ለምእመናን የምሕረት ልመና

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

“ጌታዬ ሆይ! ለእኔም፣ ለወላጆቼም፣ ምእመን ሆኖ ወደ ቤቴ ለገባውም ሰው ማርልኝ” በማለት በመጀመሪያ የተጠቀሱትን ሰዎች የመብታቸው ክብደትና በጎ ነገር ማድረግላቸው ቅድሚያ ስለሚገባው ለይቶ አቀረበ። ከዚያም ልመናውን አጠቃሎ፦ “ለምእመናን ወንዶችና ለምእመናን ሴቶችም፤ በዳዮችንም ከጥፋት በቀር አትጨምርላቸው” አለ። ይህም ኪሳራን፣ ውድመትንና ጥፋትን ማለት ነው። የነቢዩ ኑሕ (ዐለይሂ ሰላም) ሱራ ተፍሲር ተጠናቋል፤ ምስጋና ለአላህ ይገባው።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

ከዚያም እንዲህ አለ፦ “ጌታዬ ሆይ! ለእኔም፣ ለወላጆቼም፣ ምእመን ሆኖ ወደ ቤቴ ለገባውም ሰው ማርልኝ።” ደሓክ እንዲህ አለ፦ “ማለትም መስጊዴን [የገባ] ማለት ነው።” አንቀጹን በግልጽ ትርጉሙ መውሰድም የሚከለክል ነገር የለም፤ እርሱም ምእመን ሆኖ ወደ ቤቱ ለገባ ሁሉ ዱዓ ማድረጉ ነው። ኢማም አሕመድ እንዲህ ብለዋል፦ አቡ ዐብዱረሕማን ነገረን፤ ሐይዋ ነገረን፤ ሳሊም ኢብኑ ገይላንም ነገረን፦ አል-ወሊድ ኢብኑ ቀይስ አት-ቱጂቢይ እንደነገረው፣ እርሱም ከአቡ ሰዒድ አል-ኹድሪይ ወይም ከአቡ ል-ሀይሰም ከአቡ ሰዒድ እንደሰማ፦ የአላህ መልእክተኛ (ሰላምና የአላህ በረከት በእርሳቸው ላይ ይሁን) እንዲህ ሲሉ ሰማ፦ “ከምእመን በስተቀር ጓደኛ አታድርግ፤ ምግብህንም አላህን ከሚፈራ ሰው በስተቀር ማንም አይብላ።”

አቡ ዳውድና አት-ቲርሚዚም ከዐብዱላህ ኢብኑ ል-ሙባረክ፣ እርሱም ከሐይዋ ኢብኑ ሸሪሕ ባስተላለፈው ሰንሰለት ዘግበውታል። ከዚያም አት-ቲርሚዚ እንዲህ አሉ፦ “እኛ ይህን ሐዲስ ከዚህ መንገድ ብቻ ነው የምናውቀው።” “ለምእመናን ወንዶችና ለምእመናን ሴቶችም” ማለቱ ለሁሉም ምእመናን ወንዶችና ሴቶች ዱዓ ማድረግ ነው፤ ይህም በሕይወት ያሉትንና የሞቱትን ሁሉ ያካትታል። ስለዚህ ይህን ዓይነት ዱዓ ማድረግ ይወደዳል፤ ይህም ኑሕን (ዐለይሂ ሰላም) በመከተል፣ እንዲሁም በተላለፉ ዘገባዎችና በሕጋዊ ዱዓዎች ምክንያት ነው።

“በዳዮችንም ከጥፋት በቀር አትጨምርላቸው” ማለቱን ሰዲይ “ከውድመት በቀር” ብሎ ተርጉሟል። ሙጃሂድም “ከኪሳራ በቀር” ነው አለ፤ ማለትም በዚህ ዓለምና በመጪው ዓለም። የ“ኑሕ” ሱራ ተፍሲር ተጠናቋል፤ በዚህ ስም የምትታወቀው፤ እርሱም ዐለይሂ ሰላም። ምስጋናና ችሮታ ለአላህ ይገባዋል።

የአል-በጋዊ ተፍሲር

“ጌታዬ ሆይ! ለእኔም፣ ለወላጆቼም ማርልኝ”፤ የአባቱ ስም ላማክ ኢብኑ ሙተወሽሊኽ ነበር፣ የእናቱም ስም ሰምሓ ቢንት አኑሽ ነበር፤ ሁለቱም ምእመናን ነበሩ። “ወደ ቤቴ ለገባውም”፤ ማለትም ወደ መኖሪያዬ። “ምእመን ሆኖ”። ደሓክና አል-ከልቢይ ደግሞ “መስጊዴ” ነው አሉ። ሌላ አተረጓጎምም “መርከቤ” ይላል። “ለምእመናን ወንዶችና ለምእመናን ሴቶችም”፤ ይህ በአላህ ያመነና መልእክተኞችን ያረጋገጠ ሁሉ የሚያካትት አጠቃላይ ነው።

“በዳዮችንም ከጥፋትና ከውድመት በቀር አትጨምርላቸው”፤ አላህም ዱዓውን ተቀብሎ አጠፋቸው። ሌላም አባባል እንዲህ ይላል፦ የእርሷ ስም ሀይጃል ቢንት ላሙሽ ኢብኑ ሙተወሽሊኽ ነበር፤ እርሷም የአጎቱ ልጅ ነበረች።