Azobni ketkazishni so‘rab duo qilish
رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ، إِنَّا مُؤْمِنُونَ.
رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ
Audioni yuklab bo‘lmadi. Keyinroq urinib ko‘ring.
Ey Robbimiz! Bizdan azobni kushoyish qil! Albatta, biz iymon keltirguvchidirmiz.
Duo «ikshif» (اكْشِفْ — ketkaz, arit) buyruq shaklida kelgan. Unda qurg‘oqchilik, epidemiyalar, urushlar va og‘ir kulfatlardan xalos bo‘lish so‘raladi.
Shayx Abdurahmon as-Sa’diy tafsiri
Shayx as-Sa’diy yozadi: «Insonga qiyinchilik yoki kasallik yetganda, u Allohga iltijo qilib, bu baloni undan ketkazishini so‘rashi, bunga imoni va Unga tavakkul qilishini tasdiqlashi lozim».
Imom Ibn Kasir tafsiri
«Robbimiz, bizdan azobni ketkaz! Albatta, biz mo‘minlarmiz», deganlari haqida: ya’ni kofirlar Allohning azobi va jazosini ko‘zlari bilan ko‘rganlarida, uni ko‘tarib, o‘zlaridan aritishini so‘rab shunday deydilar. Alloh taoloning quyidagi so‘zlari ham shunga o‘xshaydi: «Ularni do‘zax uzra to‘xtatilganlarida ko‘rsang edi! Shunda ular: “Qaniydi, biz qaytarilsak, Robbimizning oyatlarini yolg‘onga chiqarmasak va mo‘minlardan bo‘lsak”, derlar» (An’om, 27).
Yana Uning ushbu so‘zlari ham shunday: «Odamlarni azob keladigan kundan ogohlantir. O‘shanda zolimlar: “Robbimiz, bizni yaqin bir muddatgacha ortga qaytar, da’vatingga javob beramiz va payg‘ambarlarga ergashamiz”, deydilar. Axir, ilgari sizlar uchun zavol yo‘q, deb qasam ichmaganmidingiz?» (Ibrohim, 44).
Al-Bag‘aviy tafsiri
Buni Muhammad ibn Ismoil Yahyodan, u Vakiy’dan, u A’mashdan rivoyat qilgan. A’mash aytadi: «Ular: “Robbimiz, bizdan azobni ketkaz! Albatta, biz mo‘minlarmiz”, dedilar». Unga: «Agar ulardan azobni ketkazsak, yana kufrlariga qaytadilar», deyildi.
Shunda u Robbisiga duo qildi va Alloh azobni ulardan ketkazdi. Ammo ular yana kufrga qaytdilar va Alloh Badr kuni ulardan intiqom oldi. Bu Allohning: «Bas, osmon ochiq-oydin tutun keltiradigan kunni kutgin», degan so‘zidan «Albatta, Biz intiqom oluvchimiz», degan so‘zigacha bo‘lgan oyatlarning ma’nosidir.
Abdulvohid al-Malihiy bizga xabar berdi: Ahmad ibn Abdulloh an-Na’imiy bizga xabar berdi: Muhammad ibn Yusuf bizga xabar berdi: Muhammad ibn Ismoil bizga rivoyat qildi: Yahyo bizga rivoyat qildi: Vakiy’ A’mashdan, u Muslimdan, u Masruqdan, u Abdullohdan rivoyat qildi. Abdulloh aytdi: «Besh narsa allaqachon sodir bo‘ldi: al-lizam, Rum, al-batsha, oy va tutun».
Ba’zilar: «Bu Qiyomatdan oldin keladigan, hali sodir bo‘lmagan tutundir. U kofirlar va munofiqlarning quloqlariga kirib, ularni tandirda pishirilgan boshdek qiladi. Mo‘minga esa undan shamollashga o‘xshash holat yetadi. Butun yer olov yoqilgan uydek bo‘lib qoladi», deganlar. Bu Ibn Abbos, Ibn Umar va Hasanning so‘zidir.
Abu Sa’id ash-Shurayhiy bizga xabar berdi: Abu Ishoq as-Sa’labiy bizga xabar berdi: Uqayl ibn Muhammad al-Jurjoniy bizga xabar berdi: Abu al-Faraj al-Mu’afa ibn Zakariyo al-Bag‘dodiy bizga rivoyat qildi: Muhammad ibn Jarir at-Tabariy bizga rivoyat qildi: Isom ibn Ravvod ibn al-Jarroh menga rivoyat qildi: otam bizga xabar berdi: Abu Sufyon ibn Sa’id bizga xabar berdi: Mansur ibn al-Mu’tamir Rubay’ ibn Hirashdan rivoyat qildi. U aytdi: «Huzayfa ibn al-Yamondan eshitdim, u aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar: “Birinchi alomatlar: tutun, Iso ibn Maryamning tushishi va Adan Abyan tubidan chiqadigan olovdir.
U odamlarni Mahsharga haydaydi, ular to‘xtab hordiq chiqarsalar, u ham ular bilan birga to‘xtaydi”». Huzayfa: «Ey Allohning Rasuli, tutun nima?» deb so‘radi. Shunda u zot: «Osmon ochiq-oydin tutun keltiradigan kunni», degan oyatni tilovat qildilar.
U sharq bilan g‘arb orasini to‘ldiradi va qirq kun-u qirq tun davom etadi. Mo‘minga undan shamollashga o‘xshash holat yetadi. Kofir esa mast odamga o‘xshab qoladi: tutun uning burun teshiklaridan, quloqlaridan va orqa chiqaruv yo‘lidan chiqadi»
«Sahih al-Buxoriy»da (1007) Masruqdan rivoyat qilinishicha, Ibn Mas’ud Qurayshni tutun va ocharchilik qamrab olgani haqida so‘zlab bergan.