Bẹ̀bẹ̀ fún Ààbò lọ́wọ́ Jahanamọ

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

“Àwọn tí wọ́n ń sọ pé: ‘Olúwa wa, yí ìjìyà Jahanamọ kúrò lórí wa’” túmọ̀ sí pé: dáàbò bò wá lọ́wọ́ rẹ̀ nípa dídá wa sílẹ̀ lọ́wọ́ àwọn ohun tó ń fa ìjìyà, àti nípa dídárí àwọn ohun tí a ti ṣe tí ó yẹ fún ìjìyà jì wá.

“Dájúdájú, ìjìyà rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́ nígbà gbogbo” túmọ̀ sí pé ó máa ń bá àwọn ará inú rẹ̀ lọ́wọ́ láìyẹsẹ̀, bí ẹni tí ó jẹ gbèsè ṣe ń bá ẹni tí ó jẹ ẹ́ ní gbèsè lọ́wọ́.

“Dájúdájú, ibi ìdúró àti ibùgbé rẹ̀ burú” — ọ̀rọ̀ yìí ni wọ́n sọ pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀ àti ìrawọ́ ẹ̀bẹ̀ sí Olúwa wọn, láti fi hàn bí wọ́n ṣe nílò Rẹ̀ gidigidi, àti pé wọn kò lè fara dà á. Wọ́n tún ń rántí oore Ọlọ́run sí wọn; nítorí bí ìpọ́njú bá ṣe le tó tí ó sì burú tó, bẹ́ẹ̀ ni ìdáǹdè kúrò nínú rẹ̀ ṣe máa ń di ohun ńlá sí i, ayọ̀ tí a sì ní nígbà tí a bá bọ́ lọ́wọ́ rẹ̀ a máa pọ̀ sí i.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Nítorí náà ni Ó ṣe sọ pé: “Àwọn tí wọ́n ń sọ pé: ‘Olúwa wa, yí ìjìyà Jahanamọ kúrò lórí wa; dájúdájú, ìjìyà rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́ nígbà gbogbo.’” Ìyẹn ni pé: ó ń báni lọ́wọ́ títí láé, gẹ́gẹ́ bí akéwì ṣe sọ pé: “Bí ó bá ń jẹ níyà, ìyẹn yóò jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́; bí ó bá sì fúnni ní ọ̀pọ̀lọpọ̀, kò bìkítà.”

Nítorí náà, Al-Ḥasan sọ nípa ọ̀rọ̀ Ọlọ́run pé: “Dájúdájú, ìjìyà rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́ nígbà gbogbo”: “Ohun gbogbo tó bá dé bá ọmọ Ádámù tí ó sì kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀ kì í ṣe ìjìyà tí ń báni lọ́wọ́. Ìjìyà tí ń báni lọ́wọ́ ní tòótọ́ ni èyí tí ó dúró títí tí ọ̀run àti ilẹ̀ yóò fi dúró.” Sulaymān at-Taymī náà sọ bákan náà. Muḥammad ibn Ka‘b sọ pé: “‘Dájúdájú, ìjìyà rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́’ túmọ̀ sí àwọn ohun ìgbádùn tí wọ́n ní ní ayé yìí.

Ọlọ́run béèrè lọ́wọ́ àwọn aláìgbàgbọ́ nípa àwọn ìbùkún wọ̀nyẹn, wọn kò sì san án padà fún Un; nítorí náà Ó jẹ́ kí wọ́n san án, Ó sì fi wọ́n sínú Iná.” (Al-Qurṭubī)

“Dájúdájú, ibi ìdúró àti ibùgbé rẹ̀ burú” túmọ̀ sí pé: ilé tí a rí burú ni, ibùdó tí a sì ń gbé burú ni. Ibn Abī Ḥātim sọ nígbà tó ń ṣàlàyé ọ̀rọ̀ Ọlọ́run pé: “Dájúdájú, ibi ìdúró àti ibùgbé rẹ̀ burú”: Bàbá mi sọ fún wa; Al-Ḥasan ibn ar-Rabī‘ sọ fún wa; Abū al-Aḥwaṣ sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Al-A‘mash, láti ọ̀dọ̀ Mālik al-Ḥārith, ẹni tó sọ pé: “Nígbà tí a bá ju ọkùnrin kan sínú Iná, ó máa ṣubú sínú rẹ̀. Nígbà tó bá dé ọ̀kan lára àwọn ẹnu-ọ̀nà rẹ̀, a máa sọ fún un pé: ‘Dúró níbẹ̀ títí a ó fi mú ọ̀rẹ́ àlejò wá fún ọ.’ A ó sì fún un ní ife májèlé àwọn ejò ńlá àti àkekèé.

Awọ ara rẹ̀ yóò ya sọ́tọ̀, irun rẹ̀ yóò ya sọ́tọ̀, iṣan rẹ̀ yóò ya sọ́tọ̀, àwọn iṣan-ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ yóò sì ya sọ́tọ̀.”

Ó tún sọ pé: Bàbá mi sọ fún wa; Al-Ḥasan ibn ar-Rabī‘ sọ fún wa; Abū al-Aḥwaṣ sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Al-A‘mash, láti ọ̀dọ̀ Mujāhid, láti ọ̀dọ̀ ‘Ubayd ibn ‘Umayr, ẹni tó sọ pé: “Nínú Iná náà ni àwọn kòtò wà tí ejò inú wọn tóbi bí àwọn ràkúnmí al-Bukht, tí àkekèé inú wọn sì tóbi bí àwọn ìbáàrẹ́ dúdú. Nígbà tí a bá ju àwọn ènìyàn sínú Iná, àwọn ejò náà yóò jáde láti inú ihò wọn, wọn yóò sì dì mọ́ ètè wọn, awọ ara wọn àti irun wọn, wọn yóò sì bó ẹran ara wọn dé ẹsẹ̀ wọn. Nígbà tí wọ́n bá rí ooru Iná, wọn yóò padà.”

Imām Aḥmad sọ pé: Al-Ḥasan ibn Mūsā sọ fún wa; Salām—ìyẹn ibn Miskīn—sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū Ẓilāl, láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik (kí Ọlọ́run yọ̀ sí i), láti ọ̀dọ̀ Anọ́bi (kí ìkẹ́ àti ọlà Ọlọ́run máa bá a), ẹni tó sọ pé: “Dájúdájú, ẹrú kan nínú Jahanamọ máa ké fún ẹgbẹ̀rún ọdún pé: ‘Yā Ḥannān, Yā Mannān!’ [Ìwọ Olùṣàánú, Ìwọ Olùfúnni ní oore]. Ọlọ́run yóò sọ fún Jibrīl pé: ‘Lọ mú ẹrú Mi yìí wá sọ́dọ̀ Mi.’ Jibrīl yóò lọ, yóò sì rí àwọn ará Iná tí wọ́n tẹ̀ ba, tí wọ́n ń sunkún.

Yóò padà sọ́dọ̀ Olúwa rẹ̀, Ọlọ́run Alágbára àti Ọláńlá, yóò sì sọ fún Un nípa ohun tó rí. Ọlọ́run yóò sọ pé: ‘Mú un wá sọ́dọ̀ Mi; ó wà ní ibi kan, báyìí àti báyìí.’ Jibrīl yóò lọ mú un wá, yóò sì mú un dúró níwájú Olúwa rẹ̀, Ọlọ́run Alágbára àti Ọláńlá. Ọlọ́run yóò bi í pé: ‘Ìwọ ẹrú Mi, báwo ni o ṣe rí ibi tí o wà àti ibùdó rẹ?’

Yóò dáhùn pé: ‘Olúwa mi, ibi burúkú ni, ibùdó burúkú ni.’ Ọlọ́run yóò sọ pé: ‘Ẹ dá ẹrú Mi padà.’ Ẹrú náà yóò sọ pé: ‘Olúwa mi, n kò retí pé, nígbà tí O bá ti mú mi jáde kúrò níbẹ̀, O ó tún dá mi padà sínú rẹ̀!’ Ọlọ́run yóò sọ pé: ‘Ẹ fi ẹrú Mi sílẹ̀.’”

Tafsīr al-Baghawī

“Dájúdájú, ibi ìdúró àti ibùgbé rẹ̀ burú” túmọ̀ sí pé: ibi ìdúró àti ibùgbé burúkú ni.

Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, Ọláńlá ni fún Un, pé: “Àwọn tí wọ́n ń sọ pé: ‘Olúwa wa, yí ìjìyà Jahanamọ kúrò lórí wa; dájúdájú, ìjìyà rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó ń báni lọ́wọ́ nígbà gbogbo’” túmọ̀ sí pé: ìjìyà tí ó ń tẹ̀ léni lọ́wọ́ títí láé, tí kò sì kúrò lọ́dọ̀ àwọn aláìgbàgbọ́ tí a fi í jẹ níyà. Ọ̀rọ̀ “al-gharīm” (الغريم) — ẹni tí a jẹ ní gbèsè — ni a fi ń pe ẹni tí ó ń béèrè ẹ̀tọ́ rẹ̀, tí ó ń rọ ẹni tó jẹ ẹ́ lọ́wọ́, tí ó sì ń bá a lọ́wọ́. Muḥammad ibn Ka‘b al-Quraẓī sọ pé: “Ọlọ́run béèrè owó àwọn ìbùkún Rẹ̀ lọ́wọ́ àwọn aláìgbàgbọ́, wọn kò sì san án; nítorí náà Ó jẹ́ kí wọ́n san án, wọ́n sì dúró nínú Iná.”

Al-Ḥasan sọ pé: “Gbogbo ẹni tí ó jẹ ní gbèsè máa ń kúrò lọ́dọ̀ ẹni tí ó jẹ ẹ́, ṣùgbọ́n Jahanamọ kì í ṣe bẹ́ẹ̀.” “Al-gharām” (الغرام) túmọ̀ sí ibi tí ó ń báni lọ́wọ́; a tún sọ pé ó túmọ̀ sí ìparun.