വിശ്വാസികൾക്കായുള്ള മലക്കുകളുടെ പ്രാർഥന

ശൈഖ് അബ്ദുർറഹ്മാൻ അസ്സഅ്ദിയുടെ തഫ്സീർ

«അവരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കേണമേ» എന്നതിന്റെ അർഥം: തിന്മയായ പ്രവൃത്തികളിൽനിന്നും അവയുടെ പ്രതിഫലത്തിൽനിന്നും അവരെ കാക്കേണമേ എന്നാണ്. കാരണം അവയുടെ ഫലം അവയുടെ കർത്താവിന് ദുഃഖകരമാണ്. «അന്നേ ദിവസം നീ ആരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കുന്നുവോ» എന്നതിന്റെ അർഥം: പുനരുത്ഥാനദിവസം. «അവനോട് നീ കാരുണ്യം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു» എന്നതിനർഥം, നിന്റെ കാരുണ്യം ദാസന്മാരിൽ തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ്; ദാസന്മാരുടെ പാപങ്ങളും തിന്മകളുമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അതിന് തടസ്സമാകുന്നില്ല.

തിന്മകളിൽനിന്ന് നീ ഒരാളെ കാത്താൽ, സൽപ്രവൃത്തികളും അവയുടെ നല്ല പ്രതിഫലവും ലഭിക്കാൻ നീ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു. «അതുതന്നെയാണ് മഹാഭാഗ്യം» എന്നത്, തിന്മകളിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നതിലൂടെ അനിഷ്ടകരമായത് നീങ്ങുകയും കാരുണ്യം ലഭിക്കുന്നതിലൂടെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന നന്മ കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. അതിനേക്കാൾ വലിയ വിജയമില്ല; അതിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായതിനു വേണ്ടി വിജയികൾ മത്സരിക്കുകയുമില്ല.

മലക്കുകളുടെ ഈ പ്രാർഥനയിൽ അവരുടെ രക്ഷിതാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സമ്പൂർണമായ അറിവും, അല്ലാഹുവിന് ഇഷ്ടമുള്ള അവന്റെ ഉത്തമനാമങ്ങൾ മുഖേന അവനോട് പ്രാർഥിക്കുന്നതും, അവർ ആവശ്യപ്പെടുന്ന കാര്യത്തിനനുസരിച്ച് പ്രാർഥിക്കുന്നതും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കാരുണ്യം ലഭിക്കാനും, മനുഷ്യപ്രകൃതിയുടെ അപൂർണതയിൽനിന്നും അതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങളിൽനിന്നും അവയുടെ കാരണങ്ങളിൽനിന്നും ഉളവാകുന്ന ഫലങ്ങൾ നീങ്ങാനും അവർ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കാരുണ്യവാനായ അല്ലാഹുവിന്റെ നാമങ്ങൾ മുഖേനയാണ് അവർ അപേക്ഷിച്ചത്. ആ കാര്യങ്ങളും അവയുടെ കാരണങ്ങളും അല്ലാഹുവിന്റെ അറിവിൽ പൂർണമായി ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു അവർക്കുള്ള രക്ഷിതാവാണെന്ന്—പൊതുവായും പ്രത്യേകമായും—അംഗീകരിക്കുന്നതിലൂടെ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അവരുടെ സമ്പൂർണമായ മര്യാദയും ഈ പ്രാർഥനയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കാര്യങ്ങളിൽ അവർക്കൊന്നും അധികാരമില്ല; അവരുടെ പ്രാർഥന എല്ലാ നിലയിലും പരാശ്രിതനായ ദരിദ്രന്റെ അപേക്ഷയാണ്. തങ്ങളുടെ ഏതെങ്കിലും അവസ്ഥ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനോട് അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നില്ല. അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും ഔദാര്യവും നന്മയും മാത്രമാണ് എല്ലാം.

അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തികളോടും അല്ലാഹു തന്റെ സൃഷ്ടികളിൽനിന്ന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വിശ്വാസികളോടും പൂർണമായി യോജിക്കുന്നതും അവരുടെ പ്രാർഥനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് അവർ പ്രവർത്തിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുന്നവരെപ്പോലെ പരിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള സൃഷ്ടികളിൽ വിശ്വാസികളല്ലാത്തവരെ അല്ലാഹു വെറുക്കുന്നു. അതിനാൽ മലക്കുകൾ വിശ്വാസികളെ സ്നേഹിച്ച് അവർക്കായി അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർഥിക്കുകയും അവരുടെ അവസ്ഥകൾ നന്നാകാൻ പരിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഒരാളോടുള്ള സ്നേഹത്തിന് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ തെളിവുകളിലൊന്നാണ് അവനുവേണ്ടി പ്രാർഥിക്കുന്നത്; ഒരാൾ താൻ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്കുവേണ്ടി മാത്രമേ പ്രാർഥിക്കുകയുള്ളൂ.

«വിശ്വസിച്ചവർക്കുവേണ്ടി അവർ പാപമോചനം തേടുന്നു» എന്നതിനു ശേഷം അല്ലാഹു അവരുടെ പ്രാർഥന വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്, അവന്റെ ഗ്രന്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കേണ്ട ආකාරය സംബന്ധിച്ച സൂക്ഷ്മമായ സൂചനയും നൽകുന്നു. ചിന്തിക്കുന്നയാൾ ഒരു പദത്തിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട അർഥത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. ആദ്യം അതിന്റെ അർഥം ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ആ വിഷയത്തെയും അതിലേക്കെത്തിക്കുന്ന മാർഗങ്ങളെയും അതില്ലാതെ പൂർത്തിയാകാത്ത കാര്യങ്ങളെയും അതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളെയും ബുദ്ധിയുപയോഗിച്ച് പരിചിന്തിക്കണം. അല്ലാഹു ആ അർഥം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ അനുബന്ധമായ കാര്യങ്ങളും അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പിക്കണം.

അല്ലാഹു അവയും ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ രണ്ട് കാരണങ്ങളുണ്ട്: ഒന്നാമത്, അവ ആ അർഥത്തിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളാണെന്നും അതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നവയാണെന്നും അറിയുകയും ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക. രണ്ടാമത്, അല്ലാഹു എല്ലാം അറിയുന്നവനാണെന്നും തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും ആലോചിക്കാനും അവൻ ദാസന്മാരോട് കൽപിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അറിയുക. ആ അർഥങ്ങളിൽനിന്ന് എന്തെല്ലാം ആവശ്യമായി വരുമെന്ന് അല്ലാഹു അറിയുന്നു. തന്റെ ഗ്രന്ഥം മാർഗദർശനവും പ്രകാശവും എല്ലാ കാര്യങ്ങളുടെയും വിശദീകരണവുമാണെന്നും, സംസാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വ്യക്തവും വിശദീകരണത്തിൽ ഏറ്റവും സമ്പൂർണവുമാണെന്നും അവൻ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇതുവഴി അല്ലാഹു തനിക്ക് അനുഗ്രഹിച്ച അളവനുസരിച്ച് ദാസന് മഹത്തായ അറിവും ധാരാളം നന്മയും ലഭിക്കുന്നു. ഈ തഫ്സീറിൽ ഇതിൽ ഏറെ ഭാഗം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അത് അല്ലാഹു ഞങ്ങൾക്ക് നൽകിയ അനുഗ്രഹമാണ്. ചില ആയത്തുകളിൽ അതിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ അർഥം ശരിയായി ചിന്തിക്കാത്തവർക്ക് വ്യക്തമാകണമെന്നില്ല. ഞങ്ങളുടെയും മുസ്ലിംകളുടെയും അവസ്ഥകൾ നന്നാക്കാൻ കാരണമാകുന്നവിധം തന്റെ കാരുണ്യത്തിന്റെ നിധികൾ ഞങ്ങൾക്കായി തുറന്നുതരാൻ അല്ലാഹുവിനോട് ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

അവന്റെ ഔദാര്യത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നതും അവന്റെ നന്മയിലേക്ക് അഭയം തേടുന്നതുമല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊന്നുമില്ല. ഓരോ സമയത്തും ഓരോ നിമിഷത്തിലും നാം അവന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങളിൽ കഴിയുന്നു. ഞങ്ങളുടെ കാരുണ്യം ലഭിക്കുന്നതിന് തടസ്സവും വിഘാതവുമാകുന്ന സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ തിന്മയിൽനിന്ന് ഞങ്ങളെ കാക്കണമെന്നും അവന്റെ ഔദാര്യം ഞങ്ങൾക്കു നൽകണമെന്നും ഞങ്ങൾ അവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. കാരണങ്ങളും അവയുടെ ഫലങ്ങളും അനുഗ്രഹപൂർവം നൽകുന്ന ഉദാരനും ദാനശീലനുമാണ് അവൻ.

ഭാര്യ, മകൻ, സുഹൃത്ത് തുടങ്ങിയ അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഒരാൾ തന്റെ ബന്ധുവിന്റെ നന്മയാൽ സന്തുഷ്ടനാകുകയും അവനോടുള്ള ബന്ധം, അയാളുടെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തിക്കോ അതിന്റെ കാരണങ്ങൾക്കോ അതീതമായ നന്മ ലഭിക്കാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുമെന്നും ഈ പ്രാർഥനയിൽനിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. വിശ്വാസികൾക്കും അവരുടെ പിതാക്കന്മാരിൽനിന്നും ഭാര്യമാരിൽനിന്നും സന്തതികളിൽനിന്നും സദ്‌വൃത്തർക്ക് വേണ്ടിയും മലക്കുകൾ പ്രാർഥിച്ചതുപോലെ. എന്നാൽ «സദ്‌വൃത്തനായവരും» എന്ന് പറഞ്ഞതിനാൽ അവർക്കും സദ്‌വൃത്തി ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണെന്ന് പറയാം. അങ്ങനെയെങ്കിൽ അതും അവരുടെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായിരിക്കും. അല്ലാഹുവാണ് ഏറ്റവും അറിയുന്നവൻ.

വിശ്വാസികളായ ദാസന്മാരോടുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ സമ്പൂർണമായ കരുണയെക്കുറിച്ചാണ് ഇവിടെ അറിയിക്കുന്നത്. അവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് പുറത്തുള്ള കാരണങ്ങളിലൂടെ അവരുടെ സന്തോഷത്തിനായി അവൻ ഒരുക്കിയ കാര്യങ്ങളിൽ, അടുത്ത സ്ഥാനത്തുള്ള മലക്കുകൾ അവർക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുന്നതും അവരുടെ മതത്തിനും പരലോകത്തിനും നന്മയുള്ള കാര്യങ്ങൾക്കായി പ്രാർഥിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു. അതോടൊപ്പം, അർശ് വഹിക്കുന്നവരുടെയും അതിനു ചുറ്റുമുള്ളവരുടെയും മഹത്ത്വം, അവരുടെ രക്ഷിതാവിനോടുള്ള സാമീപ്യം, അവരുടെ ധാരാളമായ ആരാധന, അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരോടുള്ള ആത്മാർഥമായ പരിഗണന എന്നിവയും ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു ഇവയെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്ന് അവർ അറിയുന്നതിനാൽ അവയിൽ അവർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു: «അർശ് വഹിക്കുന്നവർ»—അത് അർശ് അർ-റഹ്മാനാണ്. സൃഷ്ടികൾക്കുള്ള മേൽക്കൂരയും അവയിൽ ഏറ്റവും വലുതും വിശാലവും മനോഹരവും അല്ലാഹുവിനോട് ഏറ്റവും അടുത്തതുമാണത്; ഭൂമിയും ആകാശങ്ങളും കുർസിയും അതിന്റെ വിശാലതയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ മഹത്തായ അർശ് വഹിക്കാൻ അല്ലാഹു ഈ മലക്കുകളെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു.

അതിനാൽ അവർ മലക്കുകളിൽ ഏറ്റവും വലിയവരും മഹത്തായവരും ശക്തരുമാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല. അർശ് വഹിക്കാൻ അല്ലാഹു അവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തതും പരാമർശത്തിൽ അവരെ മുൻനിർത്തിയതും അവനോടുള്ള അവരുടെ സാമീപ്യവും മലക്കുകളുടെ വിഭാഗങ്ങളിൽ അവർ ശ്രേഷ്ഠരാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു: «അന്നേ ദിവസം നിന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ അർശ് അവരുടെ മുകളിൽ എട്ടുപേർ വഹിക്കുന്നതായിരിക്കും» (69:17). «അതിനു ചുറ്റുമുള്ളവർ» എന്നത് സ്ഥാനത്തിലും ശ്രേഷ്ഠതയിലും അടുത്ത സ്ഥിതിയിലുള്ള മലക്കുകളാണ്.

«അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു» എന്നത്, അല്ലാഹുവിനുള്ള അവരുടെ ധാരാളമായ ആരാധനയുടെ പ്രശംസയാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് തസ്ബീഹും തഹ്മീദും. മറ്റെല്ലാ ആരാധനകളും അല്ലാഹുവിനെ പരിശുദ്ധനാക്കുന്നതിലും സ്തുതിക്കുന്നതിലും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവൻ അല്ലാത്തവർക്കായി ആരാധന നടത്താതിരിക്കുന്നതിലൂടെ അവനെ എല്ലാ ന്യൂനതകളിൽനിന്നും പരിശുദ്ധനാക്കുന്നു; ആരാധന അവനു മാത്രമായി അർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ അവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. «സുബ്ഹാനല്ലാഹി വബിഹംദിഹി» എന്ന ദാസന്റെ വാക്കും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; അതും ആരാധനകളിൽ ഒന്നാണ്.

«വിശ്വസിച്ചവർക്കുവേണ്ടി അവർ പാപമോചനം തേടുന്നു» എന്നത് ഈമാനിന്റെ അനേകം നേട്ടങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠതകളിലും ഒന്നാണ്. പാപങ്ങളില്ലാത്ത മലക്കുകൾ വിശ്വാസികൾക്കായി പാപമോചനം തേടുന്നു; അതിനാൽ വിശ്വാസി തന്റെ ഈമാനിലൂടെ ഈ മഹത്തായ അനുഗ്രഹത്തിന് കാരണമാകുന്നു. പാപമോചനത്തിന് പൂർത്തിയാകാൻ ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങളുണ്ട്. പാപമോചനം തേടുന്നതിന്റെ ലക്ഷ്യം പാപങ്ങൾ മായ്ക്കുക മാത്രമാണെന്നാണ് പലരും കരുതുന്നത്.

അതല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കാൻ, അതില്ലാതെ പാപമോചനം പൂർണമാകാത്ത കാര്യങ്ങൾ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹു അവരുടെ പ്രാർഥനയുടെ രൂപം വിവരിക്കുന്നു. «ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ കാരുണ്യവും അറിവും എല്ലാറ്റിനെയും ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു»: നിന്റെ അറിവ് എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ഒന്നും നിനക്ക് മറഞ്ഞിരിക്കുന്നില്ല. ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ള ഒരു അണുവിന്റെ തൂക്കംപോലും നിന്റെ അറിവിൽനിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നില്ല; അതിനേക്കാൾ ചെറുതോ വലുതോ ആയ ഒന്നും ഒഴിയുന്നില്ല. നിന്റെ കാരുണ്യം എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ലോകങ്ങൾ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവന്റെ സൃഷ്ടികൾക്ക് അത് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. «അതിനാൽ പശ്ചാത്തപിച്ചവർക്ക് നീ പൊറുത്തുകൊടുക്കേണമേ»—ശിർക്കിൽനിന്നും പാപങ്ങളിൽനിന്നും പശ്ചാത്തപിച്ചവർക്ക്. «നിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുകയും ചെയ്തവർക്ക്»—നിന്റെ ദൂതന്മാരെ പിന്തുടർന്ന്, നിന്നെ ഏകദൈവമായി അംഗീകരിക്കുകയും നിന്നെ അനുസരിക്കുകയും ചെയ്തവർക്ക്. «നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ കാക്കേണമേ»—ശിക്ഷയിൽനിന്നുതന്നെയും ശിക്ഷയുടെ കാരണങ്ങളിൽനിന്നും അവരെ കാക്കേണമേ.

«ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നീ അവരോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത അദ്ൻ സ്വർഗങ്ങളിൽ അവരെ പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ»—നിന്റെ ദൂതന്മാരുടെ നാവിലൂടെ നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത സ്വർഗങ്ങളിൽ. «സദ്‌വൃത്തനായവരെയും»—ഈമാനും സൽകർമങ്ങളുംകൊണ്ട് നന്നായവരെ. «അവരുടെ പിതാക്കന്മാരിൽനിന്നും ഭാര്യമാരിൽനിന്നും»—അവരുടെ ഭാര്യമാരും ഭർത്താക്കന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും കൂട്ടുകാരും. «അവരുടെ സന്തതികളിൽനിന്നും» സദ്‌വൃത്തരെ.

«നിശ്ചയമായും നീ തന്നെയാണ് പ്രതാപിയും»—എല്ലാറ്റിനെയും കീഴ്പ്പെടുത്തുന്നവൻ. നിന്റെ പ്രതാപത്താൽ അവരുടെ പാപങ്ങൾ നീ പൊറുക്കുകയും അനിഷ്ടകരമായത് അവരിൽനിന്ന് നീക്കുകയും എല്ലാ നന്മകളിലേക്കും അവരെ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. «യുക്തിമാനും»—കാര്യങ്ങളെ യഥാവിധം സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ. ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ യുക്തി വിരുദ്ധമാകുന്ന ഒന്നും ഞങ്ങൾ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നില്ല.

നിന്റെ ദൂതന്മാരുടെ നാവിലൂടെ നീ അറിയിച്ചതും നിന്റെ ഔദാര്യം ആവശ്യപ്പെടുന്നതുമായ കാര്യങ്ങളിൽ വിശ്വാസികൾക്ക് പാപമോചനം നൽകുന്നതും നിന്റെ യുക്തിയിൽപെട്ടതാണ്.

ഇമാം ഇബ്നു കസീറിന്റെ തഫ്സീർ

«അവരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കേണമേ» എന്നതിന്റെ അർഥം: തിന്മകൾ ചെയ്യുന്നതിൽനിന്നോ അവയുടെ ദുഷ്ഫലത്തിൽനിന്നോ അവരെ കാക്കേണമേ എന്നാണ്. «അന്നേ ദിവസം നീ ആരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കുന്നുവോ» എന്നത് പുനരുത്ഥാനദിവസമാണ്. «അവനോട് നീ കാരുണ്യം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു» എന്നതിന്റെ അർഥം: നീ അവനോട് ദയ കാണിക്കുകയും ശിക്ഷയിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. «അതുതന്നെയാണ് മഹാഭാഗ്യം».

«ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നീ അവരോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത അദ്ൻ സ്വർഗങ്ങളിൽ അവരെയും, അവരുടെ പിതാക്കന്മാരിൽനിന്നും ഭാര്യമാരിൽനിന്നും സന്തതികളിൽനിന്നും സദ്‌വൃത്തനായവരെയും പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ» എന്നതിന്റെ അർഥം: അവരെ അവരോടൊപ്പം കൂട്ടിച്ചേർക്കേണമേ; അടുത്തടുത്ത വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നിച്ചുകൂടി അവരുടെ കണ്ണുകൾ കുളിർക്കട്ടെ. അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: «വിശ്വസിക്കുകയും അവരുടെ സന്തതികൾ വിശ്വാസത്തോടെ അവരെ പിന്തുടരുകയും ചെയ്തവരാണെങ്കിൽ, അവരുടെ സന്തതികളെ നാം അവരോടൊപ്പം ചേർക്കും; അവരുടെ പ്രവൃത്തികളിൽനിന്ന് യാതൊന്നും നാം കുറയ്ക്കുകയില്ല» (52:21). അതായത്, എല്ലാവരെയും ഒരേ സ്ഥാനത്ത് ആക്കി അവരുടെ കണ്ണുകൾ കുളിർപ്പിക്കും.

ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തുള്ളവരെ താഴെയുള്ളവരുമായി തുല്യമാക്കാൻ നാം താഴ്ത്തുകയില്ല; മറിച്ച്, പ്രവൃത്തികൾ കുറവായവരെ അനുഗ്രഹമായും ഔദാര്യമായും ധാരാളം പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവരുടെ സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർത്തും. സഈദ് ഇബ്നു ജുബൈർ പറഞ്ഞു: വിശ്വാസി സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ തന്റെ പിതാവിനെയും മകനെയും സഹോദരനെയും കുറിച്ച് ചോദിക്കും: “അവർ എവിടെയാണ്?” അവർ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്റെ നിലയിലെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് അവനോട് പറയപ്പെടും. അപ്പോൾ അവൻ പറയും: “ഞാൻ എനിക്കും അവർക്കും വേണ്ടിയാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്.”

അങ്ങനെ അവരെ അവന്റെ പദവിയിലേക്ക് ചേർക്കും. തുടർന്ന് സഈദ് ഇബ്നു ജുബൈർ ഈ ആയത്ത് പാരായണം ചെയ്തു: «ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നീ അവരോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത അദ്ൻ സ്വർഗങ്ങളിൽ അവരെയും, അവരുടെ പിതാക്കന്മാരിൽനിന്നും ഭാര്യമാരിൽനിന്നും സന്തതികളിൽനിന്നും സദ്‌വൃത്തരെ പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ. നിശ്ചയമായും നീ തന്നെയാണ് പ്രതാപിയും യുക്തിമാനും.»

മുത്വർരിഫ് ഇബ്നു അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ശിഖ്ഖീർ പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരിൽ വിശ്വാസികൾക്ക് ഏറ്റവും ആത്മാർഥമായി നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ മലക്കുകളാണ്.” തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈ ആയത്ത് പാരായണം ചെയ്തു: «ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നീ അവരെ അദ്ൻ സ്വർഗങ്ങളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ.» വിശ്വാസികൾക്ക് ഏറ്റവും ദോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പിശാചുക്കളാണ്. «നിശ്ചയമായും നീ തന്നെയാണ് പ്രതാപിയും യുക്തിമാനും»—ആരാലും തടയപ്പെടാത്തവനും കീഴടക്കപ്പെടാത്തവനും; അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് സംഭവിക്കുകയും അവൻ ഉദ്ദേശിക്കാത്തത് സംഭവിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

നിയമനിർമാണത്തിലും വിധിനിർണയത്തിലും അവൻ യുക്തിമാനാണ്. [സൂറത്തുത്വൂർ 21-ാം ആയത്ത്]

അർശ് വഹിക്കുന്ന നാലു അടുത്ത സ്ഥാനത്തുള്ള മലക്കുകളെയും അവരുടെ ചുറ്റുമുള്ള കറൂബിയ്യുകളെയും കുറിച്ചാണ് അല്ലാഹു അറിയിക്കുന്നത്: അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു. കുറവുകളെ നിഷേധിക്കുന്ന തസ്ബീഹും പ്രശംസയുടെ വിശേഷണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്ന തഹ്മീദും അവർ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. «അവനിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു»—അവനോട് ഭയഭക്തിയുള്ളവരും അവന്റെ മുമ്പിൽ വിനയാന്വിതരുമാണ്. «വിശ്വസിച്ചവർക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുകയും ചെയ്യുന്നു»—അദൃശ്യത്തിൽ വിശ്വസിച്ച ഭൂമിയിലെ ആളുകൾക്കുവേണ്ടി.

വിശ്വാസികൾക്കുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിക്കാൻ അല്ലാഹു തന്റെ അടുത്ത സ്ഥാനത്തുള്ള മലക്കുകളെ നിയോഗിച്ചു. ഇതു മലക്കുകളുടെ സ്വഭാവമായതിനാൽ, ഒരു വിശ്വാസി തന്റെ സഹോദരനുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിക്കുമ്പോൾ അവർ ആ പ്രാർഥനയ്ക്ക് ആമീൻ പറയുന്നു. സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ: «ഒരു മുസ്ലിം തന്റെ സഹോദരനുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിച്ചാൽ മലക്ക് പറയും: “ആമീൻ! നിനക്കും അതുപോലെയാകട്ടെ.”»

ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളോട് അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ്—അദ്ദേഹം ഇബ്നു അബീ ശൈബയാണ്—പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹത്തോട് അബ്ദ ഇബ്നു സുലൈമാൻ, മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖിൽനിന്നും, യഅ്ഖൂബ് ഇബ്നു ഉത്ബയിൽനിന്നും, ഇക്രിമയിൽനിന്നും, ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്നും നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ ഉമയ്യയുടെ ഒരു കവിതാവരിയോട് യോജിച്ചു: “വലതുകാലിനടിയിൽ ഒരാളും സൌറും; മറ്റേ കാലിനടിയിൽ കഴുകനും പതിയിരിക്കുന്ന സിംഹവും.” അപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: “അവൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്.” അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “ഓരോ രാത്രിയുടെയും അവസാനം സൂര്യൻ ചുവന്ന നിറത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു; രാവിലെയാകുമ്പോൾ അതിന്റെ നിറം ചുവപ്പാകുന്നു.

അത് അതിന്റെ പാതയിൽ ഉദിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു; പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുമല്ലാതെ.” അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “അവൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്.” ഈ നിവേദനപരമ്പര നല്ലതാണ്. ഇന്നത്തെ അർശ് വഹിക്കുന്നവർ നാലുപേരാണെന്നും അന്ത്യദിനത്തിൽ അവർ എട്ടുപേരാകുമെന്നും ഇതിൽനിന്ന് മനസ്സിലാകുന്നു; അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: «അന്നേ ദിവസം നിന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ അർശ് അവരുടെ മുകളിൽ എട്ടുപേർ വഹിക്കുന്നതായിരിക്കും.»

ഈ ആയത്തിൽനിന്ന് മനസ്സിലാകുന്നതും ഈ ഹദീസ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതും തമ്മിൽ എങ്ങനെ പൊരുത്തപ്പെടുത്താമെന്ന് ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു. അബൂദാവൂദ് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസുമായും ഇതിനെ എങ്ങനെ യോജിപ്പിക്കാം? മുഹമ്മദ് ഇബ്നു സബ്ബാഹ് അൽ-ബസ്സാർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അൽ-വലീദ് ഇബ്നു അബീ ഥൗർ, സിമാക്, അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമൈറ, അഹ്നഫ് ഇബ്നു ഖൈസ് എന്നിവരിലൂടെ അൽ-അബ്ബാസ് ഇബ്നു അബ്ദുൽമുത്ത്വലിബിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: “ഞാൻ അൽ-ബത്ഹാഇൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒരു സംഘത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു മേഘം അവർക്കു മുകളിലൂടെ കടന്നുപോയി. നബി ﷺ അതിലേക്കു നോക്കി ചോദിച്ചു: ‘ഇതിനെ നിങ്ങൾ എന്താണ് വിളിക്കുന്നത്?’

അവർ പറഞ്ഞു: ‘മേഘം.’ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘മുസ്നും?’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘മുസ്നും.’ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘അനാനും?’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘അനാനും.’—അബൂദാവൂദ് പറഞ്ഞു: ‘അനാൻ എന്ന പദം ഞാൻ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ല.’—അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കും ഇടയിലുള്ള ദൂരം എത്രയെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?’

അവർ പറഞ്ഞു: ‘ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല.’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അവയ്ക്കിടയിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ എഴുപത്തിമൂന്നോ വർഷത്തെ ദൂരമുണ്ട്. അതിനു മുകളിലുള്ള ആകാശത്തിനും അതുപോലെ.’ അങ്ങനെ ഏഴ് ആകാശങ്ങൾ എണ്ണി. ‘ഏഴാമത്തെ ആകാശത്തിനു മുകളിൽ ഒരു സമുദ്രമുണ്ട്; അതിന്റെ അടിത്തട്ടിനും ഉപരിതലത്തിനും ഇടയിലുള്ള ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊരു ആകാശത്തിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്.

അതിനു മുകളിൽ എട്ട് കാട്ടാടുകളുണ്ട്; അവയുടെ കുളമ്പുകൾക്കും മുട്ടുകൾക്കുമിടയിലെ ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊന്നിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്. അവയുടെ പുറത്താണ് അർശ്; അതിന്റെ അടിഭാഗത്തിനും മുകളിലേക്കുമിടയിലെ ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊന്നിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്. അതിനുമുകളിൽ അല്ലാഹുവാണ്, അവൻ മഹോന്നതനും മഹിമയുള്ളവനും.’”

ഈ ഹദീസ് അബൂദാവൂദ്, തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ എന്നിവർ സിമാക് ഇബ്നു ഹർബിന്റെ പരമ്പരയിലൂടെ നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. തിർമിദി പറഞ്ഞു: “ഹസൻ, ഗരീബ്.” അർശ് വഹിക്കുന്നവർ എട്ടുപേരാണെന്ന് ഇതിൽനിന്ന് മനസ്സിലാകുന്നു. ശഹ്ർ ഇബ്നു ഹൗശബ് പറഞ്ഞു: അർശ് വഹിക്കുന്നവർ എട്ടുപേരാണ്.

അവരിൽ നാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. അറിഞ്ഞിട്ടും സഹിഷ്ണുത കാണിക്കുന്ന നിന്റെ സഹനത്തിന് സ്തുതി.” മറ്റുനാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. കഴിവുണ്ടായിട്ടും മാപ്പുനൽകുന്ന നിന്റെ മാപ്പിന് സ്തുതി.”

വിശ്വാസികൾക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുമ്പോൾ അവർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: «ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ കാരുണ്യവും അറിവും എല്ലാറ്റിനെയും ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.» അതായത്, നിന്റെ കാരുണ്യം അവരുടെ പാപങ്ങളും തെറ്റുകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; അവരുടെ പ്രവൃത്തികളും ചലനങ്ങളും നിശ്ചലതകളും നിന്റെ അറിവ് പൂർണമായി വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. «അതിനാൽ പശ്ചാത്തപിക്കുകയും നിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുകയും ചെയ്തവർക്ക് നീ പൊറുത്തുകൊടുക്കേണമേ»—അവർ പശ്ചാത്തപിച്ച് നിന്റെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങുകയും, ഉണ്ടായിരുന്ന തെറ്റുകൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും, നന്മകൾ ചെയ്യാനും തിന്മകൾ ഉപേക്ഷിക്കാനും നീ കൽപിച്ചതിനെ പിന്തുടരുകയും ചെയ്താൽ തെറ്റു ചെയ്തവരോട് നീ മാപ്പ് നൽകേണമേ.

«നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ കാക്കേണമേ»—വേദനാജനകവും കഠിനവുമായ നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ അകറ്റേണമേ.

അല്ലാഹുവിന്റെ അർശ് വഹിക്കുന്നവരിലും അതിനു ചുറ്റുമുള്ളവരിലുംപ്പെട്ട അടുത്ത സ്ഥാനത്തുള്ള മലക്കുകളെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു അറിയിക്കുന്നു. «അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു»—ന്യൂനതകളെ നിഷേധിക്കുന്ന തസ്ബീഹും പ്രശംസയുടെ വിശേഷണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്ന തഹ്മീദും അവർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. «അവനിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു»—അവനോട് വിനയത്തോടെയും ഭയഭക്തിയോടെയും കഴിയുന്നു. «വിശ്വാസികൾക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുകയും ചെയ്യുന്നു»—അദൃശ്യത്തിൽ വിശ്വസിച്ച ഭൂമിയിലെ ആളുകൾക്കുവേണ്ടി.

വിശ്വാസികൾക്കുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിക്കാൻ അല്ലാഹു അവരെ നിയോഗിച്ചു. വിശ്വാസി തന്റെ സഹോദരനുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിക്കുമ്പോൾ മലക്ക് ആ പ്രാർഥനയ്ക്ക് ആമീൻ പറയുന്നതിന്റെ കാരണവും ഇതുതന്നെയാണ്. സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: «ഒരു മുസ്ലിം തന്റെ സഹോദരനുവേണ്ടി അദൃശ്യമായി പ്രാർഥിച്ചാൽ മലക്ക് പറയും: “ആമീൻ! നിനക്കും അതുപോലെയാകട്ടെ.”»

ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളോട് അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ്—ഇബ്നു അബീ ശൈബ—പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹത്തോട് അബ്ദ ഇബ്നു സുലൈമാൻ, മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖിൽനിന്നും, യഅ്ഖൂബ് ഇബ്നു ഉത്ബയിൽനിന്നും, ഇക്രിമയിൽനിന്നും, ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്നും നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ ഉമയ്യയുടെ ചില കവിതാവരികളെ ശരിവെച്ചു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “വലതുകാലിനടിയിൽ ഒരാളും സൌറും; മറ്റേ കാലിനടിയിൽ കഴുകനും പതിയിരിക്കുന്ന സിംഹവും.” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “അവൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്.” അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “ഓരോ രാത്രിയുടെ അവസാനം സൂര്യൻ ചുവപ്പായി ഉദിക്കുന്നു; പുലരുമ്പോൾ അതിന്റെ നിറം ചുവപ്പാകുന്നു.

അത് അതിന്റെ പാതയിൽ ഉദിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു; പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുമല്ലാതെ.” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “അവൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്.” ഈ നിവേദനപരമ്പര നല്ലതാണ്. അർശ് വഹിക്കുന്നവർ ഇപ്പോൾ നാലുപേരാണെന്നും അന്ത്യദിനത്തിൽ എട്ടുപേരാകുമെന്നും ഇതിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു.

അല്ലാഹു പറയുന്നു: «അന്നേ ദിവസം നിന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ അർശ് അവരുടെ മുകളിൽ എട്ടുപേർ വഹിക്കുന്നതായിരിക്കും.»

ഈ സൂചനയും ഹദീസിന്റെ ദലാലത്തും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാം. അബൂദാവൂദ് നിവേദനം ചെയ്ത മറ്റൊരു ഹദീസുമായി ഇതെങ്ങനെ യോജിപ്പിക്കാം? അബൂദാവൂദ് പറഞ്ഞു: മുഹമ്മദ് ഇബ്നു സബ്ബാഹ് അൽ-ബസ്സാർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അൽ-വലീദ് ഇബ്നു അബീ ഥൗർ, സിമാക്, അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമൈറ, അഹ്നഫ് ഇബ്നു ഖൈസ് എന്നിവരിലൂടെ അൽ-അബ്ബാസ് ഇബ്നു അബ്ദുൽമുത്ത്വലിബിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: “ഞാൻ അൽ-ബത്ഹാഇൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു കൂട്ടത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു മേഘം അവരുടെ മുകളിലൂടെ കടന്നുപോയി. അദ്ദേഹം അതിലേക്കു നോക്കി: ‘ഇതിനെ നിങ്ങൾ എന്താണ് വിളിക്കുന്നത്?’

എന്നു ചോദിച്ചു. അവർ പറഞ്ഞു: ‘സഹാബ്.’ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘മുസ്ന്?’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘മുസ്നും.’ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘അനാൻ?’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘അനാനും.’—അബൂദാവൂദ് പറഞ്ഞു: ‘അനാൻ എന്ന പദം ഞാൻ നന്നായി ഉറപ്പിച്ചിട്ടില്ല.’—അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: ‘ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കും ഇടയിലുള്ള ദൂരം എത്രയെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?’

അവർ പറഞ്ഞു: ‘അറിയില്ല.’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘അവയ്ക്കിടയിലെ ദൂരം ഒന്നോ രണ്ടോ എഴുപത്തിമൂന്നോ വർഷമാണ്. അതിനു മുകളിലുള്ള ആകാശത്തിനും അതുപോലെ.’ അങ്ങനെ ഏഴ് ആകാശങ്ങൾ എണ്ണി. ‘ഏഴാമത്തെ ആകാശത്തിനു മുകളിൽ ഒരു സമുദ്രമുണ്ട്; അതിന്റെ അടിത്തട്ടിനും ഉപരിതലത്തിനുമിടയിലെ ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊന്നിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്.

അതിനു മുകളിൽ എട്ട് കാട്ടാടുകളുണ്ട്; അവയുടെ കുളമ്പുകൾക്കും മുട്ടുകൾക്കുമിടയിലെ ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊന്നിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്. അവയുടെ പുറത്താണ് അർശ്; അതിന്റെ അടിഭാഗത്തിനും മുകളിലേക്കുമിടയിലെ ദൂരം ഒരു ആകാശത്തിനും മറ്റൊന്നിനുമിടയിലെ ദൂരത്തിന് തുല്യമാണ്. അതിനുമുകളിൽ അല്ലാഹുവാണ്, അവൻ മഹോന്നതനും മഹിമയുള്ളവനും.’” ഈ ഹദീസ് അബൂദാവൂദ്, തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ എന്നിവർ സിമാക് ഇബ്നു ഹർബിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു.

തിർമിദി പറഞ്ഞു: “ഹസൻ, ഗരീബ്.” ഇതനുസരിച്ച് അർശ് വഹിക്കുന്നവർ എട്ടുപേരാണ്. ശഹ്ർ ഇബ്നു ഹൗശബ് പറഞ്ഞു: അർശ് വഹിക്കുന്നവർ എട്ടുപേരാണ്; നാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. അറിഞ്ഞിട്ടും സഹിഷ്ണുത കാണിച്ചതിന് നിനക്ക് സ്തുതി.”

മറ്റുനാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. കഴിവുണ്ടായിട്ടും മാപ്പുനൽകിയതിന് നിനക്ക് സ്തുതി.” വിശ്വാസികൾക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുമ്പോൾ അവർ പറയുന്നു: «ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നിന്റെ കാരുണ്യവും അറിവും എല്ലാറ്റിനെയും ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.» അതായത്, നിന്റെ കാരുണ്യം അവരുടെ പാപങ്ങളും തെറ്റുകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; അവരുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ചലനങ്ങളും നിശ്ചലതകളും നിന്റെ അറിവ് വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

«അതിനാൽ പശ്ചാത്തപിക്കുകയും നിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുകയും ചെയ്തവർക്ക് നീ പൊറുത്തുകൊടുക്കേണമേ»—അവർ പശ്ചാത്തപിച്ച് മടങ്ങുകയും, ഉണ്ടായിരുന്ന തെറ്റുകൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയും, നന്മകൾ ചെയ്യാനും തിന്മകൾ ഒഴിവാക്കാനും നീ കൽപിച്ചത് പിന്തുടരുകയും ചെയ്താൽ അവർക്കു നീ മാപ്പുനൽകേണമേ. «നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ കാക്കേണമേ»—വേദനാജനകമായ നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ അകറ്റേണമേ.

അൽ-ബഗവിയുടെ തഫ്സീർ

«ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, നീ അവരോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത അദ്ൻ സ്വർഗങ്ങളിൽ അവരെയും, അവരുടെ പിതാക്കന്മാരിൽനിന്നും ഭാര്യമാരിൽനിന്നും സന്തതികളിൽനിന്നും സദ്‌വൃത്തനായവരെയും പ്രവേശിപ്പിക്കേണമേ. നിശ്ചയമായും നീ തന്നെയാണ് പ്രതാപിയും യുക്തിമാനും.» സഈദ് ഇബ്നു ജുബൈർ പറഞ്ഞു: വിശ്വാസി സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ചോദിക്കും: “എന്റെ പിതാവ് എവിടെ? എന്റെ മാതാവ് എവിടെ?

എന്റെ മക്കൾ എവിടെ? എന്റെ ഭാര്യ എവിടെ?” അപ്പോൾ അവരോട് പറയും: “അവർ നിന്റെ പ്രവൃത്തിപോലെ ചെയ്തിട്ടില്ല.” അപ്പോൾ അവൻ പറയും: “ഞാൻ എനിക്കും അവർക്കും വേണ്ടിയാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്.” അപ്പോൾ അവരെയും സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ കൽപിക്കപ്പെടും.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «അർശ് വഹിക്കുന്നവരും അതിനു ചുറ്റുമുള്ളവരും»—അവർ അർശ് വഹിക്കുന്ന മലക്കുകളും അതിനു ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന കറൂബിയ്യുകളുമാണ്; അവർ മലക്കുകളുടെ നേതാക്കളാണ്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞു: അർശ് വഹിക്കുന്നവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും കാൽമുട്ടിനും പാദതലത്തിനും ഇടയിലുള്ള ദൂരം അഞ്ഞൂറ് വർഷത്തെ യാത്രാദൂരമാണ്. അവരുടെ പാദങ്ങൾ ഭൂമികളുടെ അടിത്തട്ടുകളിൽ നിൽക്കുന്നു എന്നും ഭൂമികളും ആകാശങ്ങളും അവരുടെ അരക്കെട്ടുവരെയാണെന്നും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവർ പറയുന്നു: “പ്രതാപത്തിന്റെയും മഹാശക്തിയുടെയും ഉടമ പരിശുദ്ധൻ!

ആധിപത്യത്തിന്റെയും രാജാധികാരത്തിന്റെയും ഉടമ പരിശുദ്ധൻ! മരിക്കാത്ത നിത്യജീവൻ പരിശുദ്ധൻ! മലക്കുകളുടെയും റൂഹിന്റെയും രക്ഷിതാവേ, നീ പരിശുദ്ധനും അതിപരിശുദ്ധനും!”

മൈസറത് ഇബ്നു ഉറൂബ പറഞ്ഞു: അവരുടെ കാലുകൾ ഏറ്റവും താഴെയുള്ള ഭൂമിയിലും തലകൾ അർശ് തുളച്ചുകയറുന്നതുമാണ്. അവർ ഭയഭക്തിയോടെ തലകുനിച്ചിരിക്കുന്നു; കണ്ണുകൾ ഉയർത്തുന്നില്ല. ഏഴാമത്തെ ആകാശത്തിലുള്ളവരെക്കാൾ അവർക്ക് കൂടുതൽ ഭയമുണ്ട്; ഏഴാമത്തെ ആകാശത്തിലുള്ളവർക്ക് തൊട്ടടുത്ത ആകാശത്തിലുള്ളവരെക്കാൾ കൂടുതൽ ഭയമുണ്ട്; അതിനു താഴെയുള്ളവർക്കും അവരുടെ താഴെയുള്ളവരെക്കാൾ കൂടുതൽ ഭയമുണ്ട്. മുജാഹിദ് പറഞ്ഞു: മലക്കുകൾക്കും അർശിനുമിടയിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ എഴുപത് മറകളുണ്ട്.

മുഹമ്മദ് ഇബ്നുൽ മൻകദിർ, ജാബിറിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: “അർശ് വഹിക്കുന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ മലക്കുകളിൽ ഒരാളെക്കുറിച്ച് പറയാൻ എനിക്ക് അനുവാദം ലഭിച്ചു. അവന്റെ ചെവിയുടെ മൃദുഭാഗത്തിനും തോളിനുമിടയിലെ ദൂരം എഴുനൂറ് വർഷത്തെ യാത്രയാണ്.” ജഅ്ഫർ ഇബ്നു മുഹമ്മദ്, തന്റെ പിതാവിലൂടെയും പിതാമഹനിലൂടെയും നിവേദനം ചെയ്തു: അർശിന്റെ ഒരു തൂണിനും മറ്റേ തൂണിനുമിടയിലെ ദൂരം അതിവേഗം പറക്കുന്ന പക്ഷിയുടെ മുപ്പതിനായിരം വർഷത്തെ പറക്കലിനുള്ള ദൂരമാണ്. ഓരോ ദിവസവും അർശിന് പ്രകാശത്തിന്റെ എഴുപതിനായിരം നിറങ്ങൾ അണിയിക്കപ്പെടുന്നു; അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ഒന്നിനും അതിലേക്കു നോക്കാൻ കഴിയില്ല.

അർശുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ എല്ലാ വസ്തുക്കളും മരുഭൂമിയിലെ ഒരു വളയത്തിനെപ്പോലെയാണ്.

മുജാഹിദ് പറഞ്ഞു: ഏഴാമത്തെ ആകാശത്തിനും അർശിനുമിടയിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ എഴുപതിനായിരം മറകളും ഇരുട്ടിന്റെ ഒരു മറയും പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു മറയും ഇരുട്ടിന്റെ ഒരു മറയും ഉണ്ട്. വഹ്ബ് ഇബ്നു മുനബ്ബിഹ് പറഞ്ഞു: അർശിനു ചുറ്റും മലക്കുകളുടെ എഴുപതിനായിരം നിരകളുണ്ട്; ഒരു നിരയ്ക്കു പിന്നിൽ മറ്റൊരു നിരയായി അവർ അർശിനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു. ഒരു കൂട്ടർ മുന്നോട്ടുവരുമ്പോൾ മറ്റൊരു കൂട്ടർ പിന്നോട്ടുപോകുന്നു. അവർ പരസ്പരം അഭിമുഖീകരിക്കുമ്പോൾ ഇവർ തഹ്‌ലീൽ ചൊല്ലുകയും അവർ തക്ബീർ ചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു.

അവരുടെ പിന്നിൽ എഴുപതിനായിരം നിരകൾ നിൽക്കുന്നു; കൈകൾ കഴുത്തോടുചേർത്ത് തോളുകളിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു. ആദ്യക്കൂട്ടത്തിന്റെ തക്ബീറും തഹ്‌ലീലും കേൾക്കുമ്പോൾ അവർ ശബ്ദമുയർത്തി പറയുന്നു: “നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു! നീ എത്ര മഹത്തായവനും മഹിമയുള്ളവനും! നീയല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്കർഹനായി മറ്റാരുമില്ല.

നീയാണ് ഏറ്റവും വലിയവൻ; സൃഷ്ടികളെല്ലാം നിന്നിലേക്കു മടങ്ങിവരുന്നു.” ഇവർക്കു പിന്നിൽ മലക്കുകളുടെ ഒരുലക്ഷം നിരകളുണ്ട്. അവർ വലതുകൈ ഇടതുകൈക്കുമേൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു. അവരിൽ ഓരോരുത്തരും മറ്റൊരാളും ചൊല്ലാത്ത സ്തുതിയോടുകൂടിയ തസ്ബീഹ് ചൊല്ലുന്നു.

അവരിൽ ഓരോരുത്തരുടെയും ചിറകുകൾക്കിടയിലെ ദൂരം മുന്നൂറ് വർഷത്തെ യാത്രയാണ്; ചെവിയുടെ മൃദുഭാഗത്തിനും തോളിനുമിടയിലെ ദൂരം നാനൂറ് വർഷത്തെ യാത്രയാണ്. അർശിനു ചുറ്റുമുള്ള മലക്കുകൾക്കും അല്ലാഹുവിനുമിടയിൽ എഴുപത് അഗ്നിമറകളും എഴുപത് ഇരുട്ടിന്റെ മറകളും എഴുപത് പ്രകാശത്തിന്റെ മറകളും എഴുപത് വെളുത്ത മുത്തിന്റെ മറകളും എഴുപത് ചുവന്ന മാണിക്യത്തിന്റെ മറകളും എഴുപത് മഞ്ഞ മാണിക്യത്തിന്റെ മറകളും എഴുപത് പച്ച സബർജദിന്റെ മറകളും എഴുപത് മഞ്ഞിന്റെ മറകളും എഴുപത് വെള്ളത്തിന്റെ മറകളും എഴുപത് ആലിപ്പഴത്തിന്റെ മറകളും ഉണ്ട്; അവയെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹുവിനല്ലാതെ മറ്റാർക്കും അറിയില്ല.

അർശ് വഹിക്കുന്നവരിലും അതിനു ചുറ്റുമുള്ളവരിലും ഓരോരുത്തർക്കും നാല് മുഖങ്ങളുണ്ട്: കാളയുടെ മുഖം, സിംഹത്തിന്റെ മുഖം, കഴുകന്റെ മുഖം, മനുഷ്യന്റെ മുഖം. ഓരോരുത്തർക്കും നാല് ചിറകുകളുണ്ട്. അതിൽ രണ്ടു ചിറകുകൾ അർശിലേക്കു നോക്കുന്നതിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകാവുന്ന ബോധക്ഷയഭയം കാരണം മുഖത്തിനുമേൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റു രണ്ടു ചിറകുകൾകൊണ്ട് അവർ പറക്കുന്നു. തസ്ബീഹ്, തഹ്മീദ്, തക്ബീർ, തംജീദ് എന്നിവയല്ലാതെ അവർക്ക് മറ്റൊരു സംസാരവുമില്ല.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «അവർ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീർത്തിക്കുകയും അവനിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു»—അവൻ ഏകനും പങ്കുകാരനില്ലാത്തവനുമാണെന്ന് അവർ ഉറപ്പിക്കുന്നു. അബ്ദുൽവാഹിദ് അൽ-മലീഹി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹത്തോട് അബൂ മൻസൂർ അസ്സമ്ആനി, അബൂ ജഅ്ഫർ അർ-റയ്യാനി, ഹുമൈദ് ഇബ്നു സൻജവൈഹ്, ഉമർ ഇബ്നു അബ്ദുല്ലാഹ് അർ-റഖാശി, ജഅ്ഫർ ഇബ്നു സുലൈമാൻ, ഹാറൂൻ ഇബ്നു റബാബ് എന്നിവരിലൂടെ ശഹ്ർ ഇബ്നു ഹൗശബ് നിവേദനം ചെയ്തു: അർശ് വഹിക്കുന്നവർ എട്ടുപേരാണ്. അവരിൽ നാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. അറിഞ്ഞിട്ടും സഹിഷ്ണുത കാണിക്കുന്ന നിനക്ക് സ്തുതി.”

മറ്റുനാലുപേർ പറയുന്നു: “അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്തുതിയോടൊപ്പം നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു. കഴിവുണ്ടായിട്ടും മാപ്പുനൽകുന്ന നിനക്ക് സ്തുതി.” ആദമിന്റെ സന്തതികളുടെ പാപങ്ങൾ അവർ കാണുന്നവരാണെന്നു തോന്നുന്നു.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «വിശ്വസിച്ചവർക്കുവേണ്ടി പാപമോചനം തേടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ»—അതായത്, “ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ” എന്ന് അവർ പറയുന്നു. «നിന്റെ കാരുണ്യവും അറിവും എല്ലാറ്റിനെയും ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു»—ഇത് തമ്‌യീസ് (تمييز) ആയി വന്നതാണെന്നും, അല്ലെങ്കിൽ വാക്യഘടനയിലെ മാറ്റം മുഖേന «നിന്റെ കാരുണ്യവും അറിവും എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു» എന്ന അർഥമാണെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. «അതിനാൽ പശ്ചാത്തപിക്കുകയും നിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുകയും ചെയ്തവർക്ക് നീ പൊറുത്തുകൊടുക്കേണമേ»—നിന്റെ മതം പിന്തുടർന്നവർക്ക്.

«നരകശിക്ഷയിൽനിന്ന് അവരെ കാക്കേണമേ.» മുത്വർരിഫ് പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരിൽ വിശ്വാസികൾക്ക് ഏറ്റവും ആത്മാർഥമായി നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ മലക്കുകളാണ്; സൃഷ്ടികളിൽ വിശ്വാസികൾക്ക് ഏറ്റവും ദോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പിശാചുക്കളാണ്.”

«അവരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കേണമേ»—ശിക്ഷകളിൽനിന്ന്. «തിന്മകളിൽനിന്ന് ആരെ നീ കാക്കുന്നുവോ» എന്നതിന്റെ അർഥം: ശിക്ഷകളിൽനിന്ന് ആരെ നീ കാക്കുന്നുവോ. തിന്മകളുടെ പ്രതിഫലത്തിൽനിന്ന് കാക്കുന്നു എന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. «അന്നേ ദിവസം നീ ആരെ തിന്മകളിൽനിന്ന് കാക്കുന്നുവോ, അവനോട് നീ കാരുണ്യം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുതന്നെയാണ് മഹാഭാഗ്യം.»