په جنت کې د الله نږدېوالی

د شیخ عبدالرحمن السعدي تفسیر

الله مؤمنانو ته د فرعون د مېرمنې بېلګه وړاندې کړې؛ هغه آسیه بنت مزاحم رضي الله عنها وه. هغې وویل: «زما ربه! زما لپاره له خپل لوري په جنت کې یو کور جوړ کړه، ما له فرعون او د هغه له عمله وژغوره، او له ظالم قومه مې وژغوره.» الله هغه په ایمان او خپل رب ته په زارۍ کولو سره ستایلې ده.

هغې له خپل رب څخه تر ټولو سترې غوښتنې وغوښتې: جنت ته ننوتل او د کریم رب په ګاونډ کې اوسېدل. همداراز یې له الله وغوښتل چې د فرعون له فتنې او ناوړو کړنو، او د هر ظالم له فتنې څخه یې وژغوري. الله یې دعا قبوله کړه؛ هغې په بشپړ ایمان، پوره ثابت‌قدمۍ او له فتنو څخه په ژغورنه کې ژوند وکړ. له همدې امله رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمایل: «له نارینه‌وو څخه ډېر کسان کمال ته رسېدلي دي، خو له ښځو څخه یوازې مریم بنت عمران، آسیه بنت مزاحم او خدیجه بنت خویلد کمال ته رسېدلې دي؛ او پر ښځو د عائشې فضیلت داسې دی لکه د ثرید فضیلت پر نورو خوړو.»

د امام ابن کثیر تفسیر

دا هغه بېلګه ده چې الله مؤمنانو ته وړاندې کړې، څو پوه شي چې د کافرانو ورسره اوسېدل، کله چې ورته اړتیا ولري، دوی ته زیان نه رسوي؛ لکه څنګه چې الله تعالی فرمایلي دي: «مؤمنان دې د مؤمنانو پر ځای کافران دوستان نه نیسي؛ او څوک چې دا کار وکړي، له الله سره هېڅ تړاو نه لري، مګر دا چې له هغوی څخه د ځان ساتنې لپاره احتیاط وکړئ» (آل عمران: ۲۸). قتاده ویلي: فرعون د ځمکې پر مخ تر ټولو سرکښ او تر ټولو لرې شوی و؛ خو قسم په الله، د خپل مېړه کفر د هغه مېرمنې ته زیان ونه رساوه، ځکه هغې د خپل رب اطاعت وکړ. دا د دې لپاره چې پوه شئ الله عادل حاکم دی او هېڅوک نه نیسي مګر د خپل ګناه له امله.

ابن جریر ویلي: اسماعیل بن حفص الأبلي موږ ته روایت وکړ، محمد بن جعفر موږ ته روایت وکړ، له سلیمان التیمي، له ابو عثمان النهدي، له سلمان څخه چې ویې ویل: د فرعون مېرمن به په لمر کې عذابول کېده؛ کله به چې عذابوونکي ترې ولاړل، ملائکو به په خپلو وزرونو پرې سیوری غوړاوه، او هغې به په جنت کې خپل کور لید. بیا یې همدا روایت له محمد بن عبید المحاربي، له أسباط بن محمد، له سلیمان التیمي څخه روایت کړ.

بیا ابن جریر وویل: یعقوب بن ابراهیم راته روایت وکړ، ابن علیه راته روایت وکړ، هشام الدستوائي راته روایت وکړ، له قاسم بن أبي بزة څخه چې ویې ویل: د فرعون مېرمن به پوښتل: «چا بری وموند؟» ورته ویل کېدل: «موسی او هارون بریالي شول.» هغې به ویل: «ما د موسی او هارون پر رب ایمان راوړی دی.» فرعون ورپسې کسان ولېږل او ویې ویل: «تر ټولو لویه ډبره چې مومئ، وګورئ؛ که هغه پر خپله خبره ټینګه پاتې شوه، ډبره پرې وغورځوئ، او که له خپلې خبرې واوښته، نو زما مېرمن ده.»

کله چې هغوی هغې ته راغلل، هغې اسمان ته وکتل او په جنت کې یې خپل کور ولید؛ نو پر خپلې خبرې ټینګه پاتې شوه. روح یې واخیستل شو، او ډبره یې پر داسې جسد وغورځول شوه چې روح پکې نه و.

د هغې د دې وینا په اړه: «زما ربه! زما لپاره له خپل لوري په جنت کې یو کور جوړ کړه»، عالمانو ویلي: هغې د کور تر ځایه وړاندې ګاونډی غوره کړ. د دې په اړه په مرفوع حدیث کې هم یو څه روایت شوی دی.

«او ما له فرعون او د هغه له عمله وژغوره»؛ یعنې ما ترې خلاصه کړه، ځکه زه ستا په وړاندې د هغه له عمله بېزاره یم. «او له ظالم قومه مې وژغوره»؛ دا ښځه آسیه بنت مزاحم رضي الله عنها وه.

ابو جعفر الرازي له ربیع بن أنس، هغه له ابو العالیه څخه روایت کوي چې ویې ویل: د فرعون د مېرمنې ایمان د فرعون د خزانې ساتونکې د مېرمنې له ایمان څخه اغېزمن شوی و. د هغې کیسه دا وه چې یوه ورځ د فرعون د لور وېښتان ږمنځول؛ ږمنځ یې له لاسه ولوېده، نو ویې ویل: «هلاک دې وي هغه څوک چې پر الله کفر کوي!» د فرعون لور ورته وویل: «ایا له زما له پلار پرته بل رب لرې؟» هغې وویل: «زما رب، ستا د پلار رب او د هر شي رب الله دی.»

د فرعون لور څپېړه ورکړه او ویې وهله، بیا یې خپل پلار خبر کړ. فرعون هغه راوغوښته او ویې پوښتله: «ایا ته له ما پرته د بل چا عبادت کوې؟» هغې وویل: «هو، زما رب، ستا رب او د هر شي رب الله دی، او زه یوازې د هغه عبادت کوم.» فرعون هغې ته عذاب ورکړ، مېخونه یې ورته وټکول، لاسونه او پښې یې ور وتړلې او ماران یې پرې خوشې کړل.

هغې په همدې حالت کې وخت تېر کړ. یوه ورځ فرعون ورغی او ورته ویې ویل: «ایا له دې خبرې لاس نه اخلې؟» هغې ورته هماغه ځواب ورکړ. فرعون ورته وویل: «که دا کار ونه کړې، ستا زوی به دې په خوله کې حلال کړم.» هغې وویل: «هغه څه وکړه چې کولو ته یې هوډ لرې.»

نو زوی یې د هغې په خوله کې حلال کړ. د زوی روح هغې ته زېری ورکړ او ورته ویې ویل: «مورې، زېری دې وي؛ د الله په نزد ستا لپاره دومره او دومره ثواب دی.» هغې صبر وکړ. بله ورځ فرعون بیا ورغی او هماغه خبره یې ورته وکړه؛ هغې هم هماغه ځواب ورکړ.

هغه یې بل زوی هم د هغې په خوله کې حلال کړ. د هغه روح هم هغې ته زېری ورکړ او ویې ویل: «مورې، صبر وکړه؛ د الله په نزد ستا لپاره دومره او دومره ثواب دی.»

ابو العالیه وویل: د فرعون مېرمن د هغې د مشر زوی او بیا د کشر زوی د روح خبرې واورېدې، نو ایمان یې راوړ. الله د فرعون د خزانې ساتونکې د مېرمنې روح واخیست او د هغې جامه، مقام او په جنت کې عزت یې د فرعون د مېرمنې لپاره ښکاره کړل، څو یې وویني. په دې سره د فرعون د مېرمنې ایمان، یقین او تصدیق زیات شول. فرعون د هغې له ایمان څخه خبر شو، نو د درباریانو په وړاندې یې وویل: «تاسو د آسیه بنت مزاحم په اړه څه وایئ؟»

هغوی د هغې ستاینه وکړه. فرعون ورته وویل: «هغه زما پرته د بل چا عبادت کوي.» هغوی وویل: «وژل یې کړه.» نو فرعون هغې ته مېخونه وټکول او لاسونه او پښې یې ور وتړلې. آسیې خپل رب ته دعا وکړه او ویې ویل: «زما ربه! زما لپاره له خپل لوري په جنت کې یو کور جوړ کړه.»

هماغه وخت فرعون ورغی؛ هغې چې په جنت کې خپل کور ولید، وخندل. فرعون وویل: «ایا د هغې لېونتوب ته نه حیرانېږئ؟ موږ یې عذابوو او هغه خاندي!» نو الله یې روح واخیست، الله دې پرې رحم وکړي. (آل عمران: ۲۸)

د البغوي تفسیر

بیا الله څرګنده کړه چې د بل چا نافرماني هغه ته زیان نه رسوي، تر هغه چې خپله د الله اطاعت کوي. نو ویې فرمایل: «او الله مؤمنانو ته د فرعون د مېرمنې بېلګه وړاندې کوي»؛ هغه آسیه بنت مزاحم وه. مفسرانو ویلي: کله چې موسی پر جادوګرو بریالی شو، د فرعون مېرمن ایمان راوړ. کله چې فرعون د هغې له اسلامه خبر شو، د هغې لاسونه او پښې یې په څلورو مېخونو وتړل او په لمر کې یې وغورځوله.

سلمان ویلي: د فرعون مېرمن به په لمر کې عذابول کېده، او کله به چې عذابوونکي ترې ولاړل، ملائکو به پرې سیوری غوړاوه.

«کله چې هغې وویل: زما ربه! زما لپاره له خپل لوري په جنت کې یو کور جوړ کړه»؛ الله هغې ته په جنت کې خپل کور ښکاره کړ، څو یې وویني. په کیسه کې راغلي چې فرعون امر وکړ یوه ستره ډبره دې راوړل شي او پر هغې دې وغورځول شي. کله چې ډبره ورورسول شوه، هغې وویل: «زما ربه!

زما لپاره له خپل لوري په جنت کې یو کور جوړ کړه.» نو په جنت کې یې خپل کور ولید، چې له سپینې ملغلرې جوړ و. روح یې واخیستل شو او ډبره یې پر داسې جسد وغورځول شوه چې روح پکې نه و؛ نو درد یې ونه موند. حسن او ابن کیسان ویلي: الله د فرعون مېرمن جنت ته پورته کړه، او اوس هلته خوراک او څښاک کوي.

«او ما له فرعون او د هغه له عمله وژغوره»؛ مقاتل ویلي: د هغه عمل یعنې شرک. ابو صالح له ابن عباس څخه روایت کوي چې د «عمله» مطلب د هغه جماع ده. «او له ظالم قومه مې وژغوره»؛ یعنې له کافرانو.