Cənnətdə Rəbbə yaxınlıq arzusu

Şeyx Əbdürrəhman əs-Səədinin təfsiri

(Allah iman gətirənlərə Fironun zövcəsini misal çəkdi.) O, Allah ondan razı olsun, Asiyə bint Məzahim idi. (O zaman o demişdi: “Ey Rəbbim! Mənə Öz yanında Cənnətdə bir ev tik. Məni Firondan və onun əməlindən xilas et. Məni zalım qövmdən xilas et!”)

Allah onu imanlı, Rəbbinə yalvaran və Rəbbindən ən böyük istəkləri diləyən biri kimi vəsf etdi. Onun istəyi Cənnətə daxil olmaq və Kərim Rəbbin qonşuluğunda olmaq idi. Həmçinin Allahdan onu Fironun fitnəsindən və onun çirkin əməllərindən, eləcə də hər bir zalımın fitnəsindən qurtarmasını dilədi. Allah onun duasını qəbul etdi.

O, kamil iman, tam səbat və fitnələrdən qurtuluş içində yaşadı. Buna görə də Peyğəmbər (Allahın salavatı və salamı onun üzərinə olsun) buyurmuşdur: “Kişilərdən çoxu kamilliyə çatmışdır. Qadınlardan isə yalnız İmranın qızı Məryəm, Məzahimın qızı Asiyə və Xüveylidin qızı Xədicə kamilliyə çatmışdır. Aişənin qadınlar üzərindəki üstünlüyü isə səridin [ət və çörəkdən hazırlanan yeməyin] digər yeməklər üzərindəki üstünlüyü kimidir.”

İmam İbn Kəsirin təfsiri

Bu, Allahın möminlərə çəkdiyi bir misaldır: ehtiyac olduqda kafirlərlə bir yerdə yaşamaq möminlərə zərər verməz. Uca Allah buyurur: “Möminlər möminləri qoyub kafirləri özlərinə dost tutmasınlar. Kim bunu etsə, Allahla heç bir bağlılığı yoxdur. Ancaq onlardan qorunmaq üçün ehtiyat etməyiniz istisnadır” (Ali-İmran, 3:28).

Qətadə demişdir: “Firon yer üzündə ən azğın və [haqdan] ən uzaq adam idi. Allaha and olsun, onun arvadına ərinin küfrü zərər vermədi, çünki o, Rəbbinə itaət etdi. Bununla bilin ki, Allah ədalətlə hökm verəndir və heç kəsi başqasının günahına görə cəzalandırmaz.”

İbn Cərir demişdir: İsmail ibn Həfs əl-Əbəli bizə rəvayət etdi, dedi: Məhəmməd ibn Cəfər bizə Süleyman ət-Teymidən, o da Əbu Osman ən-Nəhdidən, o da Salmandan rəvayət etdi. Salman demişdir: “Fironun zövcəsi günəş altında işgəncə görürdü. İşgəncə verənlər ondan uzaqlaşanda mələklər qanadları ilə onu kölgələyirdilər. O, Cənnətdəki evini görürdü.”

Sonra İbn Cərir bu rəvayəti Məhəmməd ibn Ubeyd əl-Muharibidən, o da Əsbət ibn Məhəmməddən, o da Süleyman ət-Teymidən eyni isnadla rəvayət etdi.

Daha sonra İbn Cərir demişdir: Yaqub ibn İbrahim mənə rəvayət etdi, dedi: İbn Üleyyə bizə rəvayət etdi, dedi: Hişam əd-Dəstəvai bizə Qasim ibn Əbu Bəzzədən rəvayət etdi. Qasim demişdir: “Fironun zövcəsi ‘Kim qalib gəldi?’ deyə soruşardı. Ona ‘Musa və Harun qalib gəldi’ deyilərdi.

O isə ‘Musa və Harunun Rəbbinə iman gətirdim’ deyərdi. Firon adam göndərib belə dedi: ‘Tapdığınız ən böyük qayanı gətirin. Əgər o, öz dediyində möhkəm qalsa, qayanı üstünə atın; dediyindən dönsə, o mənim zövcəmdir.’ Onu gətirəndə o, baxışını göyə qaldırdı və Cənnətdəki evini gördü.

Dediyində möhkəm qaldı, ruhu bədənindən alındı, sonra da ruhu olmayan cəsədinin üstünə qayanı atdılar.”

Onun “Ey Rəbbim! Mənə Öz yanında Cənnətdə bir ev tik” deməsi barəsində alimlər: “O, evdən əvvəl qonşunu seçdi”, demişlər. Bu barədə Peyğəmbərə aid edilən bir rəvayət də nəql olunmuşdur.

“Və məni Firondan və onun əməlindən xilas et” — yəni məni ondan qurtar; mən onun əməlindən uzaq olduğumu Sənə bildirirəm.

“Və məni zalım qövmdən xilas et!” Bu qadın, Allah ondan razı olsun, Məzahimın qızı Asiyə idi.

Əbu Cəfər ər-Razi Rəbi ibn Ənəsdən, o da Əbu əl-Aliyədən belə rəvayət etmişdir: “Fironun zövcəsinin imanı, Fironun xəzinədarının zövcəsinin imanından sonra gəldi. Belə ki, həmin qadın Fironun qızının saçını darayarkən daraq əlindən düşdü və ‘Allaha küfr edənin bəxti gətirməsin!’ dedi. Fironun qızı ondan soruşdu: ‘Sənin atamdan başqa bir Rəbbin var?’

Qadın dedi: ‘Mənim Rəbbim, sənin atanın Rəbbi və hər şeyin Rəbbi Allahdır.’ Fironun qızı onun üzünə şillə vurub döydü və bu barədə atasına xəbər verdi. Firon qadını yanına çağırıb soruşdu: ‘Məndən başqasına ibadət edirsən?’ Qadın dedi: ‘Bəli, mənim Rəbbim, sənin Rəbbin və hər şeyin Rəbbi Allahdır.

Mən yalnız Ona ibadət edirəm.’ Firon ona işgəncə verdi, onun üçün yerə payalar sancdı, əl-ayağını bağladı və üstünə ilanlar göndərdi. Qadın həmin vəziyyətdə qaldı. Bir gün Firon onun yanına gəlib dedi: ‘İmtina etməyəcəksən?’

Qadın ona dedi: ‘Mənim Rəbbim, sənin Rəbbin və hər şeyin Rəbbi Allahdır.’ Firon dedi: ‘Əgər dediyimi etməsən, oğlunu sənin ağzının içində kəsəcəyəm.’ Qadın dedi: ‘Nə istəyirsən, et.’ Firon onun oğlunu ağzının içində kəsdi.

Oğlunun ruhu qadına müjdə verdi və dedi: ‘Müjdələr olsun sənə, ana! Allah yanında filan qədər savabın var.’ Qadın səbir etdi. Bir gün sonra Firon yenə onun yanına gəlib əvvəlki sözlərini dedi, qadın da əvvəlki cavabını verdi.

Firon onun digər oğlunu da ağzının içində kəsdi. Oğlunun ruhu da ona müjdə verib dedi: ‘Səbir et, ana! Allah yanında filan qədər savabın var.’

Rəvayətçi dedi: “Fironun zövcəsi böyük oğlunun, sonra kiçik oğlunun ruhundan gələn sözləri eşitdi və iman gətirdi. Allah Fironun xəzinədarının zövcəsinin ruhunu aldı, onun örtüyünü [gözlər önündən pərdəni] qaldırdı və Fironun zövcəsinə Cənnətdəki libasını, məqamını və kəramətini göstərdi. O, bunları gördü və imanı, yəqinliyi və təsdiqi artdı. Firon onun iman gətirdiyini öyrənib əyanlara dedi: ‘Məzahimın qızı Asiyə haqqında nə bilirsiniz?’

Onlar onu təriflədilər. Firon dedi: ‘O, məndən başqasına ibadət edir.’ Onlar dedilər: ‘Onu öldür.’ Firon onun üçün yerə payalar sancdı, əl-ayağını bağladı. Asiyə Rəbbinə dua edib dedi: ‘Ey Rəbbim! Mənə Öz yanında Cənnətdə bir ev tik.’

Bu zaman Firon onun yanına gəldi. Asiyə Cənnətdəki evini görüb gülümsədi. Firon dedi: ‘Onun dəliliyinə təəccüblənmirsiniz? Biz ona işgəncə veririk, o isə gülür!’ Allah onun ruhunu aldı. Allah ondan razı olsun.” (Ali-İmran, 3:28)

əl-Bəğəvinin təfsiri

Sonra Allah bildirdi ki, başqasının günahı itaətkar insana zərər verməz. Buyurdu: “Allah iman gətirənlərə Fironun zövcəsini misal çəkdi.” O, Məzahimın qızı Asiyə idi. Təfsir alimləri demişlər: Musa sehrbazlara qalib gələndə Fironun zövcəsi iman gətirdi.

Firon onun müsəlman olduğunu öyrənəndə əl-ayağını dörd payaya bağlatdı və onu günəş altında saxladı. Salman demişdir: “Fironun zövcəsi günəş altında işgəncə görürdü; işgəncə verənlər ondan uzaqlaşanda mələklər onu kölgələyirdilər.”

“(O zaman o demişdi:) Ey Rəbbim! Mənə Öz yanında Cənnətdə bir ev tik.” Allah ona Cənnətdəki evini göstərdi və o, həmin evi gördü. Rəvayətdə deyilir ki, Firon onun üstünə atılması üçün böyük bir qaya gətirilməsini əmr etdi.

Qayanı onun yanına gətirəndə qadın dedi: “Ey Rəbbim! Mənə Öz yanında Cənnətdə bir ev tik.” O, Cənnətdə ağ mirvaridən olan evini gördü. Ruhu bədənindən alındı, sonra da ruhu olmayan cəsədinin üstünə qayanı atdılar və o, ağrı hiss etmədi.

Həsən və İbn Keysan demişlər: “Allah Fironun zövcəsini Cənnətə yüksəltdi; o, orada yeyib-içir.”

“Və məni Firondan və onun əməlindən xilas et.” Müqatil demişdir: “Onun əməli” şirk deməkdir. İbn Abbasdan Əbu Salehin rəvayətinə görə, “onun əməli” onun cinsi əlaqəsi deməkdir. “Və məni zalım qövmdən xilas et!” Yəni kafirlərdən.