Kariya daga azabar Jahannama

Tafsirin Shaikh Abdurrahman as-Sa'di

(Kuma waɗanda suke cewa: «Ya Ubangijinmu, Ka karkatar da azabar Jahannama daga gare mu»), wato, Ka tunkuɗe ta daga gare mu ta hanyar tsare mu daga abubuwan da ke jawo ta, da kuma gafarta abin da muka aikata wanda ya cancanci azaba. (Lalle azabarta ta zama abin lazimta), wato, tana lazimtar mazaunanta, kamar yadda mai bin bashi yake lazimtar wanda ake bin bashin.

(Lalle ita ta munana wurin tabbata da mazauni). Wannan kuwa suna faɗa ne cikin tawali’u da roƙo ga Ubangijinsu, suna bayyana tsananin buƙatarsu gare Shi, da kuma cewa ba su da ƙarfin jure wannan azaba. Kuma domin su tuna ni’imar Allah a kansu; domin idan an kawar da masifa mai tsanani da girma, farin cikin kawar da ita yana ƙara girma da ƙarfi gwargwadon tsananinta da muninta.

Tafsirin Imām Ibn Kathir

Saboda haka ne Ya ce: (Kuma waɗanda suke cewa: «Ya Ubangijinmu, Ka karkatar da azabar Jahannama daga gare mu; lalle azabarta ta zama abin lazimta»), wato, tana lazimta har abada. Kamar yadda mawaƙi ya ce: «Idan Ya azabta, ta zama abin lazimta; idan kuma Ya yi baiwa mai yawa, ba Ya damu.»

Saboda haka ne Al-Hasan ya ce game da (Lalle azabarta ta zama abin lazimta): Duk abin da ya sami ɗan Adam sannan ya gushe masa, ba abin lazimta ba ne. Abin lazimta kuwa shi ne abin da yake nan muddin sammai da ƙasa suna nan. Haka kuma Sulaiman At-Taimi ya faɗa. Muhammad bn Ka‘b ya ce game da (Lalle azabarta ta zama abin lazimta): Yana nufin ni’imar da suka more a duniya; Allah Ya tambayi kafirai game da ni’imar, amma ba su mayar da ita gare Shi ba, sai Ya sanya su su biya bashinta, Ya shigar da su wuta. Al-Qurazi ne ya faɗi haka.

(Lalle ita ta munana wurin tabbata da mazauni), wato, tir da wannan masauki a ganinsa, kuma tir da wannan wurin zama na dindindin.

Ibn Abi Hatim ya ce game da (Lalle ita ta munana wurin tabbata da mazauni): Mahaifina ya ba mu labari, ya ce: Al-Hasan bn Ar-Rabi‘ ya ba mu labari, ya ce: Abu Al-Ahwas ya ba mu labari daga Al-A‘mash, daga Malik bn Al-Harith, ya ce: Idan aka jefa mutum a cikin wuta, sai ya faɗa cikinta. Idan ya isa ɗaya daga cikin ƙofofinta, sai a ce masa: «Tsaya a nan, har sai an kawo maka kyauta.» Sai a shayar da shi ƙoƙon dafin manyan macizai baƙaƙe da kunamai. Sai fatarsa ta ware dabam, gashinsa dabam, jijiyoyinsa dabam, da jijiyoyin jininsa dabam.

Ya kuma ce: Mahaifina ya ba mu labari, ya ce: Al-Hasan bn Ar-Rabi‘ ya ba mu labari, ya ce: Abu Al-Ahwas ya ba mu labari daga Al-A‘mash, daga Mujahid, daga Ubaid bn Umair, ya ce: Lalle a cikin wuta akwai manyan kwanduna cike da macizai masu girma kamar raƙuman bukht, da kunamai masu girma kamar alfadarai baƙaƙe. Idan aka jefa mutane a cikin wuta, sai macizan su fito daga ramukansu su kama leɓunansu, fatarsu da gashinsu, su fizge naman jikinsu har zuwa ƙafafunsu. Idan suka ji zafin wutar, sai su koma.

Imam Ahmad ya ce: Al-Hasan bn Musa ya ba mu labari, ya ce: Salam — wato Ibn Miskin — ya ba mu labari daga Abu Zilal, daga Anas bn Malik (Allah Ya yarda da shi), daga Annabi (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi), ya ce: «Lalle wani bawa a cikin Jahannama zai yi kira har shekara dubu yana cewa: ‘Ya Ḥannān, Ya Mannān!’ Sai Allah Ya ce wa Jibril: ‘Ka je ka kawo mini wannan bawana.’ Jibril zai tafi, sai ya tarar da mutanen wuta sun sunkuyar da kawunansu suna kuka. Sai ya koma wurin Ubangijinsa, Mai girma da ɗaukaka, ya ba Shi labari.

Allah, Mai girma da ɗaukaka, sai Ya ce: ‘Ka kawo mini shi, domin yana a wuri kaza da kaza.’ Sai ya zo da shi, ya tsayar da shi a gaban Ubangijinsa, Mai girma da ɗaukaka. Sai Ya ce masa: ‘Ya bawana, yaya ka tarar da wurinka da wurin hutawarka?’ Sai ya ce: ‘Ya Ubangiji, wuri mafi muni, wurin hutawa mafi muni.’

Sai Ya ce: ‘Ku mayar da bawana.’ Sai ya ce: ‘Ya Ubangiji, ban yi tsammanin cewa bayan Ka fitar da ni daga cikinta za Ka mayar da ni cikinta ba!’ Sai Ya ce: ‘Ku bar bawana.’»

Tafsirin al-Baghawi

(Lalle ita ta munana wurin tabbata da mazauni), wato, tir da wurin zama da dawwama.

MaganarSa, Mai girma da ɗaukaka: (Kuma waɗanda suke cewa: «Ya Ubangijinmu, Ka karkatar da azabar Jahannama daga gare mu; lalle azabarta ta zama abin lazimta»), wato, azaba ce mai ɗorewa, mai lazimta, wadda ba ta rabuwa da duk wanda aka azabta da ita daga cikin kafirai. Daga nan ne aka kira wanda ake bin bashi «gharīm», saboda yana neman hakkinsa, yana nacewa ga wanda yake bin sa bashi, kuma yana lazimtar sa. Muhammad bn Ka‘b Al-Qurazi ya ce: Allah Ya tambayi kafirai diyyar ni’imominSa, amma ba su biya ba, sai Ya sanya su su biya bashinta, don haka suka kasance a cikin wuta.

Al-Hasan ya ce: Kowane mai bin bashi yana rabuwa da wanda ake bin sa bashi, amma Jahannama ba ta rabuwa da wanda aka azabta da ita. «Gharām» kuma na nufin sharri mai lazimta; an kuma ce yana nufin halaka.