સર્વ મોમિનો માટે માફીની દુઆ

શેખ અબ્દુર્રહમાન અસ-સાદીની તફસીર

(“અય મારા પાલનહાર! મને, મારા માતા-પિતાને અને ઈમાનની હાલતમાં મારા ઘરમાં પ્રવેશનારને માફ કર.”) અહીં તેમનો વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો છે, કારણ કે તેમના હકો વધુ મજબૂત છે અને તેમની સાથે ભલાઈ કરવાને અગ્રતા આપવી જોઈએ. ત્યાર બાદ તેમણે દુઆને સર્વસામાન્ય બનાવી અને કહ્યું: (“અને મોમિન પુરુષો તથા મોમિન સ્ત્રીઓને પણ [માફ કર], અને જાલિમોને વિનાશ સિવાય કોઈ વધારો ન આપ.”) એટલે કે નુકસાન, વિનાશ અને નાશ.

ઇમામ ઇબ્ન કસીરની તફસીર

ત્યાર બાદ તેમણે કહ્યું: (“અય મારા પાલનહાર! મને, મારા માતા-પિતાને અને ઈમાનની હાલતમાં મારા ઘરમાં પ્રવેશનારને માફ કર.”) અદ્-દહ્હાકે કહ્યું: “અહીં ‘મારું ઘર’નો અર્થ મારી મસ્જિદ છે.” પરંતુ આયતને તેના દેખીતા અર્થમાં લેવાની પણ કોઈ મનાઈ નથી: એટલે કે તેમણે દરેક એવા વ્યક્તિ માટે દુઆ કરી જે ઈમાનની હાલતમાં તેમના ઘરમાં પ્રવેશે.

ઇમામ અહમદે કહ્યું: અમને અબુ અબ્દુર્રહમાનએ હદીસ સંભળાવી; હયવાએ અમને જણાવ્યું કે સાલિમ બિન ગૈલાને અમને ખબર આપી કે અલ-વલીદ બિન કૈસ અત્-તુજીબીયે તેમને જણાવ્યું કે તેમણે અબુ સઈદ અલ-ખુદરી પાસેથી—અથવા અબુ અલ-હૈસમ પાસેથી, અબુ સઈદના સંદર્ભે—સાંભળ્યું કે તેમણે અલ્લાહના રસૂલ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ને કહેતા સાંભળ્યા: “માત્ર મોમિનની જ સંગત કર અને તારો ખોરાક માત્ર તક્વા ધરાવનાર જ ખાય.” અબુ દાવૂદ અને તિર્મિઝીએ પણ આ હદીસ અબ્દુલ્લાહ બિન અલ-મુબારકના માર્ગે, હયવા બિન શુરૈહથી રિવાયત કરી છે. ત્યાર બાદ તિર્મિઝીએ કહ્યું: “અમે તેને આ જ માર્ગથી જાણીએ છીએ.”

તેમના શબ્દો: (“અને મોમિન પુરુષો તથા મોમિન સ્ત્રીઓને પણ [માફ કર]”) એ તમામ મોમિન પુરુષો અને સ્ત્રીઓ માટેની દુઆ છે; તેમાં જીવિત અને મૃત સૌનો સમાવેશ થાય છે. તેથી નૂહ (અલૈહિસ્સલામ)નું અનુસરણ કરતાં અને અસાર તથા શરઅમાં માન્ય દુઆઓમાં જે આવ્યું છે તેના અનુસરણરૂપે આવી દુઆ કરવી મુસ્તહબ છે. તેમના શબ્દો: (“અને જાલિમોને વિનાશ સિવાય કોઈ વધારો ન આપ.”) અસ્-સુદ્દીએ કહ્યું: “વિનાશ સિવાય.”

મુજાહિદે કહ્યું: “નુકસાન સિવાય”—એટલે કે દુનિયા અને આખિરતમાં. નૂહ (અલૈહિસ્સલામ)ની સૂરતની તફસીર અહીં પૂર્ણ થઈ. અલ્લાહ માટે જ પ્રશંસા અને ઉપકાર છે.

અલ-બગવીની તફસીર

(“અય મારા પાલનહાર! મને અને મારા માતા-પિતાને માફ કર.”) તેમના પિતાનું નામ લામક બિન મતુંશલખ હતું અને માતાનું નામ સમહા બિન્ત અનૂશ હતું; તેઓ બંને મોમિન હતાં. (“અને જે મારા ઘરમાં પ્રવેશે”) એટલે કે મારા નિવાસસ્થાનમાં.

(“ઈમાનની હાલતમાં”) અદ્-દહ્હાક અને અલ-કલ્બીએ કહ્યું: “એટલે મારી મસ્જિદ.” એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે: “એટલે મારી વહાણમાં.”

(“અને મોમિન પુરુષો તથા મોમિન સ્ત્રીઓને પણ”) આ દરેક એવા વ્યક્તિ માટે સામાન્ય છે જેણે અલ્લાહ પર ઈમાન રાખ્યું અને રસૂલોને સત્ય માન્યા.

(“અને જાલિમોને વિનાશ સિવાય કોઈ વધારો ન આપ.”) એટલે કે નાશ અને વિનાશ. અલ્લાહે તેમની દુઆ કબૂલ કરી અને તેમને નષ્ટ કર્યા. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમની પત્નીનું નામ હૈજલ બિન્ત લામૂશ બિન મતુંશલખ હતું; તે તેમના કાકાની દીકરી હતી.