داواکردنی نووسین لەگەڵ شایەتیدەران

تەفسیری شێخ عەبدولڕەحمان سەعدی

کاتێک عیسا هەستی بە بێباوەڕییان کرد، واتە بینی کە گوێڕایەڵی ئەو ناکەن و دەیانگوت: «ئەمە جادووێکی ئاشکرایە»، هەروەها ویستیان بیکوژن و بۆ ئەوە هەوڵیان دا، گوتی: «کێ یارمەتیدەری منە بۆ [بانگەوازی] خوا؟» واتە کێ یارمەتیم دەدات و لەگەڵم هەڵدەستێت بۆ یارمەتیدانی دینی خوا؟ حوارییەکان، کە ئەوانە یارمەتیدەرەکان بوون، گوتیان: «ئێمە یارمەتیدەرانی دینی خواین»، واتە ئامادە بوون لەگەڵی هەڵبستن و ئەو کارە بکەن.

هەروەها گوتیان: «باوەڕمان بە خوا هێنا؛ کەواتە لەگەڵ شایەتیدەران ناومان بنووسە»، واتە لەگەڵ ئەوانەی شایەتیدانی سوودبەخش دەدەن؛ ئەو شایەتیدانەی کە بریتییە لە داننان بە یەکتایی خوا و ڕاستدانانی پێغەمبەرەکەی، لەگەڵ پابەندبوون بەوە. کاتێک ئەوان لەگەڵ عیسا هەستان بۆ یارمەتیدانی دینی خوا و جێبەجێکردنی شەریعەتەکەی، هەندێک لە نەوەی ئیسرائیل باوەڕیان هێنا و هەندێکیان بێباوەڕ بوون؛ ئەوا دوو گرووپەکە شەڕیان کرد. خوا بە سەرکەوتنی خۆی باوەڕداران لەسەر دوژمنەکانیان بەهێز کرد، جا باڵادەست بوون.

تەفسیری ئیمام ئیبن کەسیر

ئیبن ئەبی حاتم گوتی: ئەبو سەعید ئەشەج بۆمانی گێڕایەوە؛ وەکیع بۆمانی گێڕایەوە؛ ئیسرائیل لە سەماکەوە، ئەویش لە عیکریمەوە، ئەویش لە ئیبن عەبباسەوە بۆمانی گێڕایەوە، لەبارەی فەرموودەی خوای پەروەردگار: «کەواتە لەگەڵ شایەتیدەران ناومان بنووسە». گوتی: «لەگەڵ ئوممەتی محەممەد ﷺ». ئەم ئیسنادە باشە.

تەفسیری بەغەوی

«پەروەردگارمان، باوەڕمان بەوە هێنا کە ناردووتە خوارەوە»؛ واتە لە کتێبەکەت. «و شوێنمان لە نێردراوەکە کەوت»؛ مەبەست عیسایە. «کەواتە لەگەڵ شایەتیدەران ناومان بنووسە»؛ ئەوانەی شایەتییان داوە پێغەمبەرەکانت ڕاستگۆن. عەطاء گوتی: «لەگەڵ پێغەمبەران»؛ چونکە هەر پێغەمبەرێک شایەتی بەسەر ئوممەتەکەی دەدات.

ئیبن عەبباس، خوای لێ ڕازی بێت، گوتی: «لەگەڵ محەممەد ﷺ و ئوممەتی ئەو»؛ چونکە ئەوان شایەتی بۆ پێغەمبەران دەدەن کە پەیامەکەیان گەیاندووە.