ন্যায়সঙ্গত ফয়চালাৰ বাবে দুআ

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

(নিশ্চয়, আল্লাহে আমাক তাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ পিছত যদি আমি তোমালোকৰ ধৰ্মমতত উভতি যাওঁ, তেন্তে আমি আল্লাহৰ ওপৰত মিছা আৰোপ কৰিম।) অৰ্থাৎ তেওঁলোকক কোৱা হৈছিল: “আমাৰ বিষয়ে সাক্ষী থাকা—আল্লাহে আমাক তাৰ পৰা ৰক্ষা কৰি তাৰ অনিষ্টৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰাৰ পিছত যদি আমি সেই ধৰ্মমতলৈ উভতি যাওঁ, তেন্তে আমি নিশ্চয় মিছলীয়া আৰু আল্লাহৰ ওপৰত মিছা আৰোপকাৰী হ’ম।” কিয়নো আমি জানো যে আল্লাহৰ অংশীদাৰ স্থিৰ কৰা ব্যক্তিতকৈ ডাঙৰ মিছা আৰোপকাৰী কোনো নাই; অথচ তেওঁ একক, অদ্বিতীয়, অমুখাপেক্ষী। তেওঁ কোনো সন্তান বা পত্নী গ্ৰহণ কৰা নাই আৰু ৰাজত্বত তেওঁৰ কোনো অংশীদাৰো নাই।

(আৰু আমাৰ বাবে তাত উভতি যোৱা উচিত নহয়।) অৰ্থাৎ আমাৰ দৰে লোকৰ বাবে তাত উভতি যোৱাটো অসম্ভৱ। এইটো অসম্ভৱ কথাৰ ভিতৰত পৰে। এইদৰে নবী (আঃ)-এ কেইবাটাও দিশৰ পৰা তেওঁলোকক এই আশা এৰিবলৈ বাধ্য কৰিলে যে তেওঁ তেওঁলোকৰ সৈতে একমত হ’ব।

প্ৰথমতে, তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে সেই ধৰ্মমতক ঘৃণা কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ শ্বিৰ্কৰ পথক অপছন্দ কৰিছিল। দ্বিতীয়তে, তেওঁলোকৰ বিশ্বাসক মিছা বুলি ঘোষণা কৰি তেওঁলোকক সাক্ষী কৰিছিল যে তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে যদি তেওঁলোকৰ অনুসৰণ কৰে, তেন্তে তেওঁলোক মিছলীয়া হ’ব। তৃতীয়তে, তেওঁলোকক তাৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰাৰ বাবে আল্লাহৰ অনুগ্ৰহৰ স্বীকৃতি দিছিল। চতুৰ্থতে, আল্লাহে তেওঁলোকক হিদায়ত দিয়াৰ পিছত সেই ধৰ্মমতলৈ উভতি যোৱাটো অসম্ভৱ—তেওঁলোকৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থা, আল্লাহৰ মহত্ত্ববোধ আৰু তেওঁৰ বান্দা হোৱাৰ স্বীকৃতি বিবেচনা কৰিলে।

তেওঁলোকে স্বীকাৰ কৰে যে একমাত্ৰ আল্লাহেই উপাস্য, আৰু তেওঁৰ কোনো অংশীদাৰ নাই; মুশ্বৰিকসকলৰ উপাস্যবোৰ সম্পূৰ্ণ অসত্য আৰু একেবাৰে অসম্ভৱ কল্পনা। আল্লাহে তেওঁলোকক এনে বুদ্ধি প্ৰদান কৰিছে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে সত্য-মিছা আৰু হিদায়ত-ভ্ৰষ্টতা চিনিব পাৰে।

আনহাতে, আল্লাহৰ ইচ্ছা আৰু তেওঁৰ সৃষ্টিৰ মাজত কাৰ্যকৰী হোৱা সিদ্ধান্তৰ বিবেচনাত—যাৰ পৰা কোনো সত্তাই ওলাই যাব নোৱাৰে, যদিও কাৰণসমূহ একেলগে আহে আৰু শক্তিসমূহ মিলিত হয়—তেওঁলোকে নিজৰ বিষয়ে এই সিদ্ধান্ত নিদিয়ে যে তেওঁলোকে কোনো কাম কৰিব বা এৰি দিব। সেইবাবেই তেওঁলোকে ব্যতিক্ৰম কৰি কৈছিল: (আৰু আমাৰ প্ৰতিপালক আল্লাহে ইচ্ছা নকৰিলে আমাৰ বাবে তাত উভতি যোৱা সম্ভৱ নহয়।) অৰ্থাৎ তেওঁৰ জ্ঞান আৰু হিকমতৰ অধীনস্থ ইচ্ছাৰ পৰা আমি বা আন কোনেও বাহিৰ হ’ব নোৱাৰোঁ। (আমাৰ প্ৰতিপালকৰ জ্ঞান সকলো বস্তুকে পৰিব্যাপ্ত কৰি আছে।)

তেওঁ বান্দাসকলৰ বাবে কি কল্যাণকৰ আৰু তেওঁলোকৰ বাবে কি ব্যৱস্থা কৰিব লাগে, সেয়া জানে।

(আমি আল্লাহৰ ওপৰতেই ভৰসা কৰিছোঁ।) অৰ্থাৎ আমি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছোঁ—তেওঁ যেন আমাক সৰল পথত অটল ৰাখে আৰু জাহান্নামলৈ লৈ যোৱা সকলো পথৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। কিয়নো যিয়ে আল্লাহৰ ওপৰত ভৰসা কৰে, তেওঁৰ বাবে আল্লাহেই যথেষ্ট হয় আৰু তেওঁৰ ধৰ্মীয় তথা পাৰ্থিৱ কাম সহজ কৰি দিয়ে।

(হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ আৰু আমাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সত্যৰ ভিত্তিত ফয়চালা কৰি দিয়া।) অৰ্থাৎ অত্যাচাৰী আৰু সত্যৰ প্ৰতি অবাধ্যজনৰ বিৰুদ্ধে অত্যাচাৰিত আৰু সত্যৰ পক্ষৰ লোকক সহায় কৰা। (আৰু তুমিয়েই শ্ৰেষ্ঠ ফয়চালাকাৰী।) আল্লাহে তেওঁৰ বান্দাসকলৰ বাবে দুবিধ ফয়চালা প্ৰদান কৰে: জ্ঞানৰ ফয়চালা—যাৰ দ্বাৰা সত্যক মিছাৰ পৰা, হিদায়তক ভ্ৰষ্টতাৰ পৰা আৰু সৰল পথত অটলসকলক সেই পথৰ পৰা বিচ্যুতসকলৰ পৰা স্পষ্ট কৰি দিয়া হয়।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

(আৰু আমাৰ প্ৰতিপালক আল্লাহে ইচ্ছা নকৰিলে আমাৰ বাবে তাত উভতি যোৱা সম্ভৱ নহয়।) এই কথা সকলো বিষয়ক আল্লাহৰ ইচ্ছাৰ অধীনলৈ উভতাই নিয়ে। তেওঁ সকলো কথা জানে আৰু তেওঁৰ জ্ঞানে সকলো বস্তুকে পৰিব্যাপ্ত কৰি আছে।

(আমি আল্লাহৰ ওপৰতেই ভৰসা কৰিছোঁ।) অৰ্থাৎ আমি যিবোৰ কাম কৰোঁ আৰু যিবোৰ এৰি দিওঁ, আমাৰ সকলো বিষয়তে তেওঁৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছোঁ।

(হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ আৰু আমাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সত্যৰ ভিত্তিত ফয়চালা কৰি দিয়া।) অৰ্থাৎ আমাৰ আৰু আমাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত মীমাংসা কৰা আৰু তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে আমাক সহায় কৰা।

(আৰু তুমিয়েই শ্ৰেষ্ঠ ফয়চালাকাৰী।) অৰ্থাৎ তুমিয়েই শ্ৰেষ্ঠ বিচাৰক; কিয়নো তুমি ন্যায়পৰায়ণ আৰু কেতিয়াও অন্যায় নকৰা।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

(নিশ্চয়, আল্লাহে আমাক তাৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰাৰ পিছত যদি আমি তোমালোকৰ ধৰ্মমতত উভতি যাওঁ, তেন্তে আমি আল্লাহৰ ওপৰত মিছা আৰোপ কৰিম; আৰু আমাৰ বাবে তাত উভতি যোৱা উচিত নহয়।) অৰ্থাৎ আল্লাহে আমাক তাৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰাৰ পিছত।

(আমাৰ প্ৰতিপালক আল্লাহে ইচ্ছা নকৰিলে।) ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে: আল্লাহৰ জ্ঞান আৰু ইচ্ছাত যদি আমাৰ বাবে সেই ধৰ্মমতলৈ উভতি যোৱাটো পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত হৈ থাকে, তেন্তে তেতিয়া আমাৰ বিষয়ে আল্লাহৰ সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী হ’ব আৰু তেওঁৰ আদেশ আমাৰ ওপৰত বলৱৎ হ’ব।

যদি প্ৰশ্ন কৰা হয়: “তোমালোকে আমাৰ ধৰ্মমতত উভতি আহিবা” আৰু “আমাৰ বাবে তাত উভতি যোৱা উচিত নহয়”—এই কথাবোৰৰ অৰ্থ কি? শুআইব (আঃ) কেতিয়াও তেওঁলোকৰ ধৰ্মমতত নাছিল, সেয়ে “আমাৰ ধৰ্মমতলৈ উভতি আহিবা” বুলি কোৱাটো কেনেকৈ সঠিক হ’ব? ইয়াৰ উত্তৰ: ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে—“তোমালোকে আমাৰ ধৰ্মমতত প্ৰৱেশ কৰিবা”; আৰু তেওঁ কৈছিল, “আমাৰ বাবে তাত প্ৰৱেশ কৰা উচিত নহয়।” আন এক ব্যাখ্যা অনুসৰি, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে—“যদি আমি তোমালোকৰ ধৰ্মমতত পৰিণত হওঁ।”

“আদা” শব্দৰ অৰ্থ হৈছে “পৰিণত হোৱা”। আন এক মত অনুসৰি, ইয়াত শুআইব (আঃ)-ৰ সম্প্ৰদায়ক বুজোৱা হৈছে; তেওঁলোক আগতে কাফিৰ আছিল, পিছত ঈমান আনিছিল, আৰু শুআইব (আঃ)-এ তেওঁলোকৰ হৈ উত্তৰ দিছিল।

আল্লাহৰ বাণী: (আমাৰ প্ৰতিপালকৰ জ্ঞানে সকলো বস্তুকে পৰিব্যাপ্ত কৰি আছে।) অৰ্থাৎ তেওঁৰ জ্ঞানে সকলো বস্তুকে আৱৰি আছে।

(আমি আল্লাহৰ ওপৰতেই ভৰসা কৰিছোঁ।) তোমালোকে যি ভাবুকি দিছা, সেই বিষয়ত আমি আল্লাহৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছোঁ। তাৰ পিছত, তেওঁলোকৰ পৰা কল্যাণৰ আশা এৰি শুআইব (আঃ)-এ ক’লে:

(হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ আৰু আমাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত) অৰ্থাৎ আমাৰ আৰু আমাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ফয়চালা কৰা। (সত্যৰ ভিত্তিত।) “আল-ফাত্তাহ”ৰ অৰ্থ হৈছে বিচাৰক। (আৰু তুমিয়েই শ্ৰেষ্ঠ ফয়চালাকাৰী।) অৰ্থাৎ তুমিয়েই শ্ৰেষ্ঠ বিচাৰক।