Nuh alayhissalomning mag‘firat duosi

Shayx Abdurahmon as-Sa’diy tafsiri

(Robbim, meni, ota-onamni va uyimga mo‘min bo‘lib kirgan kishini mag‘firat qilgin) — ularning haqlari alohida ta’kidlangani va ularga yaxshilik qilish ustun qo‘yilgani uchun ularni xoslab zikr qildi. So‘ng duoni umumlashtirib: (Mo‘min erkaklar va mo‘mina ayollarni ham. Zolimlarga esa halokatdan o‘zga narsani ziyoda qilmagin), dedi. Ya’ni, ziyon, vayronalik va halokatni ziyoda qilmagin. Nuh alayhissalom surasi tafsiri nihoyasiga yetdi. Allohga hamd bo‘lsin.

Imom Ibn Kasir tafsiri

So‘ng u: (Robbim, meni, ota-onamni va uyimga mo‘min bo‘lib kirgan kishini mag‘firat qilgin), dedi. Dahhoq: «Ya’ni, masjidimni», degan. Oyatni zohiriy ma’nosida tushunishga ham monelik yo‘q: u uyiga mo‘min holda kirgan har bir kishi uchun duo qilgan.

Imom Ahmad aytdi: «Bizga Abu Abdurahmon rivoyat qildi, bizga Hayva rivoyat qildi, Solim ibn G‘aylon xabar berdi: Valid ibn Qays at-Tujaybiy unga Abu Sa’id al-Xudriy — yoki Abu-l-Haysamdan, u esa Abu Sa’iddan — eshitganini xabar qildi; u Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning shunday deganlarini eshitgan: “Faqat mo‘min bilan hamroh bo‘l, taomingni esa faqat taqvodor yesin”». Abu Dovud va at-Termiziy ham bu hadisni Abdulloh ibn Muborakdan, u Hayva ibn Shurayhdan rivoyat qilgan. So‘ng at-Termiziy: «Biz bu hadisni faqat shu sanad yo‘li bilan bilamiz», dedi.

(U mo‘min erkaklar va mo‘mina ayollarni ham) — bu barcha mo‘min erkaklar va mo‘mina ayollar uchun qilingan duodir. Bunga ularning tiriklari ham, vafot etganlari ham kiradi. Shu bois Nuh alayhissalomga ergashib, rivoyatlarda va shar’iy duolarda kelganidek, bunday duo qilish mustahabdir.

(Zolimlarga esa halokatdan o‘zga narsani ziyoda qilmagin) — Suddi: «Halokatdan o‘zga narsani ziyoda qilmagin», degan. Mujohid: «Ziyondan o‘zga narsani ziyoda qilmagin», ya’ni dunyo va oxiratdagi ziyon, degan. “Nuh” surasi tafsirining nihoyasi. Mashhur qiroatga ko‘ra, alayhissalom. Allohga hamd va minnatdorlik bo‘lsin.

Al-Bag‘aviy tafsiri

(Robbim, meni va ota-onamni mag‘firat qilgin). Otasining ismi Lamak ibn Matushalax, onasining ismi Samho binti Anush edi. U ikkalasi ham mo‘min bo‘lgan. (Uyimga kirgan kishini) — uyimga.

(Mo‘min bo‘lib) — Dahhoq va Kalbiy: «Masjidimga», deganlar. Yana: «Kemamga», deb ham aytilgan.

(Mo‘min erkaklar va mo‘mina ayollarni ham) — bu Allohga iymon keltirgan va payg‘ambarlarni tasdiqlagan har bir kishini qamrab oluvchi umumiy lafzdir.

(Zolimlarga esa halokatdan o‘zga narsani ziyoda qilmagin) — halokat va vayronalikni. Alloh uning duosini ijobat qilib, ularni halok qildi. Yana uning onasining ismi Hayjal binti Lomush ibn Matushalax bo‘lgan, u amakivachchasi edi, deb ham aytilgan.