Adaba irraa kaafamuu kadhachuu

Tafsiira Sheekh Abdurrahmaan As-Sa'dii

Sheek as-Sa‘dii akkana jedha: “Yeroo nama tokko rakkoon yookaan dhukkubni isa tuqu, amantii fi Rabbii irratti hirkannaa isaa mirkaneessaa, balaa sana isa irraa akka kaasuuf Rabbii kadhachuu qaba.”

Tafsiira Imaam Ibn Kasiir

Jechi Isaa: «Gooftaa keenya! Adaba nurraa kaasi; nuti dhugumatti amantoota» (رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ) jechuun, kaafiroonni yeroo adaba Rabbii fi adabbii Isaa ijaan argan, adabni isaan irraa akka kaafamu, akka isaan oolchan kadhatu jechuudha. Akkuma jecha Isaa: «Yeroo isaan ibidda irratti dhaabatan osoo argitee! Isaanis: ‘Maal nuuf ta’a gara addunyaatti deebifamnee, aayata Gooftaa keenyaa hin kijibsiifnee, amantoota taanee!’

jedhu» (Al-An‘aam: 27). Akkasumas jecha Isaa: «Guyyaa adabni isaanitti dhufu namoota miidhaa raawwatan akeekkachiisi; yeroo sanas: ‘Gooftaa keenya! Yeroo gabaabaadhaaf nu duubatti harkisi; waamicha Kee ni awwaanna, ergamoota Kees ni hordofna’ jedhu. Isin kanaan dura: ‘Nuuf sochiin hin jiru’ jettanii hin kakattanii?» (Ibraahiim: 44).

Tafsiira Al-Baghawii

Muhammad ibn Ismaa‘iil, Yahyaa irraa, Waki‘i irraa, Al-A‘mash irraa odeesse; inni akkana jedhe: Isaan, «Gooftaa keenya! Adaba nurraa kaasi; nuti dhugumatti amantoota» (رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ) jedhan. Isaatiin akkana jedhame: «Yoo adaba isaan irraa kaafne, gara kufrii isaaniitti deebi’u.» Ergasii inni Rabbii isaa kadhate; Innis adaba isaan irraa kaase.

Isaanis gara kufrii isaaniitti deebi’an; kanaafuu Rabbiin Guyyaa Badrii isaan irraa haaloo ba’e. Kun jecha Isaa: «Egaa guyyaa samiin aara ifa ta’een dhufu eegi» hanga jecha Isaa «Nuti haaloo baafanna» jedhuutti dha.

Abu Waahid al-Maliihii nuuf hime; Ahmad ibn ‘Abdullaah an-Na‘iimii isaaf hime; Muhammad ibn Yuusuf isaaf hime; Muhammad ibn Ismaa‘iil nuuf hime; Yahyaa nuuf hime; Waki‘ nuuf hime; Al-A‘mash, Muslim irraa, Muslim immoo Masruuq irraa, Masruuqis ‘Abdullaah irraa odeesse. Inni akkana jedhe: «Wantoonni shan duraan darban: adaba cimaa, Roomaa, rukuttaa jabaa, ji’a fi aara.»

Namoonni tokko tokko akkana jedhan: Inni aara Qiyaamaan dhaabbachuu dura dhufudha; hanga ammaatti hin dhufne. Aarri sun gurra kaafirootaa fi munaafiqotaa keessa seenee akka foon mataa irratti bilcheeffamee ta’a. Mu’minas irraa kan akka mallattoo qufaa tuqa; dachiin hundi akka mana ibiddi keessatti qabsiifameetti ta’a. Kun yaada Ibn ‘Abbaas, Ibn ‘Umar fi Al-Hasan ti.

Abu Sa‘iidi ash-Shuraihii nuuf hime; Abu Is-haaq ath-Tha‘labii isaaf hime; ‘Aqiil ibn Muhammad al-Jurjaanii isaaf hime; Abu al-Faraj al-Mu‘aafaa ibn Zakariyyaa al-Baghdaadii isaaf hime; Muhammad ibn Jariir aṭ-Ṭabarii nuuf hime; ‘Iṣaam ibn Rawaad ibn al-Jarraah naaf hime; abbaan isaa nuuf hime; Abu Sufyaan ibn Sa‘iidi nuuf hime; Manṣuur ibn al-Mu‘tamir, Rabii‘ ibn Hirraash irraa odeesse; Rabii‘ akkana jedhe: Ani Hudhayfah ibn al-Yamaan akkana jedhu dhaga’e: Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: «Mallattoolee jalqabaa keessaa aara, bu’uu ‘Iisaa ibn Maryam, fi ibidda gadi fagoo ‘Adan Abyaan keessaa baatee namoota gara dirree walitti qabamaatti ooftee, yeroo isaan boqotan isaan wajjin boqottu.»

Hudhayfah akkana jedhe: «Yaa Ergamaa Rabbii, aarichi maalidha?» Ergamaan Rabbii ﷺ aayata kana qara’an: «Guyyaa samiin aara ifa ta’een dhufu» (Ad-Dukhaan: 10). Aarri sun bahaa fi dhiha gidduu jiru guutuu; halkan tokkoo fi guyyaa afurtama turu. Mu’mina irraa mallattoo akka qufaa ta’een tuqa; kaafira immoo akka nama machaa’eetti godha, funyaan, gurra fi qaama duubaa isaa keessaa ba’a.