رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ، وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ، وَعَمَلِهِ، وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ.
رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
Audio ýazgyny ýükläp bolmady. Soňrak gaýtadan synanyşyň.
Eý, Rabbim! Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et, meni Faraondan we onuň işinden halas et, meni zalymlar kowmundan halas et!
Müňajatyň görnüşleri: «Ibni lī» (ابْنِ لِي) — «maňa bina et»; «najjinī» (نَجِّنِي) — «meni halas et». Jennetde Allaha ýakyn bolmagy Müsüriň ähli hazynalaryndan ýokary saýlan beýik zenanyň göreldesi.
Şeýh Abdurrahman as-Sagadiniň tefsiri
Allah iman edenlere Faraonyň aýalyny mysal getirdi. Ol, Allah ondan razy bolsun, Mezaḥimiň gyzy Äsiýedir. Ol: «Eý, Rabbim! Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et, meni Faraondan we onuň işinden halas et, meni zalymlar kowmundan halas et!»
diýipdi. Allah ony imanly, Rabbine ýalbarýan we Rabbinden iň beýik maksatlary — Jennete girmegi hem-de keremli Rebbiň ýanynda bolmagy — soraýan zenan hökmünde wasp etdi. Ol şeýle-de Allahdan özüni Faraonyň pitnesinden we onuň ýaramaz işlerinden, şeýle hem her bir zalymyň pitnesinden halas etmegini diledi. Allah onuň dilegini kabul etdi: ol kämil iman, doly durnuklylyk we pitnelerden halas bolmak bilen ýaşady.
Şonuň üçin Pygamber (ﷺ) şeýle diýdi: «Erkekleriň köpüsi kämillige ýetdi, emma zenanlardan diňe Imranyň gyzy Merýem, Mezaḥimiň gyzy Äsiýe we Huweýlidiň gyzy Hatyja kämillige ýetdi. Aişäniň beýleki zenanlardan artykmaçlygy, seridiň beýleki tagamlardan artykmaçlygy ýalydyr».
Imam Ibn Kesiriň tefsiri
Bu, iman edenlere getirilen mysaldyr: käbir zerurlyk sebäpli kapyrlar bilen gatnaşykda bolsalar-da, bu ýagdaý olara zyýan ýetirmez. Allah Tagala şeýle diýýär: «Möminler möminleri goýup, kapyrlary dost tutmasynlar. Kim muny etse, onuň Allah bilen hiç hili baglanyşygy ýokdur. Ýöne olardan goranmak üçin seresaplyk etseňiz, başga» (Äli Imran, 3:28).
Katada şeýle diýdi: «Faraon ýer ýüzündäki iň tekepbir we iň azaşan adamlardandy. Allahdan ant içýärin, aýaly Rabbine boýun bolany üçin äriniň kapyrlygy oňa zyýan ýetirmedi. Muny Allahyň adalatly hökümdigini, hiç kimi diňe öz günäsi üçin däl-de başga biriniň günäsi üçin jezalandyrmaýandygyny bilmegiňiz üçin aýdýaryn».
Ibn Jarir şeýle habar berdi: bize Ysmaýyl ibn Hafs al-Abli habar berdi; bize Muhammet ibn Ja‘far, Süleýman at-Teýmiden, ol Abu Osman an-Nahdiden, ol hem Salman’dan habar berdi: «Faraonyň aýalyny güneşiň astynda azaplaýardylar. Olar onuň ýanyndan aýrylanlarynda, perişdeler ganatlary bilen oňa kölege berýärdiler. Ol Jennetdäki öýüni görýärdi». Soňra Ibn Jarir bu habary Muhammet ibn Ubeýd al-Muharibiniň, Asbat ibn Muhammediň, Süleýman at-Teýmiden rowaýaty arkaly hem getirdi.
Soňra Ibn Jarir şeýle diýdi: Ýakup ibn Ybraýym maňa habar berdi; bize Ibn Uleýýe, Hişam ad-Dastuwaýiden, ol hem al-Kasim ibn Abi Bazzadan habar berdi: «Faraonyň aýaly: “Kim üstün çykdy?” diýip soraýardy. Oňa: “Musa we Harun üstün çykdylar” diýilýärdi. Şonda ol: “Men Musanyň we Harunyň Rabbine iman getirdim” diýýärdi.
Faraon ony ýanyna çagyrdy-da: “Iň uly daşy tapyň. Eger ol aýdan sözünde dursa, daşy onuň üstüne taşlaň. Eger sözünden dänse, onda ol meniň aýalym bolsun” diýdi. Ony daşyň ýanyna getirenlerinde, ol başyny asmana galdyrdy we Jennetdäki öýüni gördi.
Şonda ol aýdan sözünde berk durdy, ruhy alnyp, jan ýok bedene daş taşlandy».
Onuň «Eý, Rabbim! Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et» diýen sözi barada alymlar: «Ol öýden öň goňşyny saýlady», diýdiler. Bu many merfu hadysda hem rowaýat edilipdir. «Meni Faraondan we onuň işinden halas et» — ýagny, meni ondan azat et, çünki men onuň işinden ýüz öwürýärin.
«Meni zalymlar kowmundan halas et» diýdi. Bu zenan Mezaḥimiň gyzy Äsiýedir, Allah ondan razy bolsun.
Abu Ja‘far ar-Razi ar-Rabi ibn Enesden, ol hem Abu al-Äliýeden şeýle habar berdi: «Faraonyň aýalynyň imany, Faraonyň hazynasyna gözegçilik edýän aýalyň imanyndan soň geldi. Ol Faraonyň gyzynyň saçyny darap otyrka, darak elinden gaçdy-da: “Allahdan ýüz öwren heläk bolsun!” diýdi. Faraonyň gyzy ondan: “Meniň kakamdan başga-da seniň Rabbiniň barmy?”
diýip sorady. Ol: “Meniň Rabbim, seniň kakaňyň Rabbidir, ähli zadyň Rabbidir. Ol Allahdyr” diýdi. Şonda Faraonyň gyzy onuň ýüzüne şarpyk çaldy, urdy we kakasyna habar berdi. Faraon ony ýanyna çagyrdy-da: “Menden başga birine ybadat edýärsiňmi?”
diýip sorady. Ol: “Hawa, meniň Rabbim, seniň Rabbiniň we ähli zadyň Rabbi Allahdyr. Men diňe Oňa ybadat edýärin” diýdi.
Faraon ony azaplady: ýere gazyklar kakyp, ellerini we aýaklaryny daňdy, üstüne ýylanlary goýberdi. Ol şol ýagdaýda wagty, bir gün Faraon onuň ýanyna gelip: “Bes etjekmi?” diýip sorady. Ol: “Meniň Rabbim, seniň Rabbiniň we ähli zadyň Rabbi Allahdyr” diýdi.
Faraon: “Eger diýeniňi etmeseň, ogluňy gözüň öňünde öldürerin” diýdi. Ol: “Islän zadyňy et” diýdi. Faraon ogluny onuň gözüniň öňünde öldürdi. Oglunyň ruhy oňa hoş habar berip: “Eý, ene! Şatlan, çünki Allahyň ýanynda saňa şeýle-şeýle sogap bardyr” diýdi. Ol sabyr etdi.
Soňra başga bir gün Faraon onuň ýanyna gelip, öňküsi ýaly sözleri aýtdy. Ol hem öňküsi ýaly jogap berdi. Faraon onuň ikinji ogluny hem gözüniň öňünde öldürdi. Oglunyň ruhy ýene oňa: “Eý, ene! Sabyr et, çünki Allahyň ýanynda saňa şeýle-şeýle sogap bardyr” diýdi.
Faraonyň aýaly onuň uly oglunyň, soňra kiçi oglunyň ruhundan gelen sözleri eşitdi we iman getirdi. Allah Faraonyň hazynasyna gözegçilik edýän aýalyň ruhuny aldy. Şeýle hem onuň geýmini, Jennetdäki derejesini we keramatyny Faraonyň aýalyna görkezdi. Ol bulary görüp, imany, ynamy we hakykaty tassyk etmegi artdy.
Faraon onuň iman getirendigini bilip, töweregindäkilere: “Mezaḥimiň gyzy Äsiýe hakda näme diýersiňiz?” diýdi. Olar ony öwüp başladylar. Faraon: “Ol menden başga birine ybadat edýär” diýdi. Olar: “Ony öldür” diýdiler. Şonda Faraon ýere gazyklar kakyp, Äsiýäniň ellerini we aýaklaryny daňdy.
Äsiýe Rabbine dileg edip: «Eý, Rabbim! Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et» diýdi. Şol pursat Faraon onuň ýanynda boldy. Ol Jennetdäki öýüni görende ýylgyrdy. Faraon: “Biz ony azaplaýarkak, onuň gülýändigine serediň, akylyndan azaşandyr öýdýärsiňizmi?” diýdi. Şonda Allah onuň ruhuny aldy. Allah ondan razy bolsun.
Bagawiniň tefsiri
Soňra Allah başga biriniň günäsiniň gulpa, eger ol gul Allahyň buýrugyna boýun bolsa, zyýan ýetirmeýändigini habar berip: «Allah iman edenlere Faraonyň aýalyny mysal getirdi» diýdi. Ol Mezaḥimiň gyzy Äsiýedir. Mufessirler şeýle diýdiler: Musa jadygöýlerden üstün çykanda, Faraonyň aýaly iman getirdi. Faraon onuň yslamyny bilip galanda, onuň ellerini we aýaklaryny dört gazyk bilen ýere berkidip, güneşiň astyna goýdy.
Salman şeýle diýdi: «Faraonyň aýalyny güneşiň astynda azaplaýardylar. Olar aýrylanlarynda, perişdeler oňa kölege berýärdiler».
«Şonda ol: “Eý, Rabbim! Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et” diýdi». Allah oňa Jennetdäki öýüni görkezdi we ol ony gördi. Kyssada şeýle gelýär: Faraon onuň üstüne taşlamak üçin ägirt uly daş getirmegi buýurdy. Daşy getirenlerinde, ol: «Eý, Rabbim!
Maňa Öz ýanyňda Jennetde bir öý bina et» diýdi. Ol Jennetdäki ak dürden bolan öýüni gördi. Ruhy alnyp, jan ýok bedeniniň üstüne daş taşlandy; ol hiç hili agyry duýmady. Hasan we Ibn Keýsan: «Allah Faraonyň aýalyny Jennete galdyrdy. Ol häzir şol ýerde iýip-içýär» diýdiler.
«Meni Faraondan we onuň işinden halas et». Mukatil: «Onuň işi — şirkdir» diýdi. Ibn Abbasdan Abu Salyh «onuň işi» diýen söz barada: «Onuň jynsy gatnaşykda bolmagy» diýip rowaýat etdi. «Meni zalymlar kowmundan halas et» — ýagny, kapyrlardan.
«Sahih al-Buhari» (№ 3411) kitabynda Pygamberden (ﷺ) şeýle diýendigi rowaýat edilýär: «Erkekleriň köpüsi kämillige ýetdi, emma zenanlardan diňe Imranyň gyzy Merýem we Faraonyň aýaly Äsiýe kämillige ýetdi».