Araaramaaf Du’aa Bal’inaan Dhiyaate
رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَلِوَالِدَيَّ، وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا، وَلِلْمُؤْمِنِينَ، وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا.
رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا
Sagalee fe'uun hin danda'amne. Booda irra deebi'ii yaali.
Gooftaa kiyya! Anaaf, abbaafi haadha kiyyaaf, nama mu’umina ta'ee mana kiyya seeneef, mu'uminootaafi mu'umintittiifis araaramiKaafirootaafis badii malee hin dabalin.”
Bifa waliigalaa qaba: “Anaaf araarami” jechuun ofiif, warra isaatiif, keessummoota amanamoo mana isaa seenaniif, akkasumas dhiiraafi dubartii mu’uminoota hundaaf hanga Guyyaa Qiyaamaatti araarama kadhata.
Tafsiira Sheekh Abdurrahmaan As-Sa'dii
(Gooftaa kiyya! Anaaf, warra kiyyaaf, nama mu’minni ta’ee mana kiyya seeneefis araarami.) Warra kana addatti caqase; mirgi isaanii cimaa waan ta’eef, gaarummaa isaaniif dursuunis barbaachisaa waan ta’eef. Sana booda du’aaicha waliigale, akkana jedhe: (Dhiira mu’uminootaafi dubartoota mu’umintootaafis [araarami].
Warra zulmii raawwataniifis badiisa malee hin dabaliin.) jechuunis: kasaaraa, barbadaa’uu fi badiisa [isaan irratti dabali]. Suuratu Nuuh (عليه السلام) hiikuun xumurame; galanni hundi Allaahfi.
Tafsiira Imaam Ibn Kasiir
Sana booda akkana jedhe: (Gooftaa kiyya! Anaaf, warra kiyyaaf, nama mu’minni ta’ee mana kiyya seeneefis araarami.) Ad-Dahhaak akkana jedhe: “Masjiida kiyya jechuu dha.” Ayata kana hiika isaa ifa ta’een fudhachuufis wanti dhorku hin jiru; jechuunis, nama mu’mina ta’ee mana isaa seene hundaaf du’aa godhe.
Imaam Ahmad akkana jedhe: Abu Abdur-Rahmaan nuuf hime; Haywah nuuf hime; Saalim ibn Ghaylaan nuuf odeesse: Al-Waliid ibn Qays at-Tujiibii isaaf hime, inni Abu Sa’iid al-Khudri irraa dhaga’e—yookaan Abu al-Haytham irraa, inni immoo Abu Sa’iid irraa—ergamaan Allaah (ﷺ) akkana jedhu dhaga’e: “Mu’mina malee hin hiriyoomin; nyaata kee kan nyaatu nama Allaah sodaatu malee hin ta’in.” Abu Daawud fi at-Tirmizhi hadiisa kana Abdullah ibn al-Mubaarak irraa, inni immoo Haywah ibn Shurayh irraa karaa kanaan gabaasan. At-Tirmizhi akkana jedhe: “Karaa kana malee isa hin beeknu.”
Jechi isaa: (Dhiira mu’uminootaafi dubartoota mu’umintootaafis [araarami].) du’aa dhiiraafi dubartoota mu’uminoota hundaaf ta’e dha; kunis warra lubbuun jiranis warra du’anis ni hammata. Kanaaf, du’aa akkasii gochuun, Nabii Nuuh (عليه السلام) hordofuu fi wantoota riwaayata keessatti dhufaniifi du’aawwan shari’aan eeyyamaman irratti hundaa’uun jaallatamaa dha. Jechi isaa: (Warra zulmii raawwataniifis badiisa malee hin dabaliin.) As-Suddii akkana jedhe: “Badiisa malee.”
Mujaahid akkana jedhe: “Kasaaraa malee,” jechuunis addunyaa fi Aakhiraatti. Hiikni Suuratu “Nuuh” xumurame. Inni beekamaa dha (عليه السلام); galanniifi toltuun Allaahfi.
Tafsiira Al-Baghawii
(Gooftaa kiyya! Anaaf, warra kiyyaafis araarami.) Maqaan abbaa isaa Lamk ibn Mattuushalakh, maqaan haadha isaa immoo Samhaa bint Anuush ture; isaan lamaan mu’uminoota turan. (Nama mana kiyya seeneefis)—jechuunis, mana jireenyaa kiyya.
(Mu’mina ta’ee.) Ad-Dahhaak fi Al-Kalbii akkana jedhan: “Masjiida kiyya jechuu dha.” Akka jedhametti immoo, doonii kiyya jechuu dha. (Dhiira mu’uminootaafi dubartoota mu’umintootaafis)—kun nama Allaahitti amanee ergamtoota dhugoomse hunda hammata.
(Warra zulmii raawwataniifis badiisa malee hin dabaliin.) jechuunis, badiisaafi barbadaa’uu malee hin dabaliin. Allaah du’aa isaa awwaatee isaan balleesse. Maqaan haadha isaa Hajal bint Laamuush ibn Mattuushalakh ture jedhameera; isheen intala eessuma isaa turte.
“Sunan at-Tirmizhi” (lak. 3534) keessatti akkana jedhamee gabaafame: “Namni dhiira mu’uminootaafi dubartoota mu’umintootaaf araarama kadhatu, mu’mina tokko tokkoof hojii gaariin isaaf galmaa’a!”