Cennetni ve Allahqa yaqınlıqnı istemek

Şeyh Abdurrahman es-Saadiniñ tefsiri

Allah iman etkenlerge Firavun’nıñ qadınını misal ketirdi. O, Asiye binti Muzahim edi (Allah ondan razı olsun). O: «Rabbim! Maña yanında, Cennet’te bir ev bina et ve meni Firavun’dan, onıñ amelinden [qılıqlarından] qurtar; meni zalım adamlardan da qurtar», dedi.

Allah onı iman ve Rabbine yalvaruv ile vasıflandırdı. O, Rabbinden en ulı arzularnı — Cennetke kirmekni ve Kerem sahibi Rabbine yaqın olmaqnı — istedi. Ayrıca Allah’tan onı Firavun’nıñ fitnesinden, yaman amellerinden ve bütün zalımlarnıñ fitnesinden qurtarmaqnı tilegen edi. Allah onıñ duasını qabul etti; o, kâmil iman ve tam sebat içinde yaşadı, fitnelerden qurtuldı.

Bu sebepten Peyğamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle dedi: «Erkeklerden çoqları kemalge irişti. Qadınlardan ise yalnız Imran qızı Meryem, Muzahim qızı Asiye ve Huveylid qızı Hatice kemalge irişti. Aişeniñ qadınlarğa üstünligi, seridniñ qalğan aşlardan üstünligi k gibidir.»

İmam İbn Kesirniñ tefsiri

Bu, Allahnıñ müminlerge bergen misalidir: kafirlerniñ arasında olmağa mecbur qalsalar da, bu, olarğa zarar etmez. Allah yalı: «Müminler müminlerni qoyıp kafirlerni dost tutmasınlar. Kim bunı yaparsa, onıñ Allah ile hiç bir bağı yoqtır; ancaq olarğa qarşı saqlanmaq içün tedbir aluvıñız müstesna» (Ali Imran, 3:28), dedi. Qatada dedi: «Firavun yer yüzündeki adamlarnıñ eñ azğını ve [haqdan] eñ uzağı edi.

Allahqa yemin olsun ki, qadını Rabbine itaat etkeni içün, eriniñ küfrü onıñğa zarar etmedi. Bunı bilmek içün ki, Allah — adil Hâkimdir, kimsege yalnız öz günahı içün ceza berir.»

Ibn Cerir dedi: «İsmail ibn Hafs el-Abli bizge rivayet etti; o, Muhammed ibn Cafer’den, o, Suleyman et-Teymi’den, o, Ebu Osman en-Nehdi’den, o ise Salman’dan rivayet etti: “Firavun’nıñ qadını quyyaş altında azap etile edi. Onıñ yanından ketkenlerinde, melekler qanatlarınen onı kölege ete edi; o ise Cennet’teki evini köre edi.”» Soñra bu rivayetni Muhammed ibn Ubeyd el-Muharibi’den, o, Esbat ibn Muhammed’den, o da Suleyman et-Teymi’den rivayet etti.

Soñra Ibn Cerir dedi: «Yaq‘ub ibn Ibrahim maña rivayet etti; o, Ibn Uleyye’den, o, Hişam ed-Destavai’den, o ise el-Qasim ibn Ebi Bezze’den rivayet etti: Firavun’nıñ qadını: “Kim ğalebe etti?” dep sorağan edi. Oña: “Musa ve Harun ğalebe etti”, dediler. O ise: “Musa ve Harun’nıñ Rabbine iman ettim”, dedi.

Firavun onıñ yanına birini yollap: “Tapqan eñ büyük taşıñıznı alıñız. Eger o, sözünde sebat etse, taşnı üstüne taşlañız; eger sözünden qaytsa, o, onıñ qadını olaraq qala”, dedi. Olar onıñ yanına kelgende, o, közlerini kökke köterdi ve Cennet’teki evini kördi. Sözü üzerinde sebat etti, ruhu alındı ve taş, içinde ruh qalmağan bedeniniñ üstüne atıldı.»

Onıñ «Rabbim! Maña yanında, Cennet’te bir ev bina et» degen sözü aqqında alimler: «O, evden evel qonşını tañladı», dediler. Buña dair Peyğamberge nisbet etilgen bir rivayet de kelgendir.

«Meni Firavun’dan ve onıñ amelinden qurtar» — yani, meni ondan azat et; çünki men onıñ amelinden uzağım. «Meni zalım adamlardan da qurtar» dedi. Bu qadın, Allah ondan razı olsun, Asiye binti Muzahim edi.

Ebu Cafer er-Razi, er-Rebi ibn Enes’ten, o ise Ebu el-Aliye’den rivayet etti: «Firavun’nıñ qadını imanğa, Firavun’nıñ hazinedarınıñ qadını iman etken soñ irişti. Bir kün o qadın Firavun’nıñ qızınıñ saçını tarap oturğan edi; tarav tarağı elinden tüşti. O: “Allahqa küfr etken helâk olsun!” dedi.

Firavun’nıñ qızı ondan: “Babamdan başqa bir Rabbiñ barmı?” dep soradı. O: “Menim Rabbim, seniñ babañnıñ Rabbi ve bütün şeylerniñ Rabbi — Allah’tır”, dedi. Firavun’nıñ qızı onı şapalaqladı, urdı ve babasına haber berdi. Firavun onı yanına çağırıp: “Menden başqa bir ilâhqa ibadet eteñmi?”

dep soradı. O: “Ebet, menim Rabbim, seniñ Rabbiñ ve bütün şeylerniñ Rabbi — Allah’tır. Men yalnız Oña ibadet etem”, dedi.

Firavun onı azapladı, yerniñ içine qazıqlar qaqıp, ayaqları ve ellerini bağladı, üstüne yılanlarnı yolladı. Qadın bu vaziyette qalğan edi. Bir kün Firavun yanına kelip: “Vaz keçmeñmi?” dep soradı. O ise: “Menim Rabbim, seniñ Rabbiñ ve bütün şeylerniñ Rabbi — Allah’tır”, dedi.

Firavun: “Eger bunı yapmasañ, oğuluñnı ağzıñda boğazlayım”, dedi. O: “Ne yapacaq olsañ, yap”, dedi. Firavun oğlunı ağzınıñ içinde boğazladı. Oğlunıñ ruhu oña müjde berdi: “Ey anam, müjde olsun saña! Allah yanında saña şu qadar sevap bardır”, dedi.

O, sabır etti. Soñra başqa bir kün Firavun yanına kelip, oña evelki sözlerni ayttı; o da evelki cevapnı berdi. Firavun bu sefer ekinci oğlunı da ağzınıñ içinde boğazladı. Onıñ ruhu da oña: “Ey anam, sabır et! Allah yanında saña şu qadar sevap bardır”, dep müjde berdi.

Rivayet etken zat dedi: «Firavun’nıñ qadını evel büyük oğlunıñ, soñ kiçik oğlunıñ ruhundan kelgen sözlerni eşitti ve iman etti. Allah, Firavun’nıñ hazinedarınıñ qadınına vefat berdi; Firavun’nıñ qadınına ise onıñ Cennet’teki libası, maqamı ve ikramı açıldı, o da bunı kördi. Böylece iman, yaqınlıq ve tasdiqı arttı. Firavun onıñ imanını ögrendi ve etrafındakilerge: “Asiye binti Muzahim aqqında ne dersiniz?”

dep soradı. Olar onı maqtadılar. Firavun: “O, menden başqa birine ibadet ete”, dedi. Olar: “Onı öldür”, dediler. Firavun yerge qazıqlar qaqıp, onıñ ellerini ve ayaqlarını bağladı. Asiye: “Rabbim! Maña yanında, Cennet’te bir ev bina et”, dep Rabbine dua etti.

Tam o sırada Firavun yanına keldi. Asiye Cennet’teki evini körip, külümsey edi. Firavun: “Onıñ delüligine şaşmaysıñızmı? Biz onı azap etemiz, o ise küle”, dedi. Allah onıñ ruhunı aldı; Allah ondan razı olsun.» (Ali Imran, 3:28).

el-Bağaviniñ tefsiri

Soñra Allah, başqasınıñ isyanı, insan özü itaatkâr olsa, oña zarar bermeycegini bildirip, şöyle dedi: «Allah iman etkenlerge Firavun’nıñ qadınını misal ketirdi». O, Asiye binti Muzahim edi. Tefsir alimleri ayttılar: Musa sihirbazlarnı ğalebe etken soñ, Firavun’nıñ qadını iman etti. Firavun onıñ Islamını ögrengen soñ, ellerini ve ayaqlarını dört qazıqnen bağlap, quyyaş altında qoydı.

Salman dedi: «Firavun’nıñ qadını quyyaş altında azap etile edi; olar onıñ yanından ketkenlerinde, melekler onı kölege ete edi.»

«O: “Rabbim! Maña yanında, Cennet’te bir ev bina et”, dedi». Allah oña Cennet’teki evini açıp kösterdi, o da onı kördi. Rivayetke köre, Firavun onıñ üstüne atıluv içün büyük bir taş emir etti. Taşnı onıñ yanına ketirgenlerinde, o: «Rabbim!

Maña yanında, Cennet’te bir ev bina et», dedi. Aq inci den yapılğan Cennet’teki evini kördi; ruhu alındı, taş ise içinde ruh qalmağan bedeniniñ üstüne atıldı ve o, ağrı duymadı. Hasan ve Ibn Keysan dediler: «Allah Firavun’nıñ qadınını Cennet’ke köterdi; o, anda aşay ve içe.»

«Meni Firavun’dan ve onıñ amelinden qurtar». Muqatilniñ aytqanına köre, «onıñ ameli» şirk demektir. Ebu Salih, Ibn Abbas’tan rivayet etip, «onıñ ameli» sözini «onıñ cemaatı» dep tefsir etti. «Meni zalım adamlardan qurtar» — kafirlerden.