Mana Jannataa fi ollummaa Rabbii

Tafsiira Sheekh Abdurrahmaan As-Sa'dii

(Rabbiin warra amananiif haadha Fir’awni fakkeenya godhe), isheen Aasiya bint Miizaahim turte (Rabbiin ishee irraa haa jaallatu). Yeroo isheen, «Yaa Gooftaa kiyya! Si biratti Jannata keessatti mana naaf ijaari; Fir’awniifi dalagaa isaa irraa na baraarsi; ummata miidhaa hojjattoota irraas na baraarsi» jette. Rabbiin ishee nama amantii qabu, gara Gooftaa isheetti gad of qabdu, akkasumas Gooftaa ishee irraa wantoota gaarii fi barbaachisoo hunda gaafattu jechuun ibse.

Isheen wanta gaarii hunda caalu, jechuun Jannata seenuu fi Gooftaa arjaa biratti jiraachuu gaafatte. Akkasumas Rabbiin fitnaa Fir’awniifi hojiiwwan isaa hamoo irraa, akkasumas fitnaa nama miidhaa hojjatu hundaa irraa akka ishee baraaru gaafatte. Rabbiin isheedhaaf awwaate; amantii guutuu fi jabaatanii dhaabbachuu keessatti jiraatte, fitnaawwan irraas nagaa baate.

Kanaaf Nabiyyiin (Rabbiin rahmataa fi nageenya isaan irratti haa buusu) akkana jedhan: «Dhiironni hedduun guutummaatti ga’umsa ga’aniiru; dubartoota keessaa garuu Maryam bint Imraan, Aasiya bint Miizaahim, Khadiija bint Khuwaylid qofa guutummaatti ga’umsa ga’aniiru. Faayidaan Aa’ishaa dubartoota biroo irratti qabu immoo akka faayidaan thariid nyaata biroo hunda irratti qabuuti.»

Tafsiira Imaam Ibn Kasiir

Kun fakkeenya Rabbiin mu’minootaaf dhiheessedha: yeroo isaan namoota kaafiroota waliin jiraachuun isaan barbaachisu, walitti makamuun isaanii isaan hin miidhu. Akkuma Rabbiin ol ta’e jedhe: «Mu’minoonni mu’minoota dhiisanii kaafiroota gargaartota hin godhatinaa. Namni kana godhe Rabbiin irraa homaa hin qabu; garuu isaan irraa of eeggannoo gochuun yoo barbaachise malee.» (Aali Imraan: 28).

Qataadah akkana jedhe: «Fir’awni namoota lafa irra jiran keessaa nama daangaa darbee fi karaa irraa fagoo ture. Rabbii kakadhe, haati manaa isaa yeroo Gooftaa ishee ajajamte kufriin abbaa manaa ishee ishee hin miine. Kana akka beektaniif, Rabbiin Murtii-qabeessa Haqa-qabeessa; nama tokkoon badii isaa malee hin adabu.» Ibn Jariir akkana jedhe: Ismaa’iil ibn Hafs al-Abli nuuf hime; Muhammad ibn Ja’far nuuf hime; Suleymaan at-Taymii, Abu Usmaan an-Nahdii irraa, inni Salmaan irraa odeesse: «Haati manaa Fir’awni aduu keessatti ni dhiphatamte.

Yeroo isaan ishee dhiisanii deeman, malaykoonni qoochoowwan isaanii ishee irratti diriirsanii gaaddisa godhuuf turan. Isheenis mana ishee Jannata keessa jiru argiti turte.» Sana booda Ibn Jariir karaa Muhammad ibn Ubayd al-Muhaarii, Asbaat ibn Muhammad, Suleymaan at-Taymii irraa odeesse. Sana booda Ibn Jariir akkana jedhe: Ya’quub ibn Ibraahiim nuuf hime; Ibn Ulayya, Hishaam ad-Dastawaa’ii irraa, inni al-Qaasim ibn Abi Bazzah irraa nuuf hime: «Haati manaa Fir’awni, “Eenyu moo’ate?”

jettee gaafatti turte. “Muusaa fi Haaruun moo’ataniiru” jedhanii itti himu turan. Isheenis, “Gooftaa Muusaa fi Haaruniitti amaneera” jette. Fir’awni namoota ergee, “Dhagaa guddaa argattan fidhaa. Yoo isheen dubbii ishee irratti cimte, dhagaa sana ishee irratti darbataa; yoo dubbii ishee irraa deebi’e garuu isheen niitii isaa taati” jedhe.

Yeroo dhagaa sana itti fidan, isheen ol ilaalttee mana ishee Jannata keessa jiru argite; kanaaf dubbii ishee irratti cimte. Lubbuun ishee irraa fudhatamte; dhagaanis reeffa lubbuun keessaa baate irratti darbame.» Kanaaf jechi ishee, «Yaa Gooftaa kiyya! Si biratti Jannata keessatti mana naaf ijaari» jedhu, hayyoonni akkana jedhaniiru: «Mana dura ollaa filatte.»

Waa’ee kanaa keessaa muraasni hadiisa Nabiyyii irraa odeeffameera. «Fir’awniifi dalagaa isaa irraa na baraarsi» jechuun: «Isa irraa na bilisa baasi; ani hojii isaa irraa si biratti qulqulluu ta’ee of baasa» jechuudha. «Ummata miidhaa hojjattoota irraas na baraarsi» jechuudha. Dubartiin kun Aasiya bint Miizaahim turte; Rabbiin ishee irraa haa jaallatu.

Abu Ja’far ar-Raazii, ar-Rabii’ ibn Anas irraa, inni Abu al-A’liyaa irraa akkana jedhe: «Amantiin haadha manaa Fir’awni amantii haadha manaa eegduu Fir’awni dura ture. Isheen intala Fir’awni rifeensa isiif sirreessaa osoo jirtuu, rigaan harkaa ishee irraa kufe. Isheenis, “Namni Rabbitti kafare haa badu!” jette.

Intalli Fir’awni, “Abbaa kiyya malee Gooftaan biraa qabdaa?” jette. Isheenis, “Gooftaan kiyya, Gooftaan abbaa keetii fi Gooftaan waan hundaati; Inni Rabbiidha” jette. Intalli Fir’awni ishee kabalte, reebde, abbaa isheetti himte.

Fir’awni namoota ergee ishee gaafachiise: “Ana malee Gooftaa biraatti gabbaramtaa?” Isheenis, “Eeyyee, Gooftaan kiyya, Gooftaan kee fi Gooftaan waan hunda Rabbiidha; Isa qofa nan gabbarra” jette. Fir’awni ishee dhiphise; isheefis qoree lafa keessa dhaabee, miilaa fi harka ishee itti hidhe, bofa isheerratti gad lakkise. Haala kana keessa turte.

Guyyaa tokko Fir’awni ishee bira dhufee, “Dubbii kee irraa hin deebitanii?” jedhe. Isheenis, “Gooftaan kiyya, Gooftaan kee fi Gooftaan waan hunda Rabbiidha” jette. Innis, “Yoo kana hin goone, mucaa kee afaan kee keessatti nan qalaa” jedhe.

Isheenis, “Wanta gootu godhi” jette. Inni mucaa ishee afaan ishee keessatti qale. Lubbuun mucaa ishee immoo isheedhaaf gammachuu himte: “Yaa haadha koo, gammadi! Rabbiin biratti mindaa akkasii fi akkasii qabda” jette. Isheenis obsatte.

Guyyaa biraa Fir’awni gara isheetti dhufee akkuma duraanii ishee gaafate; isheenis akkuma duraanii deebiste. Innis mucaa ishee lammaffaa afaan ishee keessatti qale. Lubbuun mucaa sanaas isheedhaan, “Yaa haadha koo, obsi; Rabbiin biratti mindaa akkasii fi akkasii qabda” jette. Haati manaa Fir’awni dubbii lubbuu mucaa ishee isa guddaa, sana booda isa xiqqaa dhageesse; haati manaa Fir’awni amantetti.

Rabbiin lubbuu haadha manaa eegduu Fir’awni fudhate; uffata, mana fi kabaja ishee Jannata keessa jiru haadha manaa Fir’awniif mul’ise; isheenis isa argite. Kanaaf amantii, yaqiina fi dhugoomsuu keessatti daballii argatte. Fir’awni amantii ishee beekee, namoota naannoo isaa jiranitti, “Aasiya bint Miizaahim irraa maal beektu?” jedhe.

Isaanis ishee faarsan. Innis, “Isheen ana malee kan biraa gabbariti” jedhe. Isaanis, “Ishee ajjeesi” jedhan. Innis qoree lafa keessa dhaabee, harkaafi miila ishee itti hidhe. Aasiya Gooftaa ishee kadhattee, «Yaa Gooftaa kiyya!

Si biratti Jannata keessatti mana naaf ijaari» jette. Yeroo kanatti Fir’awni ishee bira ga’e; isheen mana ishee Jannata keessa jiru yeroo argitu kolfite. Fir’awni, “Isheen ni maraatte mitii? Nuti ishee dhiphisaa jirra, isheen immoo kolfaa jirti” jedhe. Rabbiin lubbuu ishee fudhate; Rabbiin ishee irraa haa jaallatu.» (Aali Imraan: 28).

Tafsiira Al-Baghawii

Sana booda Rabbiin namni biraa ajaja yoo didee, namni ajajamaa ta’e sun miidhaa hin argatu jechuun akkana jedhe: «Rabbiin warra amananiif haadha Fir’awni fakkeenya godhe»; isheen Aasiya bint Miizaahim turte. Hiiktoonni Qur’aanaa akkana jedhan: Yeroo Muusaan falfaltoota moo’ate, haati manaa Fir’awni amantetti. Fir’awni Islaama ishee beeknaan, harkaafi miila ishee qoree afuriin lafa irratti dhaabee, aduu keessa ishee dhiise. Salmaan akkana jedhe: Haati manaa Fir’awni aduu keessatti dhiphachaa turte; yeroo isaan ishee biraa deeman malaykoonni gaaddisa isheef godhu turan.

«Yeroo isheen, “Yaa Gooftaa kiyya! Si biratti Jannata keessatti mana naaf ijaari” jette.» Rabbiin mana ishee Jannata keessa jiru isheedhaaf mul’ise; isheenis isa argite. Seenaa keessatti akkana jedhama: Fir’awni dhagaa guddaa akka ishee irratti darbataniif ajaje.

Yeroo dhagaa sana itti fidan, isheen, «Yaa Gooftaa kiyya! Si biratti Jannata keessatti mana naaf ijaari» jette. Isheen mana ishee Jannata keessa jiru, kan dhagaa adii irraa hojjetame argite. Lubbuun ishee irraa fudhatamte; dhagaanis reeffa lubbuun keessaa baate irratti darbame; isheenis dhukkubbii hin arganne.

Al-Hasan fi Ibn Kaysaan akkana jedhan: Rabbiin haadha manaa Fir’awni gara Jannataatti ol fuudhe; isheen achi keessa nyaatti, dhugdus. «Fir’awniifi dalagaa isaa irraa na baraarsi» jechuun, Muqaatil akkana jedhe: «dalagaa isaa» jechuun shirkii isaati. Abu Saalih, Ibn Abbaas irraa, «dalagaa isaa» jechuun wal-qunnamtii saalaa isaa jechuudha jedhe. «Ummata miidhaa hojjattoota irraas na baraarsi» jechuun kaafiroota irraas na baraarsi jechuudha.