ги и управувајте со нив за вашите потреби, зашто, навистина, Аллах, Возвишениот и Семоќниот, е Оној што ги носи.’“ Ебу Лас се викал Мухаммад ибн ел-Есвед ибн Халеф.

Друго предание со слично значење: Ахмед рекол: Ни раскажа Аттаб; ни соопшти Абдуллах; а Али ибн Исхак ни соопшти: Ни соопшти Абдуллах — односно Ибн ел-Мубарек — ни соопшти Усама ибн Зејд, ми пренесе Мухаммад ибн Хамза дека го слушнал својот татко како вели: „Го слушнав Пратеникот на Аллах, саллаллаху алејхи ве селлем, како вели: ‘На грбот на секоја камила има шејтан. Кога ќе се качите на нив, спомнете го името на Аллах, Возвишениот и Семоќниот, а потоа не откажувајте се од исполнувањето на вашите потреби.’“

Тефсир на ал-Багави

„За да се сместите на нивните грбови“ — употребил заменка во машки род затоа што се повикува на зборот „она што“. „А потоа, кога ќе се исправите на нив, да се сетите на благодатта од вашиот Господар“ — затоа што ви ги потчинил превозните средства на копно и море. „И да кажете: ‘Славен нека е Оној што ова ни го потчини’“ — ни го направи послушно. „А ние самите не би можеле тоа да го совладаме“ — не би имале сила за тоа; а според едно толкување, не би можеле да управуваме со него.

„И ние кај нашиот Господар сигурно ќе се вратиме“ — ќе се вратиме кај Него на Воскресението.

Ахмед ибн Абдуллах ес-Салихи нè извести; него го извести Ебу ел-Хусејн Али ибн Мухаммад ибн Абдуллах ибн Бишран; него го извести Исмаил ибн Мухаммад ес-Саффар; него го извести Ахмед ибн Мансур ер-Рамади; него го пренесе Абдурраззак; нему му пренесе Мамар, од Ебу Исхак; мене ми пренесе Али ибн Рабија дека бил присутен кога Али, Аллах нека биде задоволен со него, се качувал на животно. Кога ја ставил ногата во узенгијата, рекол: „Во името на Аллах.“ Кога се наместил на него, рекол: „Сета благодарност Му припаѓа на Аллах.“

Потоа рекол: „Славен нека е Оној што ова ни го потчини, а ние самите не би можеле тоа да го совладаме. И ние кај нашиот Господар сигурно ќе се вратиме.“ Потоа трипати Му упатил пофалба на Аллах и трипати изговорил „Аллаху екбер“, а потоа рекол: „Нема друг бог освен Аллах. Навистина, си нанесов неправда себеси, па прости ми, зашто никој освен Тебе не ги простува гревовите.“

Потоа се насмеал. Биле прашале: „Што те насмеа, о водачу на верниците?“ Тој одговорил: „Го видов Пратеникот на Аллах, саллаллаху алејхи ве селлем, како го направи истото што го направив јас и ги кажа истите зборови што ги кажав, а потоа се насмеа.“ Рековме: „Што те насмеа, о Пратенику на Аллах?“

Тој рече: „Робот“ — или рече: „Се восхитив на робот кога вели: ‘Нема друг бог освен Аллах. Навистина, си нанесов неправда себеси, па прости ми, зашто никој освен Тебе не ги простува гревовите.’ Тој знае дека никој освен Него не ги простува гревовите.“