Ìdájọ́ Pẹ̀lú Òdodo

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

(Dájúdájú, àwa yóò ti dá irọ́ mọ́ Ọlọ́run bí a bá tún padà sínú ẹ̀sìn yín lẹ́yìn tí Ọlọ́run ti gbà wá là kúrò nínú rẹ̀.) Ìyẹn ni pé: ẹ jẹ́ ẹlẹ́rìí sí wa pé bí a bá tún padà sínú rẹ̀ lẹ́yìn tí Ọlọ́run ti gbà wá là kúrò nínú rẹ̀, tí ó sì dá wa sílẹ̀ lọ́wọ́ ibi rẹ̀, dájúdájú àwa jẹ́ òpùrọ́, a sì ti dá irọ́ mọ́ Ọlọ́run. Nítorí a mọ̀ pé kò sí ẹni tó dá irọ́ tó tó ẹni tó fi alábàáṣepọ̀ kan fún Ọlọ́run, Ẹni Kanṣoṣo, Aláìlẹ́gbẹ́, Ẹni tí gbogbo ẹ̀dá nílò, tí kò bí ọmọ, tí kò sì ní aya, tí kò sì ní alábàáṣepọ̀ nínú ìjọba Rẹ̀. (Kò sì yẹ fún wa láti tún padà sínú rẹ̀.)

Ìyẹn ni pé: kò ṣeé ṣe fún àwọn bí àwa láti padà sínú rẹ̀; èyí jẹ́ ohun tí kò ṣeé ṣe rárá. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ni ó fi mú kí wọ́n pàdánù ìrètí pé òun yóò fara mọ́ wọn. Lára rẹ̀ ni pé wọ́n kórìíra ẹ̀sìn wọn, wọ́n sì bínú sí ìbọ̀rìṣà tí wọ́n ń ṣe. Ó tún pè é ní irọ́, ó sì jẹ́ kí wọ́n jẹ́rìí pé òun àti àwọn tó wà pẹ̀lú rẹ̀ yóò jẹ́ òpùrọ́ bí wọ́n bá tẹ̀lé wọn.

Lára àwọn ọ̀nà náà tún ni pé wọ́n jẹ́wọ́ pé Ọlọ́run ṣe oore fún wọn nígbà tó gbà wọ́n là kúrò nínú rẹ̀. Bákan náà, bí wọ́n bá tún padà sínú rẹ̀ lẹ́yìn tí Ọlọ́run ti tọ́ wọn sọ́nà, èyí kò ṣeé ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ipò tí wọ́n wà lọ́wọ́lọ́wọ́, àti ọlá tí wọ́n ní fún Ọlọ́run Ọ̀gá-ogo àti jíjẹ́wọ́ wọn pé ìránṣẹ́ Rẹ̀ ni wọ́n. Óun nìkan ni Ọlọ́run, kò sì yẹ kí wọ́n jọ́sìn ẹlòmíràn bí kò ṣe Òun nìkan, láìsí alábàáṣepọ̀. Àwọn òrìṣà àwọn abọ̀rìṣà sì jẹ́ ohun tí kò lẹ́sẹ̀ nínú rárá, ohun tí kò sì ṣeé ronú lé.

Ọlọ́run ti fi ọgbọ́n fún wọn láti fi mọ òtítọ́ àti irọ́, ìtọ́sọ́nà àti ìṣìnà. Ṣùgbọ́n ní ti ìfẹ́ àti ìpinnu Ọlọ́run, tó ń ṣẹ ní gbogbo ohun tí Ó dá, tí ẹnikẹ́ni kò sì lè yàgò fún un bí gbogbo àwọn ohun tó fa ìṣẹ̀lẹ̀ bá tilẹ̀ péjọ, tí gbogbo agbára sì fohùn ṣọ̀kan, wọn kò lè sọ dájúdájú pé àwọn yóò ṣe ohun kan tàbí kí wọ́n kọ̀ ọ́ sílẹ̀. Nítorí náà, wọ́n fi àyọkà yìí kún un pé: (Kò sì yẹ fún wa láti tún padà sínú rẹ̀ àyàfi bí Ọlọ́run, Olúwa wa, bá fẹ́.) Ìyẹn ni pé, àwa àti ẹlòmíràn kò lè jáde kúrò nínú ìfẹ́ Rẹ̀, èyí tó tẹ̀lé ìmọ̀ àti ọgbọ́n Rẹ̀.

Olúwa wa ti mọ gbogbo nǹkan pẹ̀lú ìmọ̀ Rẹ̀, ó sì mọ ohun tó dára fún àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ àti ohun tó yẹ kí Ó ṣètò fún wọn. (A gbẹ́kẹ̀lé Ọlọ́run.) Ìyẹn ni pé, a gbẹ́kẹ̀lé e pé yóò mú wa dúró lójú ọ̀nà tó tọ́, yóò sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ gbogbo ọ̀nà tó ń lọ sí Iná Jahannama. Nítorí ẹni tó bá gbẹ́kẹ̀lé Ọlọ́run, Ọlọ́run yóò tó fún un, yóò sì mú àwọn ọ̀ràn ẹ̀sìn àti ayé rẹ̀ rọrùn fún un.

(Olúwa wa, ṣe ìdájọ́ láàárín àwa àti àwọn ènìyàn wa pẹ̀lú òdodo.) Ìyẹn ni pé, ran ẹni tí wọ́n ṣẹ̀ sí àti ẹni tó ní ẹ̀tọ́ lọ́wọ́ láti borí ẹni tó ń ṣẹ̀, tó sì ń kọ òtítọ́. (Ìwọ sì ni Olùdájọ́ tó dára jùlọ.) Ọlọ́run ń dá àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ ní ọ̀nà méjì: ìdájọ́ nípasẹ̀ ìmọ̀, nípa ṣíṣàlàyé òtítọ́ kúrò ní irọ́, ìtọ́sọ́nà kúrò ní ìṣìnà, àti ẹni tó dúró lójú ọ̀nà tó tọ́ kúrò lọ́dọ̀ ẹni tó yà kúrò nínú rẹ̀.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

(Kò sì yẹ fún wa láti tún padà sínú rẹ̀ àyàfi bí Ọlọ́run, Olúwa wa, bá fẹ́.) Èyí dá ọ̀rọ̀ náà padà sí ìfẹ́ Ọlọ́run; nítorí Ó mọ gbogbo nǹkan, ìmọ̀ Rẹ̀ sì ká gbogbo nǹkan mọ́. (A gbẹ́kẹ̀lé Ọlọ́run.) Ìyẹn ni pé, nínú gbogbo ọ̀ràn wa, ohun tí a bá ṣe àti ohun tí a bá fi sílẹ̀.

(Olúwa wa, ṣe ìdájọ́ láàárín àwa àti àwọn ènìyàn wa.) Ìyẹn ni pé, pinnu láàárín àwa àti àwọn ènìyàn wa, kí O sì ran wa lọ́wọ́ láti borí wọn. (Ìwọ sì ni Olùdájọ́ tó dára jùlọ.) Ìyẹn ni pé, Ìwọ ni Aláṣẹ ìdájọ́ tó dára jùlọ; nítorí pé Olódodo ni Ọ́, tí kì í ṣẹ́ni láéláé.

Tafsīr al-Baghawī

(Dájúdájú, àwa yóò ti dá irọ́ mọ́ Ọlọ́run bí a bá tún padà sínú ẹ̀sìn yín lẹ́yìn tí Ọlọ́run ti gbà wá là kúrò nínú rẹ̀; kò sì yẹ fún wa láti tún padà sínú rẹ̀.) Lẹ́yìn tí Ọlọ́run ti gbà wá là kúrò nínú rẹ̀. (Àyàfi bí Ọlọ́run, Olúwa wa, bá fẹ́.) Ó ní: Àyàfi bí ó bá ti wà nínú ìmọ̀ àti ìfẹ́ Ọlọ́run tẹ́lẹ̀ pé a ó tún padà sínú rẹ̀; nígbà náà ni àṣẹ Ọlọ́run yóò ṣẹ lórí wa, ìdájọ́ Rẹ̀ yóò sì mú ṣẹ sí wa.

Bí wọ́n bá béèrè pé: Kí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ wọn pé “Tàbí kí ẹ padà sínú ẹ̀sìn wa” àti ọ̀rọ̀ wọn pé “Kò sì yẹ fún wa láti tún padà sínú rẹ̀,” nígbà tí Ṣu‘ayb kò tíì sí nínú ẹ̀sìn wọn rárá, tí kò sì yẹ kí wọ́n sọ pé ó ń padà sí ẹ̀sìn wọn? A ó dáhùn pé: Ìtumọ̀ rẹ̀ ni “tàbí kí ẹ wọ inú ẹ̀sìn wa,” ó sì sọ pé: “Kò sì yẹ fún wa láti wọ inú rẹ̀.” A tún sọ pé ìtumọ̀ rẹ̀ ni: “Bí a bá wà nínú ẹ̀sìn yín.” Ìtumọ̀ “padà di” ni “di.”

A tún sọ pé ó ń tọ́ka sí àwọn ènìyàn Ṣu‘ayb, nítorí wọ́n jẹ́ aláìgbàgbọ́, lẹ́yìn náà wọ́n gba ìgbàgbọ́; Ṣu‘ayb sì dá wọn lóhùn. Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Ọ̀gá-ogo ni pé: (Olúwa wa ti mọ gbogbo nǹkan pẹ̀lú ìmọ̀.) Ìmọ̀ Rẹ̀ ká gbogbo nǹkan mọ́. (A gbẹ́kẹ̀lé Ọlọ́run.)

Nínú ohun tí ẹ ń halẹ̀ mọ́ wa pé ẹ ó ṣe sí wa. Lẹ́yìn náà, Ṣu‘ayb tún sọ̀rọ̀ lẹ́yìn tí ó ti pàdánù ìrètí pé wọn yóò rí àṣeyọrí pé: (Olúwa wa, ṣe ìdájọ́ láàárín àwa àti àwọn ènìyàn wa.) Ìyẹn ni pé: ṣe ìdájọ́ láàárín wa. (Pẹ̀lú òdodo.)

“Al-Fattāḥ” túmọ̀ sí adájọ́. (Ìwọ sì ni Olùdájọ́ tó dára jùlọ.) Ìyẹn ni pé, àwọn onídàájọ́.