জাহান্নামৰ শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

(আৰু যিসকলে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ পৰা জাহান্নামৰ শাস্তি আঁতৰাই দিয়া’) অৰ্থাৎ, ইয়াৰ কাৰণসমূহৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰি আৰু শাস্তিৰ কাৰণ হ’ব পৰা আমাৰ যিবোৰ পাপ সংঘটিত হৈছে, সেইবোৰ ক্ষমা কৰি শাস্তি আমাৰ পৰা দূৰ কৰা। (নিশ্চয় ইয়াৰ শাস্তি অবিচ্ছিন্ন) অৰ্থাৎ, ইয়াৰ অধিবাসীসকলৰ পৰা শাস্তি কেতিয়াও বিচ্ছিন্ন নহ’ব; যেনেকৈ ঋণদাতা নিজৰ ঋণগ্ৰস্তৰ পৰা আঁতৰি নাথাকে।

(নিশ্চয় সেয়া বসবাস আৰু অৱস্থানস্থল হিচাপে অতি নিকৃষ্ট)—তেওঁলোকে এই কথা নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত কাতৰভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰি কয়। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে তেওঁৰ প্ৰতি নিজৰ তীব্ৰ প্ৰয়োজন আৰু এই শাস্তি সহ্য কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ অক্ষমতা প্ৰকাশ কৰে। লগতে, তেওঁলোকে যাতে নিজৰ প্ৰতি আল্লাহৰ অনুগ্ৰহ স্মৰণ কৰে; কাৰণ বিপদ যিমানেই কঠিন আৰু ভয়ংকৰ হয়, তাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ অনুগ্ৰহ সিমানেই মহৎ হয় আৰু তাৰ পৰা ৰক্ষা পালে আনন্দও সিমানেই গভীৰ হয়।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (আৰু যিসকলে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ পৰা জাহান্নামৰ শাস্তি আঁতৰাই দিয়া; নিশ্চয় ইয়াৰ শাস্তি অবিচ্ছিন্ন’) অৰ্থাৎ, ই সদায় লগ লাগি থকা শাস্তি। এজন কবিয়ে কৈছে: “যদি তেওঁ শাস্তি দিয়ে, তেন্তে সেয়া অবিচ্ছিন্ন শাস্তি; আৰু যদি তেওঁ প্ৰচুৰ দান কৰে, তেন্তে তেওঁ তাৰ প্ৰতি উদাসীন।”

সেইবাবেই ‘নিশ্চয় ইয়াৰ শাস্তি অবিচ্ছিন্ন’—এই আয়াতৰ ব্যাখ্যাত আল-হাছানে কৈছে: “আদমৰ সন্তানৰ ওপৰত যি বিপদ আহে আৰু তাৰ পৰা আঁতৰি যায়, সেয়া ‘গৰাম’ [অবিচ্ছিন্ন শাস্তি] নহয়। ‘গৰাম’ হৈছে আকাশ আৰু পৃথিৱী থকালৈকে স্থায়ীভাৱে লগ লাগি থকা শাস্তি।” ছুলাইমান আত-তাইমীয়েও একেই কথা কৈছে। মুহাম্মদ ইবন কা’ব আল-কুৰাযীয়ে কৈছে: “‘নিশ্চয় ইয়াৰ শাস্তি অবিচ্ছিন্ন’—অৰ্থাৎ, পৃথিৱীত তেওঁলোকে যি নিয়ামত উপভোগ কৰিছিল, তাৰ বাবে।

আল্লাহে কাফিৰসকলক সেই নিয়ামতসমূহৰ বিষয়ে সুধিছিল, কিন্তু তেওঁলোকে সেইবোৰৰ প্ৰতিদান নিদিলে। সেয়ে তেওঁ তেওঁলোকক তাৰ বাবে দায়বদ্ধ কৰিলে আৰু জুইত প্ৰৱেশ কৰালে।”

(নিশ্চয় সেয়া বসবাস আৰু অৱস্থানস্থল হিচাপে অতি নিকৃষ্ট) অৰ্থাৎ, দৃশ্যৰ ফালৰ পৰা সেয়া কিমান যে নিকৃষ্ট বাসস্থান, আৰু অৱস্থানৰ ফালৰ পৰাও কিমান যে নিকৃষ্ট আশ্ৰয়স্থল।

ইবন আবি হাতিমে এই আয়াতৰ ব্যাখ্যাত কৈছে: মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আল-হাছান ইবন আৰ-ৰাবী’ই বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আবু আল-আহৱাছ, আল-আ’মাশৰ পৰা, মালিক ইবন আল-হাৰিছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে: “যেতিয়া কোনো মানুহক জুইত নিক্ষেপ কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁ তললৈ পৰি যায়। জুইৰ কোনো এটা দুৱাৰৰ ওচৰত উপনীত হ’লে তেওঁক কোৱা হয়: ‘ইয়াতে ৰোৱা, তোমাক আপ্যায়ন কৰা হ’ব।’ তাৰ পাছত তেওঁক ক’লা সাপ আৰু বিচ্ছুৰ বিষেৰে ভৰা এটা পাত্ৰ পান কৰোৱা হয়।”

তেওঁ কৈছে: “তেতিয়া তেওঁৰ ছাল এফালে, চুলি এফালে, স্নায়ু এফালে আৰু সিৰা এফালে পৃথক হৈ যায়।”

তেওঁ আৰু কৈছে: মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আল-হাছান ইবন আৰ-ৰাবী’ই বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আবু আল-আহৱাছে আল-আ’মাশৰ পৰা, তেওঁ মুজাহিদৰ পৰা আৰু তেওঁ উবাইদ ইবন উমাইৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে: “জাহান্নামত এনে কিছুমান গহ্বৰ আছে য’ত উটৰ দৰে ডাঙৰ সাপ আৰু ক’লা খচ্চৰৰ দৰে বিচ্ছু আছে। জুইত নিক্ষেপ কৰা লোকসকলৰ ওচৰলৈ সিহঁত নিজ নিজ বাসস্থানৰ পৰা ওলাই আহে; সিহঁতে তেওঁলোকৰ ওঁঠ, ছাল আৰু চুলি কামুৰি ধৰে, আৰু ভৰিলৈকে তেওঁলোকৰ মাংস ছিঙি পেলায়। তাৰ পাছত জুইৰ উত্তাপ অনুভৱ কৰিলে সিহঁত উভতি যায়।”

ইমাম আহমদে কৈছে: আল-হাছান ইবন মুছাই আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক ছালাম—অৰ্থাৎ ইবন মিছকীন—আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁ আবু জিলালৰ পৰা, তেওঁ আনাছ ইবন মালিক (আল্লাহ তেওঁৰ প্ৰতি সন্তুষ্ট হওক)ৰ পৰা, আৰু তেওঁ নবী (আল্লাহৰ শান্তি আৰু আশীৰ্বাদ তেওঁৰ ওপৰত বৰ্ষিত হওক)ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে: “জাহান্নামত এজন বান্দাই এহেজাৰ বছৰ ধৰি চিঞৰি ক’ব: ‘হে পৰম স্নেহশীল! হে মহাদাতা!’ তেতিয়া আল্লাহে জিব্ৰীলক ক’ব: ‘যোৱা, মোৰ সেই বান্দাজনক মোৰ ওচৰলৈ লৈ আহা।’

জিব্ৰীল গৈ দেখিব যে জাহান্নামৰ অধিবাসীসকল মুখ তল কৰি পৰি কান্দি আছে। তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰলৈ উভতি আহি তেওঁক সেই কথা জনাব। তেতিয়া মহান আল্লাহে ক’ব: ‘তেওঁক মোৰ ওচৰলৈ লৈ আহা, কিয়নো তেওঁ অমুক ঠাইত আছে।’ জিব্ৰীলে তেওঁক লৈ আহি মহান আল্লাহৰ সন্মুখত থিয় কৰাব।

আল্লাহে তেওঁক সুধিব: ‘হে মোৰ বান্দা, তুমি তোমাৰ অৱস্থান আৰু বিশ্ৰামৰ ঠাই কেনে পালা?’ তেওঁ ক’ব: ‘হে মোৰ প্ৰতিপালক, অতি নিকৃষ্ট স্থান, অতি নিকৃষ্ট বিশ্ৰামস্থল।’ তেতিয়া আল্লাহে ক’ব: ‘মোৰ বান্দাক উভতাই লৈ যোৱা।’ বান্দাই ক’ব: ‘হে মোৰ প্ৰতিপালক, তুমি যেতিয়া মোক তাৰ পৰা উলিয়াই আনিলা, তেতিয়া মই আশা কৰা নাছিলোঁ যে মোক পুনৰ তাত ঘূৰাই দিবা!’ তেতিয়া আল্লাহে ক’ব: ‘মোৰ বান্দাক এৰি দিয়া।’”

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

(নিশ্চয় সেয়া বসবাস আৰু অৱস্থানস্থল হিচাপে অতি নিকৃষ্ট) অৰ্থাৎ, স্থায়ীভাৱে থকা আৰু অৱস্থান কৰাৰ ঠাই হিচাপে সেয়া কিমান যে নিকৃষ্ট।

মহান আল্লাহৰ বাণী: (আৰু যিসকলে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ পৰা জাহান্নামৰ শাস্তি আঁতৰাই দিয়া; নিশ্চয় ইয়াৰ শাস্তি অবিচ্ছিন্ন’) অৰ্থাৎ, যিসকল কাফিৰক ইয়াৰ শাস্তি দিয়া হয়, তেওঁলোকৰ পৰা এই শাস্তি সদায়ে লাগি থাকে আৰু কেতিয়াও বিচ্ছিন্ন নহয়। এই কাৰণেই ঋণ দাবী কৰা, দাবীত জোৰ কৰা আৰু ঋণগ্ৰস্তৰ লগ এৰি নিদিয়া ব্যক্তিক ‘গৰীম’ [ঋণদাতা] বোলা হয়। মুহাম্মদ ইবন কা’ব আল-কুৰাযীয়ে কৈছে: “আল্লাহে কাফিৰসকলৰ পৰা তেওঁৰ নিয়ামতসমূহৰ মূল্য বিচাৰিছিল, কিন্তু তেওঁলোকে সেই মূল্য নিদিলে; সেয়ে তেওঁ তেওঁলোকক তাৰ বাবে ঋণী কৰিলে আৰু তেওঁলোক জুইত থাকিল।”

আল-হাছানে কৈছে: “আন সকলো ঋণদাতাই নিজৰ ঋণগ্ৰস্তৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয়, কিন্তু জাহান্নাম কেতিয়াও বিচ্ছিন্ন নহয়।” ‘গৰাম’ৰ অৰ্থ হৈছে স্থায়ীভাৱে লগ লাগি থকা অমঙ্গল; আৰু আন এক ব্যাখ্যা অনুসৰি, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ধ্বংস।