رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ.
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
اي اسان جا پالڻھار، اسان کي ظالم ٽوليءَ سان گڏ نه ڪر.
هيءَ منع واري ترڪيب «لا تجعلنا» (اسان کي نه ڪر) آهي. اها جنت ۽ دوزخ جي وچ واري آڙ تي موجود اعراف وارن ماڻهن جي دعا آهي، جيڪي باهه کان پناهه گهرن ٿا.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
۽ جڏهن انهن جون اکيون دوزخ وارن ڏانهن ڦيرايون وينديون ۽ هو هڪ ڀيانڪ منظر ۽ سخت هولناڪ حالت ڏسندا، تڏهن چوندا: «اي اسان جا پالڻهار! اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر.» جنت وارا اميد رکندا ته هو به انهن سان گڏ جنت ۾ هجن؛ هو کين ڀليڪار چوندا ۽ سلام ڪندا. ۽ جڏهن سندن اکيون سندن اختيار کان سواءِ دوزخ وارن ڏانهن ڦيرايون وينديون، تڏهن عام طور تي الله کان سندن اهڙي حالت کان پناهه گهرندا. جڏهن اعراف وارا انهن کي ڏسندا.
امام ابن ڪثير جي تفسير
۽ سندس فرمان «۽ جڏهن انهن جون اکيون دوزخ وارن ڏانهن ڦيرايون وينديون، چوندا: اي اسان جا پالڻهار! اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر» بابت ضحاڪ، ابن عباس کان روايت ڪري ٿو ته اعراف وارا جڏهن دوزخ وارن ڏانهن ڏسندا ۽ کين سڃاڻندا، تڏهن چوندا: «اي اسان جا پالڻهار! اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر.» سُدّي چيو: جڏهن انهن جي اڳيان هڪ ٽوليءَ کي دوزخ ڏانهن وٺي وڃبو ــ يعني اعراف وارن جي اڳيان ــ تڏهن هو چوندا: «اي اسان جا پالڻهار!
اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر.» عڪرمه چيو: دوزخ ۾ سندن چهرا ڪارا ٿي ويندا، پوءِ جڏهن هو جنت وارن کي ڏسندا ته اها ڪاراڻ انهن کان هٽي ويندي. عبدالرحمان بن زيد بن اسلم، الله جي فرمان «۽ جڏهن انهن جون اکيون دوزخ وارن ڏانهن ڦيرايون وينديون» بابت چيو ته هو انهن جا چهرا ڪارا ۽ اکيون نيريون ڏسندا؛ پوءِ چوندا: «اي اسان جا پالڻهار! اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر.»
البغوي جي تفسير
«۽ جڏهن انهن جون اکيون دوزخ وارن ڏانهن ڦيرايون وينديون» ته هو الله کان پناهه گهرندا. «چوندا: اي اسان جا پالڻهار! اسان کي ظالم قوم سان گڏ نه ڪر» يعني دوزخ ۾ ڪافرن سان گڏ.
«تفسير الطبري» (12/486) ۾ ابن عباس ۽ حذيفه کان آثار نقل ٿيل آهن، جن ۾ قيامت جي ڏينهن آڙ تي موجود ماڻهن جي حالت بيان ڪئي وئي آهي.