न्यायपूर्ण फैसला र अल्लाहमाथि भरोसा

शेख अब्दुर्रहमान अस्-सादीको तफ्सिर

«यदि अल्लाहले हामीलाई त्यसबाट मुक्त गरिसकेपछि हामी तिम्रो धर्ममा फर्कियौँ भने, हामीले अल्लाहमाथि अवश्य झूटो आरोप लगाएका हुनेछौँ।» अर्थात्, त्यस धर्मबाट अल्लाहले हामीलाई मुक्त गरी त्यसको खराबीबाट बचाइसकेपछि यदि हामी त्यसमा फर्कियौँ भने, हामी झूट बोल्ने र अल्लाहमाथि झूट घड्नेहरू हौँ भनेर तिमीहरू हाम्रो विषयमा साक्षी रहो। किनकि हामीलाई थाहा छ, अल्लाहको साझेदार ठहर गर्नेभन्दा ठूलो झूट घड्ने अरू कोही हुँदैन। उहाँ एक, अद्वितीय र निरपेक्ष हुनुहुन्छ; उहाँले न सन्तान बनाउनुभएको छ, न पत्नी, न त शासनमा कुनै साझेदार नै लिनुभएको छ।

«र हाम्रो लागि त्यसमा फर्कनु सम्भव छैन» अर्थात्, हामीजस्ता मानिसहरूका लागि त्यसमा फर्कनु असम्भव छ। यो असम्भव कुरा हो। यसरी नबी शुऐब, उहाँमाथि शान्ति होस्, ले विभिन्न कोणबाट उनीहरूलाई आफू उनीहरूको कुरा मान्नेछैनन् भन्ने आशा तोडिदिनुभयो। एकातिर, उहाँहरू त्यस धर्मलाई घृणा गर्नुहुन्थ्यो र उनीहरूको शिर्कप्रति वितृष्णा राख्नुहुन्थ्यो।

अर्कोतिर, उहाँले उनीहरूले अपनाएको कुरालाई झूट ठहराउनुभयो र यदि उहाँ तथा उहाँका साथका मानिसहरूले उनीहरूको अनुसरण गरे भने आफूहरू झूट बोल्ने ठहरिनेछौँ भनी उनीहरूलाई साक्षी राख्नुभयो। त्यस्तै, अल्लाहले उनीहरूलाई त्यसबाट मुक्त गर्नुभएको उपकारलाई उहाँले स्वीकार गर्नुभयो। साथै, अल्लाहले मार्गदर्शन गरिसकेपछि उनीहरू फेरि त्यसमा फर्कनु उनीहरूको हालको अवस्था र उनीहरूको हृदयमा रहेको अल्लाहप्रतिको आदर तथा दासत्व स्वीकार गर्ने भावनाका आधारमा असम्भव थियो। उनीहरू जान्दथे कि उपासना केवल अल्लाहकै लागि योग्य छ; उहाँ मात्र उपास्य हुनुहुन्छ, उहाँको कुनै साझेदार छैन, र बहुदेववादीहरूका उपास्यहरू पूर्णतः असत्य र असम्भव कुरा हुन्।

अल्लाहले उनीहरूलाई सत्य र असत्य, मार्गदर्शन र पथभ्रष्टता चिन्ने बुद्धि दिनुभएको थियो।

तर अल्लाहको इच्छा र उहाँको सृष्टिमाथि लागू हुने उहाँको अटल निर्णयका दृष्टिले—जसबाट कोही पनि उम्कन सक्दैन, चाहे सबै कारणहरू निरन्तर जुटून् र सबै शक्ति एकै ठाउँमा मिलून्—उनीहरूले आफूले कुनै कुरा गर्ने वा छोड्नेछौँ भनी निश्चित रूपमा भनेनन्। यसैकारण उनीहरूले अपवाद राख्दै भने: «हाम्रा पालनकर्ता अल्लाहले इच्छा गर्नुभएबाहेक हामी त्यसमा फर्कन सक्दैनौँ।» अर्थात्, हामी वा अरू कोही पनि उहाँको इच्छा र उहाँको ज्ञान तथा प्रज्ञाअनुसार हुने निर्णयबाट बाहिर जान सक्दैनौँ। «हाम्रा पालनकर्ताको ज्ञानले हरेक कुरालाई घेरेको छ।»

उहाँलाई बन्दाहरूका लागि के उपयुक्त छ र उनीहरूका लागि के व्यवस्था गर्नुपर्छ भन्ने सबै थाहा छ।

«हामीले अल्लाहमाथि नै भरोसा गरेका छौँ» अर्थात्, उहाँले हामीलाई सीधा मार्गमा स्थिर राख्नुहुनेछ र नरकमा पुर्‍याउने सबै मार्गबाट जोगाउनुहुनेछ भन्ने कुरामा हामी उहाँमाथि निर्भर छौँ। जो अल्लाहमाथि भरोसा गर्छ, उहाँले उसको लागि पर्याप्त हुनुहुन्छ र उसको धर्म तथा सांसारिक मामिला सहज बनाइदिनुहुन्छ।

«हे हाम्रा पालनकर्ता! हाम्रो र हाम्रो समुदायको बीचमा सत्यका साथ फैसला गरिदिनुहोस्» अर्थात्, अन्यायमा परेको र सत्यको पक्षमा रहेको व्यक्तिलाई सत्यको विरोध गर्ने अत्याचारीमाथि विजय दिनुहोस्। «र तपाईं फैसला गर्नेहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम हुनुहुन्छ।» आफ्ना बन्दाहरूका लागि अल्लाहले गर्ने फैसला दुई प्रकारको हुन्छ: ज्ञानको रूपमा हुने फैसला—जसमा सत्यलाई असत्यबाट, मार्गदर्शनलाई पथभ्रष्टताबाट र सीधा मार्गमा रहनेहरूलाई त्यसबाट विचलित हुनेहरूबाट स्पष्ट पारिन्छ।

इमाम इब्न कसीरको तफ्सिर

«हाम्रा पालनकर्ता अल्लाहले इच्छा गर्नुभएबाहेक हामी त्यसमा फर्कन सक्दैनौँ»—यो कुरा सबै कुरा जान्नुहुने र सबै कुरालाई आफ्नो ज्ञानले घेर्नुहुने अल्लाहको इच्छातर्फ फर्काइएको छ।

«हामीले अल्लाहमाथि भरोसा गरेका छौँ» अर्थात्, हामीले गर्ने र छोड्ने हाम्रा सबै मामिलामा उहाँमाथि भरोसा गरेका छौँ।

«हे हाम्रा पालनकर्ता! हाम्रो र हाम्रो समुदायको बीचमा सत्यका साथ फैसला गरिदिनुहोस्» अर्थात्, हाम्रो र हाम्रो समुदायको बीचमा फैसला गर्नुहोस् र उनीहरूमाथि हामीलाई विजय दिनुहोस्।

«र तपाईं फैसला गर्नेहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम हुनुहुन्छ» अर्थात्, तपाईं न्यायाधीशहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम हुनुहुन्छ, किनकि तपाईं अन्याय नगर्ने न्यायी हुनुहुन्छ।

अल्-बगवीको तफ्सिर

«यदि अल्लाहले हामीलाई त्यसबाट मुक्त गरिसकेपछि हामी तिम्रो धर्ममा फर्कियौँ भने हामीले अल्लाहमाथि झूट घडेका हुनेछौँ, र हाम्रो लागि त्यसमा फर्कनु सम्भव छैन»—अर्थात्, अल्लाहले त्यसबाट हामीलाई छुटकारा दिएपछि।

«हाम्रा पालनकर्ता अल्लाहले इच्छा गर्नुभएबाहेक»—यसको अर्थ, अल्लाहको ज्ञान र इच्छामा हामी त्यसमा फर्कने कुरा पहिल्यै निर्धारित भएको भए मात्र। त्यस अवस्थामा अल्लाहको निर्णय हामीमाथि लागू हुनेथियो र उहाँको फैसला हामीमाथि कार्यान्वित हुनेथियो। यदि कसैले सोध्यो: उनीहरूले «तिमीहरू हाम्रो धर्ममा अवश्य फर्कनेछौ» भने, जबकि शुऐब कहिल्यै उनीहरूको धर्ममा थिएनन्, त्यसैले «हाम्रो धर्ममा फर्कनु» भन्ने कुरा कसरी सही हुन्छ? यसको जवाफ हो: यसको अर्थ «तिमीहरू हाम्रो धर्ममा अवश्य प्रवेश गर्नेछौ» हो।

त्यसैले उनले भने, «हाम्रो लागि त्यसमा प्रवेश गर्नु सम्भव छैन।» अर्को भनाइअनुसार, यसको अर्थ «यदि हामी तिम्रो धर्ममा पर्‍यौँ भने» हो; ‘आद’ क्रियाको अर्थ ‘भयो’ भन्ने पनि हुन्छ। यो वचनले शुऐबका समुदायका मानिसहरूलाई जनाउँछ भन्ने पनि भनिएको छ, किनकि उनीहरू काफिर थिए, त्यसपछि ईमान ल्याए; त्यसैले शुऐबले उनीहरूका तर्फबाट जवाफ दिनुभयो।

अल्लाहको भनाइ «हाम्रा पालनकर्ताको ज्ञानले हरेक कुरालाई घेरेको छ» को अर्थ उहाँको ज्ञानले हरेक कुरालाई घेरेको छ।

«हामीले अल्लाहमाथि भरोसा गरेका छौँ»—तिमीहरूले हामीलाई दिएको धम्कीका मामिलामा। त्यसपछि शुऐबले उनीहरूको सफलता हुने आशा त्यागेर भने:

«हे हाम्रा पालनकर्ता! हाम्रो र हाम्रो समुदायको बीचमा फैसला गरिदिनुहोस्»—अर्थात्, हाम्रो बीचमा निर्णय गर्नुहोस्। «सत्यका साथ»। ‘अल-फत्ताह’ भनेको फैसला गर्ने हो।

«र तपाईं फैसला गर्नेहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम हुनुहुन्छ» अर्थात्, न्यायाधीशहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम हुनुहुन्छ।