Prośba o oddalenie kary Gehenny

Tafsir szejka Abdurrahmana as-Saʿdiego

„A ci, którzy mówią: «Panie nasz, oddal od nas karę Gehenny»” — to znaczy: odsuń ją od nas, chroniąc nas przed jej przyczynami i przebaczając nam to, co popełniliśmy i co mogłoby sprowadzić karę. „Zaprawdę, jej kara jest nieustanna” — to znaczy, że nie odstępuje tych, którzy są w niej, tak jak wierzyciel nie odstępuje swego dłużnika.

„Zaprawdę, jest ona złem jako miejsce pobytu i zamieszkania”. Mówią to, pokornie błagając swego Pana i ukazując, jak bardzo Go potrzebują oraz że nie są w stanie znieść tej kary. Przypominają sobie również dobrodziejstwo Boga wobec nich: im większe i straszniejsze nieszczęście zostaje od nich odwrócone, tym większa jest waga tego dobrodziejstwa i tym silniejsza radość z oddalenia go.

Tafsir imama Ibn Kathira

Dlatego powiedział: „A ci, którzy mówią: «Panie nasz, oddal od nas karę Gehenny, bo jej kara jest nieustanna»”, czyli trwa bez przerwy. Jak powiedział poeta: „Jeśli karze — będzie to męka nieustanna; a jeśli hojnie obdarza — nie zważa na to”.

Dlatego Al-Hasan, objaśniając słowa: „bo jej kara jest nieustanna”, powiedział: „Wszystko, co spotyka syna Adama, a potem od niego odchodzi, nie jest nieustanną udręką. Nieustanna jest ta, która trwa tak długo, jak długo istnieją niebiosa i ziemia”. Podobnie powiedział Sulaymān at-Taymī. Muḥammad ibn Kaʿb powiedział: „«Jej kara jest nieustanna» oznacza, że Bóg zapytał niewiernych o dobrodziejstwa, którymi ich obdarzył, a oni Mu ich nie odwzajemnili.

Obciążył ich więc należnością i wprowadził do Ognia”. Tak przekazał Al-Qurẓī.

„Zaprawdę, jest ona złem jako miejsce pobytu i zamieszkania” — to znaczy: jakże zły jest jej widok jako miejsca zamieszkania i jakże zły jest w niej postój.

Ibn Abī Ḥātim, objaśniając słowa: „Zaprawdę, jest ona złem jako miejsce pobytu i zamieszkania”, przekazał: Opowiedział nam mój ojciec, opowiedział nam Al-Ḥasan ibn ar-Rabīʿ, opowiedział nam Abū al-Aḥwaṣ, od Al-Aʿmaša, od Mālika ibn al-Ḥāriṯa, który powiedział: „Gdy człowiek zostanie wrzucony do Ognia, będzie w nim spadał. Kiedy dotrze do jednych z jego bram, usłyszy: «Zatrzymaj się, aż zostaniesz ugoszczony». Podadzą mu wówczas kielich jadu czarnych węży i skorpionów. Skóra zostanie oddzielona od ciała, włosy od skóry, ścięgna od siebie, a żyły od siebie”.

Przekazał też: Opowiedział nam mój ojciec, opowiedział nam Al-Ḥasan ibn ar-Rabīʿ, opowiedział nam Abū al-Aḥwaṣ, od Al-Aʿmaša, od Mudżāhida, od ʿUbayda ibn ʿUmayra, który powiedział: „W Ogniu są jamy pełne węży wielkich jak wielbłądy baktryjskie oraz skorpionów wielkich jak czarne muły. Gdy ludzie zostaną wrzuceni do Ognia, węże wychodzą ze swych legowisk, chwytają ich za wargi, skórę i włosy, a następnie zdzierają mięso aż do stóp. Kiedy poczują żar Ognia, wracają”.

Imām Aḥmad przekazał: Opowiedział nam Al-Ḥasan ibn Mūsā, opowiedział nam Salām — to znaczy Ibn Miskīn — od Abū Ẓilāla, od Anasa ibn Mālika, niech Bóg będzie z niego zadowolony, od Proroka ﷺ, który powiedział: „Zaprawdę, sługa w Gehennie będzie wołał przez tysiąc lat: «O Najłaskawszy, o Hojny!» Wtedy Bóg powie Dżibrilowi: «Idź i przyprowadź do Mnie tego Mojego sługę». Dżibril wyruszy i znajdzie mieszkańców Ognia pochylonych, płaczących. Wróci do swego Pana, potężnego i majestatycznego, i powiadomi Go.

Bóg, potężny i majestatyczny, powie: «Przyprowadź go do Mnie, jest w takim a takim miejscu». Dżibril przyprowadzi go i postawi przed jego Panem, potężnym i majestatycznym. Bóg zapyta go: «Mój sługo, jak odnalazłeś swoje miejsce i miejsce odpoczynku?» Odpowie: «Panie mój, to najgorsze miejsce i najgorszy postój».

Bóg powie: «Zabierzcie Mojego sługę z powrotem». On zaś powie: «Panie mój, nie spodziewałem się, że po wyprowadzeniu mnie z niego znów do niego wrócę!» Wtedy Bóg powie: «Pozostawcie Mojego sługę…»”.

Tafsir al-Baghawiego

„Zaprawdę, jest ona złem jako miejsce pobytu i zamieszkania” — to znaczy: jakże złe jest miejsce przebywania i zamieszkania.

Słowa Potężnego i Majestatycznego: „A ci, którzy mówią: «Panie nasz, oddal od nas karę Gehenny, bo jej kara jest nieustanna»”. Oznacza to, że jest ona dla niewiernych, którzy zostali nią ukarani, karą dotkliwą, trwałą i nieustającą, od której nie ma uwolnienia. Od tego pochodzi określenie „wierzyciel” (gharīm), ponieważ domaga się swego prawa, nalega na dłużnika i nie odstępuje go. Muḥammad ibn Kaʿb al-Quraẓī powiedział: „Bóg zażądał od niewiernych zapłaty za swoje dobrodziejstwa, lecz oni nie zapłacili, więc obciążył ich należnością i pozostali w Ogniu”.

Al-Ḥasan powiedział: „Każdy wierzyciel odchodzi od swego dłużnika — z wyjątkiem Gehenny”. Słowo „gharām” oznacza też zło, które nie ustępuje; według innej opinii oznacza zgubę.