Tawbaa fi araarama gaafachuu
رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي، فَاغْفِرْ لِي.
رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي
Sagalee fe'uun hin danda'amne. Booda irra deebi'ii yaali.
“Yaa Gooftaa kiyya! Ani lubbuu kiyya miidheeraa Ati naaf araarami” jedheInnis isaaf araarameDhugumatti, Inni Isumatu araaramaa, rahmata godhaadha.
Bifa tawbaa battalaa kan qabu: “zalamtuu nafsii” (ظَلَمْتُ نَفْسِي) jechuun “lubbuu koo miidheera,” akkasumas gocha “ighfir lii” (اغْفِرْ لِي) jechuun “naaf araarami.” Kun du'aa Muusaa (عليه السلام) erga nama Gibxii tokko osoo hin yaadin ajjeesee booda dhiheessedha.
Tafsiira Sheekh Abdurrahmaan As-Sa'dii
Ergasii Gooftaa isaa araarama gaafate: “Gooftaa kiyya! Ani lubbuu koo miidheera; kanaaf naaf araarami.” Innis isaaf araarame. Dhugumatti, Inni araaramaa, rahmata godhaadha; keessumaa warra gad of qabanii fi gara Isaatti deebi'uu fi tawbaa gochuu irratti ariifatanif, akkuma Muusaa (عليه السلام) irraa ta'e.
Tafsiira Imaam Ibn Kasiir
Rabbiin ol ta'e akkana jedhe: “Magaalaa keessa yeroo jiraattonni ishii dagannoo keessa turanitti seene” (28:15). Ibnu Jurayj, ‘Ataa’ al-Khuraasaanii irraa, inni immoo Ibnu ‘Abbaas irraa odeesse: kun yeroo maghribaa fi ‘ishaa’ gidduutti ture. Ibnu al-Munkadir, ‘Ataa’ bin Yasaar irraa, inni immoo Ibnu ‘Abbaas irraa odeesse: kun walakkaa guyyaa ture. Sa’iid bin Jubayr, ‘Ikrimah, as-Suddiyyii fi Qataadahis akkasuma jedhan.
“Ishee keessatti namoota lamaan wal lolan argate” jechuun wal rukutaa fi wal falmaa turan. “Kun garee isaa keessaa tokko” jechuun Banii Israa’iil keessaa ture. “Kun immoo diina isaa keessaa tokko” jechuun Qibxii ture; kana Ibnu ‘Abbaas, Qataadah, as-Suddiyyii fi Muhammad bin Ishaaq jedhan. Israa’iilichi Muusaa (عليه السلام) irraa gargaarsa gaafate.
Muusaanis carraa argate; innis namoonni dagannoo keessa turuu isaanii ture. Kanaaf Qibxii sana irratti duule. “Muusaan isa rukutee isa ajjeese” (28:15). Mujaahid akkana jedhe: “Rukute” jechuun quba harka isaa walitti qabee isa waraane jechuudha.
Qataadah immoo: ulee isa bira tureen isa rukute, jedhe. “Isa ajjeese” jechuun rukuttaa sanaan duuti isaa dhufe, innis du’e. Muusaan akkana jedhe: “Kun hojii sheyxaanaati. Dhugumatti, inni diina nama jallisu ifa ta’eedha.
Gooftaa kiyya! Ani lubbuu koo miidheera; kanaaf naaf araarami.” Innis isaaf araarame. Dhugumatti, Inni araaramaa, rahmata godhaadha.”
Tafsiira Al-Baghawii
“Gooftaa kiyya! Ani lubbuu koo miidheera” jechuun ajaja malee Qibxii sana ajjeesuu kooti. “Kanaaf naaf araarami.” Innis isaaf araarame. Dhugumatti, Inni araaramaa, rahmata godhaadha.
Sahiih al-Bukhaarii keessatti (Lakk. 7507) hadiisa Qudsiin ni odeeffame: “Gabrichi dilii hojjatee, ‘Yaa Gooftaa, naaf araarami!’ jedhe. Rabbiin immoo akkana jedhe: ‘Gabrichi Koo Gooftaa diliiwwan araaramu akka qabu beeke… Ani gabricha Koo araarameera!’”