Молитва на мелеците за верниците

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

„И заштити ги од лошите дела“ — од лошите постапки и од нивната казна, зашто тие му нанесуваат зло на оној што ги прави. „А кого ќе го заштитиш од лошите дела на тој Ден“ — односно на Денот на воскресението — „Ти навистина си му се смилувал“, зашто Твојата милост непрестајно ги опфаќа слугите и ништо не ја спречува освен нивните гревови и лоши дела. Оној што ќе го заштитиш од лошите дела, ќе го упатиш кон добри дела и нивната убава награда.

„А тоа“ — отстранувањето на она од што се стравува преку заштита од лошите дела и постигнувањето на она што се посакува преку добивањето на милоста — „е големиот успех“, со кој не може да се спореди никаков друг успех и за кој нема подобро натпреварување меѓу оние што се натпреваруваат.

Оваа молитва на мелеците го содржи совршеното познавање на нивниот Господар и повикувањето кон Аллах преку Неговите најубави имиња, со кои Тој сака Неговите слуги да Му се обраќаат, како и молење за она што соодветствува на нивната молба. Бидејќи се молеле за остварување на милоста и отстранување на последиците од човечката природа, за чија несовршеност и склоност кон гревовите и сличните причини Аллах знае, тие Му се обраќале преку имињата Милостивиот и Сезнајниот.

Во молитвата е содржана и нивната совршена учтивост кон Возвишениот Аллах: тие признаваат дека Тој е нивниот Господар со општо и посебно господарство, и дека ништо не зависи од нив. Нивното обраќање кон Господарот произлегува од суштински сиромашен и беспомошен слуга, кој во никој случај не може да полага право врз својот Господар. Сè што има е само Аллаховата благодат, великодушност и добрина.

Во молитвата се гледа и нивното целосно согласување со нивниот Господар: тие ги сакаат делата што Тој ги сака — богослуженијата што самите ги извршуваат и во кои се трудат како оние што сакаат; а ги сакаат и слугите што се верници, кои Аллах ги сака меѓу Своите созданија. Аллах ги мрази сите задолжени созданија, освен верниците меѓу нив. Од љубов кон верниците, мелеците Му се молат на Аллах и се трудат нивната состојба да биде добра, бидејќи молитвата за некого е еден од најјасните докази за љубовта кон него: човек се моли само за оној што го сака.

Во ова има и суптилно упатување за начинот на размислување за Книгата на Аллах. Оној што размислува за неа не треба да се задоволи само со значењето на еден израз издвоен од контекстот. Кога правилно ќе го разбере изразот, треба со својот разум да ги согледа предметот за кој станува збор, патиштата што водат до него, она без што тој не може да се оствари и она од што зависи. Потоа треба да биде уверен дека Аллах го имал предвид тоа, исто како што е уверен дека го имал предвид непосредното значење посочено со изразот.

Во оваа увереност го водат две нешта: прво, сознанието и сигурноста дека тоа е последица на значењето и услов за него; и второ, сознанието дека Аллах знае сè и дека им наредил на Своите слуги да размислуваат и да промислуваат за Неговата Книга. Возвишениот знаел што произлегува од тие значења. Тој известил дека Неговата Книга е упатство, светлина и појаснување за сè, и дека таа е најјасниот и најсовршениот говор. Така слугата стекнува големо знаење и изобилно добро, според упатството што Аллах му го дал.

Во овој наш тафсир има многу такви примери; Аллах ни ги дарувал.

Понекогаш, за оној што не размислува внимателно и правилно, може да остане нејасно од каде произлегува одредено значење во некој ајет. Го молиме Возвишениот да ни ги отвори ризниците на Својата милост, за таа да стане причина за подобрување на нашата состојба и состојбата на муслиманите. Немаме друго освен да се држиме за Неговата великодушност и да се повикуваме на Неговата добрина, во која постојано уживаме во секој миг и во секој час. Го молиме за Својата благодат да нè заштити од злото на нашата душа, која ја спречува и попречува Неговата милост да допре до нас.

Тој е Дарежливиот, Дарителот, Кој ги дарува причините и нивните последици.

Ова, исто така, укажува дека сопружникот, детето и блискиот пријател можат да имаат корист од оној со кого се поврзани, а нивната поврзаност може да биде причина за добро што ќе им биде дадено надвор од нивните дела и причините што самите ги презеле. Така мелеците се молеле за верниците и за оние од нивните татковци, сопружници и потомци што биле добри. Може да се каже дека нивната добрина е неопходна, според зборовите „и оние од нив што биле добри“; во тој случај, ова би било резултат на нивните сопствени дела. А Аллах најдобро знае.

Возвишениот известува за совршената благост кон Своите верни слуги и за тоа како им ги подготвил средствата за среќа преку причини што не зависат од нив — барањето прошка за нив од блиските мелeци и нивните молитви за доброто на нивната вера и Ахирет. Воедно, се известува за достоинството на носителите на Престолот и на мелеците околу него, за нивната блискост до нивниот Господар, многубројноста на нивното богослужение и искрената грижа за Аллаховите слуги. Тие знаат дека Аллах го сака тоа од нив.

Затоа Тој вели: „Оние што го носат Престолот“ — Престолот на Семилостивиот, кој е покрив над созданијата, најголемото, најпространото и најубавото од нив, и најблиското до Возвишениот Аллах; Тој ги опфаќа Земјата, небесата и Подножјето [на Престолот]. Аллах им го доверил носењето на Својот величествен Престол, па несомнено тие се меѓу најголемите, најмоќните и најсилните мелeци. Тоа што Аллах ги избрал да го носат Престолот, ги спомнал први и ги поставил блиску до Себе укажува дека тие се највозвишениот вид меѓу мелеците, мир над нив.

Возвишениот вели: „И над нив, на тој Ден, Престолот на твојот Господар ќе го носат осуммина“ (69:17).

„И оние околу него“ — мелеците блиски до Аллах по положба и достоинство — „Го величаат со благодарност на својот Господар“. Ова е пофалба за нивното многубројно богослужение на Аллах, особено за величањето и благодарноста. Сите други облици на богослужение се опфатени со величањето и благодарноста кон Аллах, бидејќи тие значат дека слугата не ги посветува на никого освен Нему, и дека Го фали Возвишениот. Навистина, благодарноста е богослужение на Аллах.

А слугата кога вели „Слава Му на Аллах и благодарност Нему“, тоа спаѓа во ова и е еден од облиците на богослужение.

„И бараат прошка за верниците.“ Ова е една од многуте придобивки и доблести на верата: мелеците, кои немаат гревови, бараат прошка за верниците. Така верникот преку својата вера станува причина за оваа огромна доблест. Бидејќи барањето прошка има неопходни последици без кои не е потполно — а спротивно на она што многумина го претпоставуваат, неговата цел не е само простување на гревовите — Возвишениот го спомнува начинот на кој мелеците бараат прошка за верниците и го вели она без што таа не може да биде целосна: „Господару наш, Ти со милоста и со знаењето опфаќаш сè.“

Твоето знаење опфаќа сè: ништо не Ти е скриено и од Твоето знаење не отсуствува ни колку честичка на Земјата или на небото, ни нешто помало или поголемо од тоа. Твојата милост опфаќа сè; целиот свет, горниот и долниот, е исполнет со милоста на Возвишениот Аллах, која ги опфаќа и допира Неговите созданија.

„Затоа прости им на оние што се покајаа“ — од идолопоклонството и гревовите — „и го следеа Твојот пат“, следејќи ги Твоите пратеници во обединувањето на Тебе и во послушноста кон Тебе. „И заштити ги од страдањето во Огнот“ — заштити ги од самото страдање и од причините што водат кон него.

„Господару наш, воведи ги во еденските градини, кои им ги вети“ преку зборовите на Твоите пратеници. „И оние од нив што биле добри“ — добри преку верата и добрите дела — „од нивните татковци, нивните сопружници и нивните потомци“. „Ти си, навистина, Силен“ — Оној што надвладува сè; со Твојата сила им ги простуваш гревовите, го отстрануваш она од што се плашат и ги доведуваш до секое добро — „Мудар“, Кој ги поставува работите на нивното вистинско место.

Господару наш, не бараме од Тебе нешто што Твојата мудрост не го дозволува; напротив, според мудроста за која извести преку Своите пратеници и која ја налага Твојата благодат, верниците заслужуваат прошка.

Тефсир на имамот Ибн Касир

„И заштити ги од лошите дела“ — од нивното правење или од нивните последици, кои го снаоѓаат оној што ги сторил. „А кого ќе го заштитиш од лошите дела на тој Ден“ — односно на Денот на воскресението — „Ти навистина си му се смилувал“, односно си бил благ кон него и си го спасил од казната. „А тоа е големиот успех.“

„Господару наш, воведи ги во еденските градини, кои им ги вети, и оние од нив што биле добри од нивните татковци, сопружници и потомци“ — односно, соедини ги со нив, за нивните очи да се зарадуваат кога ќе бидат заедно во живеалишта едни до други. Така вели Возвишениот: „А на оние што веруваат и чии потомци ги следат во верата ќе им ги придружиме нивните потомци, и во ништо нема да им го намалиме нивното дело“ (52:21). Тоа значи дека сите ќе ги изедначиме во положбата, за нивните очи да се зарадуваат.

Нема да го намалиме оној со повисока положба за да го изедначиме со оној со пониска; туку, од Нашата добрина и милост, ќе го издигнеме оној чии дела се помалку вредни и ќе го изедначиме со оној што многу работел.

Саид ибн Џубејр рекол: „Кога верникот ќе влезе во Рајот, ќе праша за татко му, синот и братот: ‘Каде се тие?’ Ќе му биде речено: ‘Тие не го достигнаа твоето ниво во делата.’ Тој ќе рече: ‘Јас работев за себе и за нив.’ Потоа ќе бидат придружени со него во истата положба.“

Потоа Саид ибн Џубејр го прочитал овој ајет: „Господару наш, воведи ги во еденските градини, кои им ги вети, и оние од нив што биле добри од нивните татковци, сопружници и потомци. Ти си, навистина, Силен и Мудар.“ Мутарриф ибн Абдуллах ибн аш-Шиххир рекол: „Најискрени во советувањето на верниците меѓу Аллаховите слуги се мелеците“, а потоа го прочитал ајетот: „Господару наш, воведи ги во еденските градини, кои им ги вети.“ А најнеискрени кон верниците меѓу Аллаховите созданија се шејтаните.

Зборовите „Ти си, навистина, Силен и Мудар“ значат: Ти си Оној на кого никој не може да Му се спротивстави или да Го надвладее; она што го посакува, се случува, а она што не го посакува, не се случува. Тој е Мудриот во Своите зборови и дела, во Својот закон и одредба, Возвишен е Тој. (Погледни: суре Ет-Тур, 21.)

Возвишениот известува дека блиските мелeци што го носат Престолот — четворицата — и херувимите околу него Го величаат со благодарност на својот Господар, односно ги спојуваат величањето, кое укажува на отфрлање на недостатоците, и благодарноста, која подразбира потврдување на пофалните својства. „И веруваат во Него“ — понизни се пред Него и смирено Му се покоруваат. Тие „бараат прошка за верниците“, односно за луѓето на Земјата што веруваат во невидливото. Така Аллах ги поттикнал Своите блиски мелeци да се молат за верниците во нивно отсуство.

Бидејќи тоа е својствено на мелеците, тие велат „амин“ на молитвата на верникот за неговиот брат во негово отсуство, како што е утврдено во „Сахих Муслим“: „Кога муслиманот се моли за својот брат во негово отсуство, мелецот вели: ‘Амин, и тебе истото!’“

Имам Ахмед рекол: Ни раскажа Абдуллах ибн Мухаммед — односно Ибн Аби Шејба — ни раскажа Абда ибн Сулејман, од Мухаммед ибн Исхак, од Јакуб ибн Утба, од Икрима, од Ибн Аббас, дека Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, потврдил нешто од поезијата на Умајја. Еден човек recitirал: „Човек и бик под десното стапало негово, а орелот — под другото, и лав што демне.“ Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Вистина кажал.“ Потоа recitirал: „Сонцето изгрева црвено секоја доцна ноќ; наутро бојата му се разлева.

Одбива да ни изгрее без да биде забавено, освен под казна или со удар.“ А Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Вистина кажал.“ Ова е добар синџир на пренесувачи и упатува дека денес носителите на Престолот се четворица, а на Денот на воскресението ќе бидат осуммина, како што вели Возвишениот: „И над нив, на тој Ден, Престолот на твојот Господар ќе го носат осуммина.“

Тука се поставува прашање: како да се усогласат значењето на овој ајет и укажувањето на овој хадис со хадисот што го пренесува Ебу Давуд? Тој рекол: Ни раскажа Мухаммед ибн ас-Саббах ал-Баззар, ни раскажа ал-Велид ибн Аби Саур, од Симак, од Абдуллах ибн Умера, од ал-Ахнаф ибн Кајс, од ал-Аббас ибн Абдулмутталиб, кој рекол: „Бев во ал-Батха со група луѓе меѓу кои беше и Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем. Над нив помина облак. Тој погледна во него и праша: ‘Како го нарекувате ова?’

Тие одговорија: ‘Облак.’ Тој праша: ‘А мизан?’ Тие рекоа: ‘Мизан.’ Тој праша: ‘А анан?’ Тие рекоа: ‘Анан.’ — Ебу Давуд рече: ‘Не го запомнив добро зборот анан.’ — Потоа праша: ‘Знаете ли колкаво е растојанието меѓу небото и Земјата?’

Тие рекоа: ‘Не знаеме.’ Тој рече: ‘Растојанието меѓу нив е седумдесет и една, или седумдесет и две, или седумдесет и три години. Потоа над нив е небо, исто така’, сè додека не ги изброил седумте небеса. ‘Потоа над седмото небо има море; растојанието од неговото дно до неговата површина е како растојанието меѓу едно небо и друго.

Потоа над тоа се осум дивокози, меѓу чии копита и колена има растојание како меѓу едно небо и друго. Потоа на нивните грбови е Престолот, чие дно и врв се оддалечени колку што се две небеса. А Аллах, Возвишениот и Семоќниот, е над тоа.’“ Потоа Ебу Давуд го пренел хадисот; го пренеле и ат-Тирмизи и Ибн Маџа од Симак ибн Харб со истиот синџир.

Ат-Тирмизи рекол: „Добар, непознат [по патот на пренесување].“ Ова упатува дека носителите на Престолот се осуммина, како што рекол Шахр ибн Хаушаб: „Носителите на Престолот се осуммина. Четворица од нив велат: ‘Слава Ти, Аллаху, и благодарност Тебе; Тебе Ти припаѓа благодарноста за Твојата благост и покрај Твоето знаење.’ А другите четворица велат: ‘Слава Ти, Аллаху, и благодарност Тебе; Тебе Ти припаѓа благодарноста за Твојата прошка и покрај Твојата моќ.’“

Затоа, кога бараат прошка за верниците, велат: „Господару наш, Ти со милоста и со знаењето опфаќаш сè“, односно: Твојата милост ги опфаќа нивните гревови и погрешки, а Твоето знаење ги опфаќа сите нивни дела, движења и мирувања. „Затоа прости им на оние што се покајаа и го следеа Твојот пат“ — прости им на грешниците кога ќе се покајат, ќе Му се вратат и ќе се откажат од она што го правеле, и кога ќе го следат она што си им го наредил: да прават добри дела и да ги напуштат лошите. „И заштити ги од страдањето во Огнот“ — оддалечи ги од страдањето во Огнот, од болната и мачна казна.

Тефсир на ал-Багави

„Господару наш, воведи ги во еденските градини, кои им ги вети, и оние од нив што биле добри од нивните татковци, сопружници и потомци. Ти си, навистина, Силен и Мудар.“ Саид ибн Џубејр рекол: „Верникот ќе влезе во Рајот и ќе рече: ‘Каде се татко ми, мајка ми, детето ми и сопружникот мој?’ Ќе му биде речено: ‘Тие не правеле дела како твоите.’

Тој ќе рече: ‘Јас работев за себе и за нив.’ Тогаш ќе му биде речено: ‘Воведете ги во Рајот.’“

Зборовите на Возвишениот: „Оние што го носат Престолот и оние околу него“ — носителите на Престолот и мелеците што кружат околу него. Тие се херувимите, господарите меѓу мелеците. Ибн Аббас рекол: „Растојанието од петицата на едниот до дното на неговото стапало кај носителите на Престолот е колку патување од петстотини години.“ Се пренесува дека нивните стапала се во најдлабоките слоеви на Земјата, а Земјите и небесата се до нивните појаси.

Тие велат: „Слава Му на Владетелот на моќта и величието! Слава Му на Владетелот на царството и власта! Слава Му на Живиот, Кој не умира! Преславен и Пресвет е Господарот на мелеците и Духот.“ Мејсара ибн Уруба рекол: „Нозете им се во најниската Земја, а главите им го пробиле Престолот.

Стојат смирени и не го креваат погледот. Нивниот страв е поголем од стравот на жителите на седмото небо, а жителите на седмото небо се плашат повеќе од жителите на небото под нив, и така натаму.“ Муџахид рекол: „Меѓу мелеците и Престолот има седумдесет превези од светлина.“ Мухаммед ибн ал-Мункедир пренел од Џабир дека Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Дозволено ми е да ви кажам за еден мелек на Аллах, од носителите на Престолот: растојанието од мекото на неговото уво до неговото рамо е колку патување од седумстотини години.“

Џафар ибн Мухаммед пренел од својот татко, а тој од својот дедо, дека рекол: „Растојанието меѓу едната основа на Престолот и другата е колку лет на брза птица во текот на триесет илјади години. Престолот секој ден се покрива со седумдесет бои на светлина, а ниедно од Аллаховите созданија не може да го погледне. Сè што постои во однос на Престолот е како прстен фрлен во пустина.“ Муџахид рекол: „Меѓу седмото небо и Престолот има седумдесет илјади превези од светлина, превез од темнина, превез од светлина и превез од темнина.“

Вахб ибн Мунаббих рекол: „Околу Престолот има седумдесет илјади редови мелeци, ред зад ред. Едни кружат околу Престолот, приближувајќи се, а други се оддалечуваат. Кога едни ќе се сретнат со други, овие изговараат тaхлил, а оние текбир. Зад нив има седумдесет илјади редови што стојат исправени, со рацете до вратот и положени врз рамената.

Кога ќе го чујат текбирот и тaхлилот на првите, ги креваат гласовите и велат: ‘Слава Ти и благодарност Тебе! Колку си величествен и славен! Ти си Аллах, нема друго божество освен Тебе. Ти си Најголемиот; сите созданија ќе се вратат кај Тебе.’

Зад нив има сто илјади редови мелeци, со десната рака положена врз левата. Нема меѓу нив ниеден што не Го велича со благодарност на начин на кој другите не Го величаат. Растојанието меѓу врвовите на крилјата на секој од нив е колку патување од триста години, а растојанието од мекото на неговото уво до неговото рамо е колку четиристотини години.

Аллах се скрил од мелеците околу Престолот со седумдесет превези од оган, седумдесет превези од темнина, седумдесет превези од светлина, седумдесет превези од бел бисер, седумдесет превези од црвен рубин, седумдесет превези од жолт рубин, седумдесет превези од зелен смарагд, седумдесет превези од снег, седумдесет превези од вода и седумдесет превези од мраз; а има и такви за кои знае само Возвишениот Аллах.“ Тој рекол: „Секој од носителите на Престолот и од оние околу него има четири лица: лице на бик, лице на лав, лице на орел и човечко лице.

Секој има четири крилја: две му го покриваат лицето, од страв да не го погледне Престолот и да падне онесвестен, а со другите две се движи. Нивните зборови не се ништо друго освен величање, благодарност, текбир и прославување.“

Зборовите на Возвишениот: „Го величаат со благодарност на својот Господар и веруваат во Него“ значат дека потврдуваат дека Тој е Еден и дека нема содружник. Ни соопшти Абдулвахид ал-Мелихи, од Ебу Мансур ас-Сам‘ани, од Ебу Џафар ар-Рајаани, од Хумејд ибн Занџавејх, од Умар ибн Абдуллах ар-Ракаши, од Џафар ибн Сулејман, од Харун ибн Рабаб, од Шахр ибн Хаушаб, кој рекол: „Носителите на Престолот се осуммина. Четворица од нив велат: ‘Слава Ти, Аллаху, и благодарност Тебе; Тебе Ти припаѓа благодарноста за Твојата благост и покрај Твоето знаење.’

А другите четворица велат: ‘Слава Ти, Аллаху, и благодарност Тебе; Тебе Ти припаѓа благодарноста за Твојата прошка и покрај Твојата моќ.’“ Тој рекол: „Како да ги гледаат гревовите на синовите Адемови.“

Зборовите на Возвишениот: „И бараат прошка за оние што веруваат: ‘Господару наш’“ — односно велат: „Господару наш.“ „Ти со милоста и со знаењето опфаќаш сè“ — речено е дека зборовите се во акузатив за објаснување; а речено е и дека се употребени со пренесено значење, односно: Твојата милост и Твоето знаење опфаќаат сè. „Затоа прости им на оние што се покајаа и го следеа Твојот пат“ — Твојата вера. „И заштити ги од страдањето во Огнот.“

Мутарриф рекол: „Најискрени во советувањето на верниците меѓу Аллаховите слуги се мелеците, а најнеискрени кон верниците меѓу созданијата се шејтаните.“

„И заштити ги од лошите дела“ — од казните. „А кого ќе го заштитиш од лошите дела“ — односно, кого ќе го заштитиш од казните. Речено е и дека значи: од казната за лошите дела. „На тој Ден, нему навистина си му се смилувал; а тоа е големиот успех.“