Азаптан арылууну тилөө

Шейх Абдуррахман ас-Саадинин тафсири

Шейх ас-Саади мындай деп жазат: «Адамга кыйынчылык же оору келгенде, Аллахтан бул балээни өзүнөн арылтуусун сурап жалбарышы, Ага болгон ыйманын жана тобокелин ырасташы керек».

Имам Ибн Касирдин тафсири

«Раббибиз! Бизден азапты арылта көр. Чындыгында, биз ыйман келтирдик» деген сөздөрү тууралуу: Капырлар Аллахтын азабын жана жазасын өз көздөрү менен көргөндө, аны өздөрүнөн көтөрүп, арылтуусун сурап жалбарышат. Аллах Таала мындай дегендей: «Эгер сен алардын Оттун алдына токтотулганын көргөнүңдө, алар: “Аттиң, кайра дүйнөгө кайтарылсак кана!

Раббибиздин аяттарын жалганга чыгарбай, ыймандуулардан болмокпуз”, — дешмек» (аль-Ан‘ам, 27). Ошондой эле Аллах Тааланын: «Адамдарды азап келе турган күн менен эскерт. Ошондо залымдар: “Раббибиз! Бизди жакынкы мөөнөткө чейин кечиктире көр, чакырыгыңа жооп берип, элчилерди ээрчийли”, — дешет.

Аларга: “Мурда силер ордуңардан жылбайбыз деп ант бербедиңер беле?” — деп айтылат» деген сөздөрү да ушуга окшош (Ибрахим, 44).

Аль-Багавинин тафсири

Мухаммад ибн Исмаил Яхьядан, ал Ваки‘ден, ал А‘маштан риваят кылат. А‘маш мындай деген: «Алар: “Раббибиз! Бизден азапты арылта көр. Чындыгында, биз ыйман келтирдик”, — дешти». Ага: «Эгер алардан азапты арылтсак, кайрадан каапырлыгына кайтышат», — деп айтылды.

Ошондо ал Раббисине дуба кылды. Аллах алардан азапты арылтты, бирок алар кайрадан каапырлыкка кайтышты. Андан соң Аллах Бадр күнү алардан өч алды. Бул Аллахтын: «Анда ачык-айкын түтүн менен асман келе турган күндү күт» деген сөзүнөн тартып «Биз өч алуучубуз» деген сөзүнө чейинки аяттарда айтылган.

Абу Абдуррахман аль-Мулайхиден, ал Ахмад ибн Абдуллах ан-Ну‘аймиден, ал Мухаммад ибн Юсуфтан, ал Мухаммад ибн Исмаилден, ал Яхьядан, ал Ваки‘ден, ал А‘маштан, ал Муслимден, ал Масруктан, ал Абдуллахтан риваят кылат: «Беш нерсе өтүп кетти: лизам, румдуктар, катуу сокку, ай жана түтүн».

Айрымдар: «Бул — Кыяматтын алдында келе турган, бирок али боло элек түтүн. Ал капырлар менен мунафыктардын кулактарына кирип, аларды бышырылган төөнүн башындай абалга жеткирет. Ал эми момунга тийгенде, сасык тумоого окшогон абал пайда болот. Бүт жер от жагылган үйдөй болуп калат», — дешкен. Бул — Ибн Аббас, Ибн Умар жана аль-Хасандын пикири.

Абу Са‘ид аш-Шурайхиден, ал Абу Исхак ас-Са‘лабиден, ал Укайль ибн Мухаммад аль-Журжаниден, ал Абу аль-Фараж аль-Му‘афа ибн Закария аль-Багдадиден, ал Мухаммад ибн Жарир ат-Табариден, ал ‘Иссам ибн Равад ибн аль-Жаррахтан, ал атасынан, ал Абу Суфьян ибн Са‘идден, ал Мансур ибн аль-Му‘тамирден, ал Раби‘ ибн Хираштан риваят кылат. Раби‘ мындай деген: «Мен Хузайфа ибн аль-Йамандын: “Аллахтын Элчиси (ага Аллахтын салам-салаваты болсун): «Белгилердин алгачкылары — түтүн, Иса ибн Марьямдын түшүшү жана Аден Абйандын түпкүрүнөн чыгып, адамдарды махшарга айдай турган от.

Адамдар түшкү эс алууга токтогондо, ал да алар менен кошо токтойт», — деди”, — дегенин уктум». Хузайфа: «Оо, Аллахтын Элчиси! Түтүн деген эмне?» — деп сурады. Пайгамбар (ага Аллахтын салам-салаваты болсун) бул аятты окуду: «Асман ачык-айкын түтүн менен келе турган күн» (ад-Духан, 10).

Түтүн чыгыш менен батыштын ортосун толтуруп, кырк күн, кырк түнгө созулат. Момунга тийгенде сасык тумоого окшош болот, ал эми капыр мас адамдай абалга келет; түтүн анын таноолорунан, кулактарынан жана арткы тарабынан чыгат.