Toba we günäniň bagyşlanmagy
رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي، فَاغْفِرْ لِي.
رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي
Audio ýazgyny ýükläp bolmady. Soňrak gaýtadan synanyşyň.
Eý, Rabbim! Men hakykatdan-da özüme zulum etdim. Meni bagyşla!
Bu dogada «zalemtu nefsī» (ظَلَمْتُ نَفْسِي) bilen özüne zulum edendigini boýun almak we «faġfir lī» (فَاغْفِرْ لِي) bilen dessine bagyşlanmagyny dilemek beýan edilýär. Musa pygamberiň (عليه السلام) bu dogasy müsürli bir adamy bilkastlaýyn däl-de, tötänlikde öldürenden soňky tobasydyr.
Şeýh Abdurrahman as-Sagadiniň tefsiri
Soňra ol Rabbinden bagyşlanmagyny diledi: «Ol: “Eý, Rabbim! Men hakykatdan-da özüme zulum etdim. Meni bagyşla!” diýdi. Ol ony bagyşlady. Hakykatdan-da, Ol Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr» (Kasas, 28:16). Bu aýratyn-da, Alla boýun egýän, toba we ökünmäge dessine howlugýan bendelere degişlidir. Musa pygamberden (عليه السلام) hem şeýle boldy.
Imam Ibn Kesiriň tefsiri
Allatagala şeýle diýdi: «Ol şäheriň ilatynyň habarsyz wagtynda şähere girdi» (Kasas, 28:15). Ibn Juraýj, Atda al-Horasanydan, ol hem Ibn Abbastan şeýle habar berýär: bu agşam namazy bilen ýassy namazynyň aralygynda bolupdyr. Ibn al-Munkedir, Atda ibn Ýasardan, ol hem Ibn Abbastan şeýle habar berýär: bu günortan bolupdyr. Said ibn Jubair, Ikrime, as-Suddi we Katada hem şeýle diýipdirler.
«Ol ýerde biri öz tarapdarlaryndan, beýlekisi bolsa duşmanlaryndan bolan iki adamyň söweşýändigini gördi» (Kasas, 28:15), ýagny olar urşup, dawalaşýardylar. «Bu onuň tarapdarlaryndandy» diýildigi, onuň Ysraýyl ogullaryndandygyny aňladýar. «Beýlekisi bolsa onuň duşmanlaryndandy» diýildigi, onuň kibtidigi [müsürlidigi] aňladýar. Ibn Abbas, Katada, as-Suddi we Muhammet ibn Ishak şeýle diýipdirler.
Ysraýyl ogly Musa pygamberden (عليه السلام) kömek sorady. Musa adamlaryň ünsden düşen pursatyndan peýdalanyp, kibtiniň üstüne bardy.
«Musa oňa ýumruk bilen urdy we onuň ölümine sebäp boldy» (Kasas, 28:15). Mujahid «urmagy» onuň ýumrugynyň tutuş tarapy bilen urmagy diýip düşündiripdir. Katada bolsa Musa ýanyndaky taýagy bilen urdy diýipdir.
«Onuň ölümine sebäp boldy» diýmek, şol urgy sebäpli onuň ölüp gitendigini aňladýar. Musa şeýle diýdi: «Bu şeýtanyň işidir. Hakykatdan-da, ol açyk azaşdyryjy duşmandyr. Ol: “Eý, Rabbim! Men hakykatdan-da özüme zulum etdim.
Meni bagyşla!” diýdi. Ol ony bagyşlady. Hakykatdan-da, Ol Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr» (Kasas, 28:15–16).
Bagawiniň tefsiri
«Ol: “Eý, Rabbim! Men özüme zulum etdim” diýdi» — kibtini rugsatsyz öldürmegi bilen. «Meni bagyşla!» diýdi. Ol ony bagyşlady. Hakykatdan-da, Ol Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr (Kasas, 28:16).
«Sahih al-Buhari»de (№ 7507) kudsi hadysda şeýle habar berilýär: «Bir gul günä etdi-de: “Eý, Rabbim, meni bagyşla!” diýdi. Allatagala: “Gulum onuň günäleri bagyşlaýan Rabbiniň bardygyny bildi… Men gulymy bagyşladym!” diýdi».