Ɗaɓɓitaade yaafuyee e halakuyee

Tafsiir sheekh Abdurrahman as-Saadi

«Joomi am, yaafa am, e jibinɓe am, e kala mo naati suudu am, o woni gooŋɗinɗo» — o waɗii ɓeen holluɓe, ngam hakkunde maɓɓe e makko ena tiiɗi, e sabu ko haani ardinde ɓernde e ɓeydude moƴƴere e maɓɓe. Caggal ɗuum o fowtini ɗaɓɓitaande ndee, o wi’i: «E gooŋɗinɓe worɓe e gooŋɗinɓe rewɓe. Kadi, hoto ɓeydanaa tooñuɓe ɓen hay huunde si wonaa tabor»; ɗum firti ko majjere, bonannde e halakuyee. Ɗum ko timminde tafsiiru sura Nuhu, jam won e makko, e yettoore wonanii Alla.

Tafsiir imaam Ibn Kathiir

Caggal ɗuum o wi’i: «Joomi am, yaafa am, e jibinɓe am, e kala mo naati suudu am, o woni gooŋɗinɗo.» Ad-Dahhaak wi’i: ɗum firti masjid am. Kono alaa haɗde nde aya ndee firoo ko hono no ɗum woni e ɗaɗi mum: o ɗaɓɓitii yaafuyee ngam kala mo naati suudu makko, o woni gooŋɗinɗo.

Imam Ahmad wi’i: Abu Abdir-Rahmaan humpitii min; Haywah humpitii min; Saalim ibn Ghailaan wi’i min: Al-Waliid ibn Qays at-Tujiibii humpitii mo o nani Abu Sa’iid al-Khudrii — walla: Abu al-Haitham humpitii mo, e Abu Sa’iid — o nani Nulaaɗo Alla, Alla yo o waɗ jam e kisal e makko, o wi’a: «Hoto jokkondir e kala mo wonaa gooŋɗinɗo, tee hoto ñaamnu ñaamdu maa si wonaa neɗɗo hulɗo Alla.» Abu Daawuud e at-Tirmidhii maaɓɓi ɗum e riwaya Abdullah ibn al-Mubaarak, ummoraade Haywah ibn Shuraih, hono ɗum. Caggal ɗuum at-Tirmidhii wi’i: «Min anndaa ɗum si wonaa ɗum e laawol ngal.»

E kalimaaji makko: «E gooŋɗinɓe worɓe e gooŋɗinɓe rewɓe» — ɗum ko ɗaɓɓitaande ngam gooŋɗinɓe worɓe e rewɓe fof, ɗum ɓennata e ɓe ngoni e nguurndam e ɓe maayii. Ko ɗuum waɗi ɗaɓɓitaande hono ndee ena newnanaa, rewde Nuhu, jam won e makko, e ko arii e asare e ɗaɓɓitaandi ɗi newnanaa.

E kalimaaji makko: «Kadi, hoto ɓeydanaa tooñuɓe ɓen hay huunde si wonaa tabor.» As-Suddii wi’i: si wonaa halakuyee. Mujaahid wi’i: si wonaa majjere, ɗum ko e aduna e e laakara. Ɗum ko timminde tafsiiru sura «Nuhu», nde anndaa, jam won e makko. Alla woodani yettoore e barke.

Tafsiir al-Baghawi

«Joomi am, yaafa am e jibinɓe am»; innde baaba makko ko Lamk ibn Matuushalakh, innde yumma makko ko Samhaa bint Anuush, tee ɓe ngoni gooŋɗinɓe. «E kala mo naati suudu am» — ɗum ko galle am.

«O woni gooŋɗinɗo.» Ad-Dahhaak e al-Kalbii ɓe mbi’i: ɗum ko masjid am. Wiyete ko kadi ɗum ko laana am.

«E gooŋɗinɓe worɓe e gooŋɗinɓe rewɓe» — ɗum ko fowtinde, e ɗum jeyaa kala mo gomɗinii Alla, tee o goongaama nulaaɓe.

«Kadi, hoto ɓeydanaa tooñuɓe ɓen hay huunde si wonaa tabor» — halakuyee e bonannde. Alla jaɓi ɗaɓɓitaande makko, o halaki ɓe. Wiyete ko innde ndee ko Hiyjal bint Laamuush ibn Matuushalakh; o woni ɓeyngu baaba makko.