رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ، وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ، وَعَمَلِهِ، وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ.
رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
Аудиоро бор кардан нашуд. Баъдтар кӯшиш кунед.
Аллоҳ таоло барои касоне, ки имон овардаанд, ҳамсари Фиръавн [Осия]-ро масал задааст, ҳангоме ки гуфт: «Парвардигоро, хонае бароям назди худ дар биҳишт бисоз ва маро аз Фиръавн ва кирдораш наҷот бидеҳ ва маро аз қавми ситамгар раҳоӣ бахш»
Шаклҳои феълии «ибни лӣ» (бароям бисоз) ва «наҷҷинӣ» (маро наҷот бидеҳ). Намунаи бузургтарин дар миёни занон: зане, ки ҳамсоягӣ бо Худо дар биҳиштро аз тамоми ганҷинаҳои Миср болотар донист.
Тафсири шайх Абдурраҳмон ас-Саъдӣ
Аллоҳ ҳамсари Фиръавнро барои касоне, ки имон овардаанд, намуна овард. Ӯ Осия бинти Музоҳим (разияллоҳу анҳо) буд. Он гоҳ ки гуфт: «Парвардигоро, бароям назди Худат дар биҳишт хонае бисоз ва маро аз Фиръавн ва кирдори ӯ наҷот бидеҳ ва маро аз қавми ситамгар раҳоӣ бахш». Аллоҳ ӯро ба имон ва зориву ниёз ба Парвардигораш васф кард.
Ӯ аз Парвардигораш бузургтарин хостаҳо — дохил шудан ба биҳишт ва ҳамсоягӣ бо Парвардигори Карим — ро талаб намуд. Ҳамчунин аз Ӯ хост, ки ӯро аз фитнаи Фиръавн ва кирдорҳои палиди ӯ ва аз фитнаи ҳар ситамгар наҷот диҳад. Пас, Аллоҳ дуояшро пазируфт: ӯ бо имони комил ва устувории комил зист ва аз фитнаҳо наҷот ёфт. Аз ин рӯ, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуд: «Аз миёни мардон бисёриҳо ба камол расиданд, аммо аз миёни занон танҳо Марям бинти Имрон, Осия бинти Музоҳим ва Хадиҷа бинти Хувайлид ба камол расиданд. Ва фазилати Оиша бар занон монанди фазилати сарид бар дигар хӯрокҳост».
Тафсири имом Ибни Касир
Ин намунаест, ки Аллоҳ барои муъминон овардааст: омехтагӣ бо кофирон, вақте ки ба онҳо ниёз доранд, ба муъминон зиён намерасонад. Ҳамон гуна ки Аллоҳ таоло мефармояд: «Муъминон набояд кофиронро ба ҷойи муъминон дӯсту ёвар гиранд. Ва ҳар кас чунин кунад, дар ҳеҷ чиз аз [дин]-и Аллоҳ нест, магар он ки аз онҳо барои эҳтиёт парҳез кунед» (Оли Имрон, 3:28).
Қатода гуфт: «Фиръавн саркаштарин ва дуртарини мардум аз ҳақ дар рӯи замин буд. Савганд ба Аллоҳ, куфри шавҳараш ба занаш зиён нарасонд, зеро ӯ аз Парвардигораш итоат кард. Ин барои он аст, ки бидонед Аллоҳ Довари одил аст ва касеро ҷуз ба гуноҳаш бозхост намекунад».
Ибни Ҷарир ривоят кардааст: Исмоил ибни Ҳафси Абалӣ ба мо ҳадис гуфт; Муҳаммад ибни Ҷаъфар ба мо ҳадис гуфт; аз Сулаймон ат-Таймӣ, аз Абӯ Усмон ан-Наҳдӣ, аз Салмон, ки гуфт: «Зани Фиръавнро дар офтоб азоб медоданд. Ҳар гоҳ аз пеши ӯ мерафтанд, фариштагон бо болҳои худ бар ӯ соя меафканданд ва ӯ хонаашро дар биҳишт медид». Сипас ин ривоятро аз Муҳаммад ибни Убайд ал-Маҳорибӣ, аз Асбот ибни Муҳаммад, аз Сулаймон ат-Таймӣ бо ҳамин санад ривоят кард.
Сипас Ибни Ҷарир гуфт: Яъқуб ибни Иброҳим ба ман ҳадис гуфт; Ибни Ъалия ба мо ҳадис гуфт; Ҳишом ад-Даставоӣ ба мо ҳадис гуфт; Қосим ибни Абӣ Безза гуфт: «Зани Фиръавн мепурсид: “Кӣ ғолиб шуд?” Ба ӯ мегуфтанд: “Мӯсо ва Ҳорун ғолиб шуданд”. Ӯ мегуфт: “Ба Парвардигори Мӯсо ва Ҳорун имон овардам”. Фиръавн касеро фиристод ва гуфт: “Бузургтарин сангеро, ки меёбед, биҷӯед.
Агар ӯ бар сухани худ устувор монад, сангро бар ӯ фурӯ афканед ва агар аз сухани худ баргардад, ҳамсари ман аст”. Вақте назди ӯ омаданд, чашм ба осмон дӯхт ва хонаашро дар биҳишт дид. Бар сухани худ устувор монд ва ҷонаш гирифта шуд; сипас сангро бар ҷасаде афканданд, ки рӯҳ надошт».
Дар бораи сухани ӯ: «Парвардигоро, бароям назди Худат дар биҳишт хонае бисоз», уламо гуфтаанд: «Ӯ ҳамсояро пеш аз хона баргузид» [яъне ризои Аллоҳ ва наздикии Ӯро пеш аз манзили биҳиштӣ хост]. Дар бораи ин маъно аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) низ ҳадисе ривоят шудааст.
«Ва маро аз Фиръавн ва кирдори ӯ наҷот бидеҳ», яъне маро аз ӯ раҳо кун, зеро ман аз кирдори ӯ назди Ту безорӣ меҷӯям.
«Ва маро аз қавми ситамгар наҷот бидеҳ». Ин зан Осия бинти Музоҳим (разияллоҳу анҳо) буд.
Абӯ Ҷаъфар ар-Розӣ аз Рабеъ ибни Анас, аз Абулолия ривоят кардааст, ки гуфт: «Имони зани Фиръавн аз имони зани хазинадори Фиръавн сарчашма гирифт. Ин ҳодиса чунин буд: зани хазинадор духтари Фиръавнро шона мекард. Шона аз дасташ афтод ва ӯ гуфт: “Нобуд бод касе, ки ба Аллоҳ кофир мешавад!” Духтари Фиръавн ба ӯ гуфт: “Магар ту ғайр аз падарам Парвардигоре дорӣ?”
Ӯ гуфт: “Парвардигори ман, Парвардигори падари ту ва Парвардигори ҳар чиз Аллоҳ аст”. Духтари Фиръавн ӯро торсакӣ зад, латукӯб кард ва ба падараш хабар дод. Фиръавн касеро фиристод ва аз ӯ пурсид: “Оё ғайр аз ман маъбуд мегирӣ?” Ӯ гуфт: “Оре, Парвардигори ман, Парвардигори ту ва Парвардигори ҳар чиз Аллоҳ аст ва ман танҳо Ӯро ибодат мекунам”.
Фиръавн ӯро азоб дод, барои ӯ мехҳо гузошт, дасту пойҳояшро баст ва морҳоро бар ӯ раҳо кард. Ӯ дар ҳамин ҳол буд, то рӯзе Фиръавн назди ӯ омада гуфт: “Оё аз ин суханат даст намекашӣ?” Ӯ гуфт: “Парвардигори ман, Парвардигори ту ва Парвардигори ҳар чиз Аллоҳ аст”. Фиръавн гуфт: “Агар чунин накунӣ, писаратро дар пеши чашмат мекушам”.
Ӯ гуфт: “Ҳар чӣ мехоҳӣ, ҳамонро анҷом деҳ”. Пас писарашро дар пеши чашмаш куштанд. Рӯҳи писараш ба ӯ мужда дод ва гуфт: “Эй модар, мужда бод бар ту! Аллоҳ бароят чунин ва чунин подош омода кардааст”. Ӯ сабр кард. Рӯзи дигар Фиръавн назди ӯ омад ва ҳамон суханро гуфт.
Ӯ низ ҳамон ҷавобро дод. Пас писари дигарашро дар пеши чашмаш куштанд. Рӯҳи ӯ низ ба модараш мужда дод ва гуфт: “Эй модар, сабр кун, зеро назди Аллоҳ барои ту чунин ва чунин подош аст”. Абулолия гуфт: «Зани Фиръавн суханони рӯҳи писари калонӣ ва сипас писари хурдиро шунид, имон овард ва Аллоҳ рӯҳи зани хазинадори Фиръавнро гирифт.
Парда бардошта шуд ва ҷойгоҳу каромати ӯ дар биҳишт ба зани Фиръавн нишон дода шуд. Ӯ онро дид ва имон, яқин ва тасдиқаш афзуд. Фиръавн аз имони ӯ огоҳ шуд ва ба бузургони қавмаш гуфт: “Шумо дар бораи Осия бинти Музоҳим чӣ мегӯед?” Онҳо ӯро ситоиш карданд.
Фиръавн гуфт: “Ӯ ғайри маро ибодат мекунад”. Онҳо гуфтанд: “Ӯро бикуш”. Пас барои ӯ мехҳо гузоштанд ва дасту пойҳояшро бастанд. Осия Парвардигорашро дуо кард ва гуфт: «Парвардигоро, бароям назди Худат дар биҳишт хонае бисоз».
Ҳамон вақт Фиръавн назди ӯ омад. Вақте хонаашро дар биҳишт дид, хандид. Фиръавн гуфт: “Оё аз девонагии ӯ дар ҳайрат намемонед? Мо ӯро азоб медиҳем, вале ӯ механдад!” Он гоҳ Аллоҳ рӯҳашро гирифт (разияллоҳу анҳо)». [Ишора ба ояти 3:28 аз сураи Оли Имрон.]
Тафсири ал-Бағавӣ
Сипас Аллоҳ хабар дод, ки нофармонии дигарон ба шахси итоаткор зиён намерасонад. Пас фармуд: «Ва Аллоҳ барои касоне, ки имон овардаанд, ҳамсари Фиръавнро намуна овард», яъне Осия бинти Музоҳим. Муфассирон гуфтаанд: вақте Мӯсо бар ҷодугарон ғолиб омад, ҳамсари Фиръавн имон овард. Вақте ислом овардани ӯ бар Фиръавн ошкор шуд, дасту пойҳои ӯро бо чор мех баст ва дар офтоб гузошт.
Салмон гуфт: «Ҳамсари Фиръавнро дар офтоб азоб медоданд ва ҳар гоҳ аз пешаш мерафтанд, фариштагон бар ӯ соя меафканданд».
«Он гоҳ ки гуфт: “Парвардигоро, бароям назди Худат дар биҳишт хонае бисоз”». Аллоҳ хонаашро дар биҳишт барояш ошкор кард, то онро дид. Дар ривоят омадааст, ки Фиръавн фармуд санги бузургеро биёранд, то бар ӯ афкананд. Вақте сангро назди ӯ оварданд, гуфт: «Парвардигоро, бароям назди Худат дар биҳишт хонае бисоз».
Пас хонаи худро дар биҳишт, ки аз марвориди сафед буд, дид. Рӯҳаш гирифта шуд ва сангро бар ҷасаде афканданд, ки рӯҳ надошт; ӯ дардро эҳсос накард. Ҳасан ва Ибни Кайсон гуфтаанд: Аллоҳ ҳамсари Фиръавнро ба биҳишт боло бурд ва ӯ дар он ҷо мехӯраду менӯшад.
«Ва маро аз Фиръавн ва кирдори ӯ наҷот бидеҳ». Муқотил гуфтааст: «Кирдори ӯ» яъне ширк. Абӯ Солеҳ аз Ибни Аббос дар бораи «кирдори ӯ» ривоят кардааст, ки мақсад ҳамбистарии ӯст. «Ва маро аз қавми ситамгар наҷот бидеҳ», яъне кофирон.
Дар «Саҳеҳ»-и ал-Бухорӣ (№ 3411) аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ривоят шудааст: «Бисёре аз мардон ба камол расиданд, аммо аз миёни занон танҳо Марям бинти Имрон ва Осия, ҳамсари Фиръавн, ба камол расиданд».