رَبِّ اغْفِرْ لِي، وَلِوَالِدَيَّ، وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا، وَلِلْمُؤْمِنِينَ، وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا.
رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
اي منھنجا پالڻھار مون کي ۽ منھنجي ماءُ پيءُ کي بخش ۽ جيڪو منھنجي گھر ۾ مؤمن ٿي اچي تنھن کي ۽ سڀني مؤمنن ۽ مؤمنياڻين کي (بخش)، ۽ ظالمن کي ھلاڪيءَ کانسواءِ (ٻيو) ڪي وڌيڪ نه ڏي.
لفظ «اغفر لي» جي جامع دعا ۾ حضرت نوح عليه السلام پنهنجي لاءِ، پنهنجي والدين لاءِ، ايمان سان سندس گهر ۾ داخل ٿيندڙ ويجهن مهمانن لاءِ، ۽ قيامت جي ڏينهن تائين سڀني مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن لاءِ بخشش گهري.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
(اي منهنجا پالڻهار! مون کي، منهنجي والدين کي ۽ ان شخص کي بخش، جيڪو مؤمن ٿي منهنجي گهر ۾ داخل ٿيو) انهن جو خاص ذڪر سندن حق جي وڌيڪ پختگي ۽ سندن ڀلائيءَ کي اڳيان رکڻ سبب ڪيو. پوءِ دعا کي عام ڪندي فرمايائين: (۽ مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن کي به، ۽ ظالمن لاءِ تباهيءَ کانسواءِ ڪجهه به نه وڌاءِ.) يعني نقصان، بربادي ۽ هلاڪت. حضرت نوح عليه السلام جي سورت جي تفسير مڪمل ٿي، ۽ سڀ ساراهه الله لاءِ آهي.
امام ابن ڪثير جي تفسير
پوءِ فرمايائين: (اي منهنجا پالڻهار! مون کي، منهنجي والدين کي ۽ ان شخص کي بخش، جيڪو مؤمن ٿي منهنجي گهر ۾ داخل ٿيو.) ضحاڪ چيو: ان مان مراد منهنجي مسجد آهي. آيت کي ان جي ظاهري معنيٰ تي رکڻ ۾ به ڪو حرج ناهي، يعني هن هر ان شخص لاءِ دعا ڪئي، جيڪو سندس گهر ۾ مؤمن هوندي داخل ٿيو.
امام احمد چيو: اسان کي ابو عبدالرحمان حديث بيان ڪئي؛ حيوة اسان کي حديث ٻڌائي، سالم بن غيلان اسان کي خبر ڏني، ۽ وليد بن قيس التجِيبي کيس ٻڌايو ته هن ابو سعيد خدري کان، يا ابو الهيثم کان ابو سعيد جي واسطي سان، ٻڌو ته رسول الله ﷺ فرمايو: «رڳو مؤمن سان صحبت رک، ۽ تنهنجو کاڌو رڳو پرهيزگار کائي.» ابو داود ۽ ترمذي به اها روايت عبدالله بن مبارڪ کان، حيوة بن شريح جي سند سان نقل ڪئي. پوءِ ترمذي چيو: اسان هن روايت کي رڳو هن ئي سند سان ڄاڻون ٿا.
۽ سندس فرمان: (۽ مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن کي به) سڀني مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن لاءِ دعا آهي، ۽ ان ۾ جيئرا ۽ فوت ٿيل ٻئي شامل آهن. تنهنڪري اهڙي دعا ڪرڻ مستحب آهي، حضرت نوح عليه السلام جي پيروي ڪندي ۽ آثار ۽ شرعي دعائن ۾ آيل هدايت موجب.
۽ سندس فرمان: (۽ ظالمن لاءِ تباهيءَ کانسواءِ ڪجهه به نه وڌاءِ.) سُدّي چيو: رڳو هلاڪت. مجاهد چيو: رڳو نقصان، يعني دنيا ۽ آخرت ۾. «سورت نوح» جي تفسير مڪمل ٿي؛ الله جي ساراهه ۽ احسان آهي.
البغوي جي تفسير
(اي منهنجا پالڻهار! مون کي ۽ منهنجي والدين کي بخش.) سندس پيءُ جو نالو لمڪ بن متوشلخ هو، ۽ سندس ماءُ جو نالو سمحاء بنت انوش هو؛ اهي ٻئي مؤمن هئا.
(۽ ان شخص کي به، جيڪو منهنجي گهر ۾ داخل ٿيو.) يعني منهنجي رهائشگاهه ۾.
(مؤمن ٿي.) ضحاڪ ۽ ڪلبي چيو: يعني منهنجي مسجد ۾. ۽ چيو ويو آهي ته ان مان مراد منهنجي ٻيڙي آهي.
(۽ مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن کي به.) هيءَ دعا هر ان شخص لاءِ عام آهي، جنهن الله تي ايمان آندو ۽ رسولن کي سچو مڃيو.
(۽ ظالمن لاءِ تباهيءَ کانسواءِ ڪجهه به نه وڌاءِ.) يعني هلاڪت ۽ بربادي. پوءِ الله سندس دعا قبول ڪئي ۽ کين هلاڪ ڪيو. ۽ چيو ويو آهي ته سندس ماءُ جو نالو هيجل بنت لاموش بن متوشلخ هو، ۽ اها سندس سؤٽ هئي.
سنن ترمذي (نمبر 3534) ۾ روايت آهي: «جيڪو مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن لاءِ بخشش گهري ٿو، تنهن لاءِ هر مؤمن جي بدلي هڪ نيڪي لکي وڃي ٿي!»