Paghiling ng makatarungang pasya

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

“Tunay na nag-imbento kami ng kasinungalingan laban kay Allāh kung manunumbalik kami sa inyong paniniwala matapos kaming iligtas ni Allāh mula roon.” Ibig sabihin: “Saksihan ninyo na kung manunumbalik kami roon matapos kaming iligtas ni Allāh mula rito at iligtas mula sa kasamaan nito, tunay na mga sinungaling kami at nagkakatha ng kasinungalingan laban kay Allāh.” Sapagkat alam naming walang higit na malaking pagkatha ng kasinungalingan kaysa sa pagtatambal kay Allāh, samantalang Siya ang Nag-iisa, ang Bukod-Tangi, ang Ganap na Pinanghahawakan ng lahat, na hindi nagkaroon ng anak, asawa, o katambal sa paghahari.

“Hindi nararapat sa amin na manumbalik doon.” Ibig sabihin, imposible para sa mga tulad namin na manumbalik doon, sapagkat hindi ito maaaring mangyari. Sa maraming paraan ay pinawalan na niya, sumakanya ang kapayapaan, ang kanilang pag-asa na sasang-ayon siya sa kanila. Una, kinamumuhian nila ang kanilang paniniwala at ang pagtatambal na ginagawa nila.

Ikalawa, tinawag niyang kasinungalingan ang kanilang paniniwala at ipinahayag sa kanila na kung susunod siya at ang mga kasama niya sa kanila, magiging sinungaling sila. Ikatlo, kinilala niya ang pagpapalang ipinagkaloob ni Allāh sa kanila nang iligtas Niya sila mula rito. Ikaapat, matapos silang patnubayan ni Allāh, imposible silang manumbalik dito batay sa kalagayan nila ngayon at sa pagdakila nila kay Allāh at pagkilala sa pagkaalipin nila sa Kanya; Siya lamang ang Diyos na nararapat sambahin, at wala Siyang katambal.

Ang mga diyus-diyosan ng mga nagtatambal ay ganap na kabulaanan at lubos na imposible [na maging karapat-dapat sambahin]. Biniyayaan sila ni Allāh ng mga isip na nakikilala ang katotohanan sa kabulaanan at ang patnubay sa pagkaligaw.

Ngunit kung titingnan naman ang kalooban at kalooban ni Allāh na umiiral sa Kanyang mga nilikha, walang sinumang makakalabas mula rito, kahit magkakasunod at magsanib-puwersa pa ang mga sanhi at puwersa, hindi nila ipinahayag na tiyak na gagawin o iiwan nila ang isang bagay. Kaya naman nagbukod sila ng kundisyon: “maliban kung naisin ni Allāh, ang Panginoon namin.” Ibig sabihin, hindi kami o ang iba pa ang makakalabas sa Kanyang kalooban, na nakabatay sa Kanyang kaalaman at karunungan. “Saklaw ng Panginoon namin ang bawat bagay sa kaalaman.”

Nalalaman Niya kung ano ang makabubuti sa mga alipin at kung ano ang itatakda Niya para sa kanila.

“Kay Allāh kami nananalig.” Ibig sabihin, umaasa kami na patatagin Niya kami sa tuwid na landas at ilayo sa amin ang lahat ng daan patungo sa Apoy. Sapagkat sinumang magtiwala kay Allāh, sasapat Siya sa kanya at pagagaanin Niya ang mga usapin nito sa relihiyon at makamundong buhay.

“Panginoon namin, humatol Ka sa pagitan namin at ng aming mga tao ayon sa katotohanan.” Ibig sabihin: tulungan Mo ang inaapi at ang may katotohanan laban sa mapang-api na nagmamatigas sa pagtanggi sa katotohanan. “At Ikaw ang pinakamabuti sa mga tagapagpasya.” Dalawa ang uri ng pagpapasya ni Allāh para sa Kanyang mga alipin: ang pagpapasya sa pamamagitan ng kaalaman, sa pagpapaliwanag ng katotohanan mula sa kabulaanan at ng patnubay mula sa pagkaligaw, at sa pagkilala kung sino ang matuwid sa tuwid na landas at kung sino ang lumihis dito.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

“Hindi nararapat sa amin na manumbalik doon maliban kung naisin ni Allāh, ang Panginoon namin.” Ito ay pagbabalik sa usapin ng kalooban ni Allāh: nalalaman Niya ang bawat bagay at napalilibutan ng Kanyang kaalaman ang lahat.

“Kay Allāh kami nananalig.” Ibig sabihin, sa Kanya kami umaasa sa lahat ng aming ginagawa at iniiwan.

“Panginoon namin, humatol Ka sa pagitan namin at ng aming mga tao ayon sa katotohanan.” Ibig sabihin: magpasya Ka sa pagitan namin at ng aming mga tao, at tulungan Mo kami laban sa kanila.

“At Ikaw ang pinakamabuti sa mga tagapagpasya.” Ibig sabihin, Ikaw ang pinakamabuti sa mga humahatol, sapagkat Ikaw ay makatarungan at hindi kailanman nang-aapi.

Tafsir ni al-Baghawi

“Tunay na nag-imbento kami ng kasinungalingan laban kay Allāh kung manunumbalik kami sa inyong paniniwala matapos kaming iligtas ni Allāh mula roon, at hindi nararapat sa amin na manumbalik doon”—matapos kaming iligtas ni Allāh mula rito.

“Maliban kung naisin ni Allāh, ang Panginoon namin.” Ibig sabihin: maliban kung itinakda na sa kaalaman at kalooban ni Allāh na manunumbalik kami roon; sa gayon, matutupad sa amin ang pasya ni Allāh at mananaig ang hatol Niya sa amin.

Kung itatanong: Ano ang ibig sabihin ng sinabi nila, “O manunumbalik kayo sa aming paniniwala,” at ng sinabi ni Shuʿayb, “Hindi nararapat sa amin na manumbalik doon,” gayong hindi kailanman naging kabilang si Shuʿayb sa kanilang paniniwala para masabing babalik siya rito? Ang sagot: ang ibig sabihin nito ay “o papasok kayo sa aming paniniwala,” kaya sinabi niya, “Hindi nararapat sa amin na pumasok doon.” Ayon naman sa ibang paliwanag, ang ibig sabihin ay: “kung maging kabilang kami sa inyong paniniwala.” Ang salitang “bumalik” ay maaari ring mangahulugang “maging.”

May nagsabi ring ang tinutukoy nito ay ang mga tao ni Shuʿayb, sapagkat dati silang mga di-sumasampalataya at saka naniwala; kaya sumagot si Shuʿayb para sa kanila.

Sinabi ni Allāh: “Saklaw ng Panginoon namin ang bawat bagay sa kaalaman.” Saklaw ng Kanyang kaalaman ang bawat bagay.

“Kay Allāh kami nananalig” sa harap ng mga banta ninyo. Pagkatapos, nang mawalan na ng pag-asa si Shuʿayb na sila ay magtatagumpay [sa pagtanggap sa katotohanan], sinabi niya:

“Panginoon namin, humatol Ka sa pagitan namin at ng aming mga tao”—ibig sabihin, magpasya Ka sa pagitan namin. “Ayon sa katotohanan.” Ang “Al-Fattāḥ” ay ang hukom.

“At Ikaw ang pinakamabuti sa mga tagapagpasya”—ibig sabihin, ang pinakamabuti sa mga hukom.