رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا، وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ، وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ.
رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ
Аудионы йөкләп булманы. Һуңыраҡ ҡабатлап ҡарағыҙ.
Раббыбыҙ! Беҙҙең менән халҡыбыҙ араһында хаҡлыҡ менән хөкөм ит. Һин — хөкөм сығарыусыларҙың иң яҡшыһы.
Формаһы: «ифтах» (افْتَحْ — хөкөм ит, ҡарар сығар) бойороҡ һөйкәлеше. Был — ҡыуып сығарырға янаған мөшриктәр менән бәхәсте хәл иткәндә Шуғайбтың доғаһы.
Шәйех Әбдуррахман әс-Сәғди тәфсире
Шәйех әс-Сәғди былай тип яҙа: «Ғәрәп телендәге “әл-фатх” һүҙе был контекста хөкөм итеүҙе һәм бәхәсте хәл итеүҙе аңлата. Шуғайб Бөйөк Хөкөмдарҙан билдә күрһәтеүен һәм ҡарышыусы залимдарҙы һәләк итеүен һорап мөрәжәғәт итә».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир былай тип билдәләй: «Аллаһ Шуғайбтың доғаһына яуап биреп, уның халҡын ер тетрәү һәм болот эҫеһе (Ғәзәб әз-Зуллә) менән ғазаплаған».
Әл-Багави тәфсире
«Әгәр Аллаһ беҙҙе унан ҡотҡарғандан һуң һеҙҙең динегеҙгә ҡайтһаҡ, Аллаһҡа ялғанды уйлап сығарған булырбыҙ. Уға ҡайтыу беҙгә килешмәй…» — Аллаһ беҙҙе унан ҡотҡарғандан һуң.
«…Раббыбыҙ Аллаһ теләмәһә генә…» Шуғайб былай ти: «Әгәр Аллаһтың ғилемендә һәм ихтыярында беҙҙең ҡайтыуыбыҙ тәҡдир ителмәгән булһа, беҙ уға ҡайтмаҫ инек. Әгәр ҡайтһаҡ, был Аллаһтың беҙгә ҡарата тәҡдиренең тормошҡа ашыуын һәм беҙгә ҡарата ҡарарының үтәлеүен аңлатыр ине».
Әгәр: «Аллаһтың “йәки һеҙ, һис шикһеҙ, беҙҙең динебеҙгә ҡайтырһығыҙ” тигән һүҙҙәре (“әл-Әғраф” сүрәһе, 88-се аят) менән “Уға ҡайтыу беҙгә килешмәй” тигән һүҙҙәр нисек аңлашыла? Шуғайб (ғәләйһис-сәләм) бит бер ҡасан да уларҙың динендә булмаған», — тип һораһалар, Шуғайб: «Уға инеү беҙгә килешмәй», — тигән.
Был һүҙбәйләнештең мәғәнәһе «әгәр һеҙҙең динегеҙгә эйәреүселәрҙән булһаҡ» тигәнде аңлата, тигән фекер ҙә бар. Был осраҡта «ҡайтыу» һүҙенең мәғәнәһе «булып китеү» була.
Бында Шуғайбтың халҡы күҙ уңында тотола, сөнки улар элек иманһыҙ булған, һуңынан иманға килгән, ә Шуғайб улар өсөн яуап биргән, тигән фекер ҙә бар. Аллаһ Тәғәләнең һүҙҙәре:
«…Раббыбыҙ һәр нәмәне Үҙенең белеме менән солғай!» — йәғни, Уның белеме һәр нәмәне үҙ эсенә ала.
«…Беҙ Аллаһҡа тәүәккәл иттек!» — һеҙҙең беҙҙе янаған нәмәләрегеҙгә ҡарата. Шунан һуң, Шуғайб уларҙың ҡотолоуынан өмөтөн өҙгәс, әйтте:
«…(Эй) Раббыбыҙ! Беҙҙең менән халҡыбыҙ араһында хөкөм ит…» — йәғни, беҙҙең хаҡта ҡарар сығар. «Әл-Фаттах» (Асыусы) һүҙе «әл-Ҡады» (Хөкөмдар) тигәнде аңлата.
«…Хаҡлыҡ менән, сөнки Һин хөкөм сығарыусыларҙың иң яҡшыһың…» — йәғни, ҡарар сығарыусыларҙың иң яҡшыһыһың.
«Тәфсир әт-Тәбәридә» «әл-Фатих» эпитетының телдәге мәғәнәһе «хаҡлыҡҡа еңеү биреүсе Хөкөмдар» тип аңлатыла.