క్షమాపణ మరియు కరుణ కోసం ప్రార్థన

షేఖ్ అబ్దుర్రహ్మాన్ అస్సాదీ తఫ్సీర్

బనీ ఇస్రాయీల్ పశ్చాత్తాపపడి, తమ వివేకానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, తమ ప్రభువు సమక్షంలో తమ ప్రజల తరఫున క్షమాపణ కోరేందుకు మూసా వారిలోని ఉత్తములైన డెబ్బై మందిని ఎన్నుకున్నాడు. వారు హాజరయ్యే సమయాన్ని అల్లాహ్ వారికి నిర్ణయించాడు. వారు అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, “ఓ మూసా! మాకు అల్లాహ్‌ను బహిరంగంగా చూపించు” అని అన్నారు.

అలా వారు అల్లాహ్ పట్ల ఎంతో ధైర్యంగా ప్రవర్తించి, ఆయనతో మర్యాదగా వ్యవహరించలేదు. అప్పుడు భూకంపం వారిని పట్టుకుంది; వారు స్పృహ కోల్పోయి మరణించారు.

మూసా (అలైహిస్సలాం) అల్లాహ్‌ను వేడుకుంటూ, వినయంతో ప్రార్థిస్తూ ఇలా అన్నారు: “నా ప్రభూ! వారు ఇక్కడికి వచ్చి తమ ప్రజల తరఫున క్షమాపణ కోరే స్థితికి చేరకముందే, నీవు కోరితే వారినీ నన్నూ నాశనం చేసి ఉండేవాడవు. వారే దుర్మార్గులయ్యారు. మా మధ్య ఉన్న మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?”

అంటే, బుద్ధి బలహీనమైనవారు, ఆలోచనలో తేలికపాటివారు చేసిన పని కారణంగా మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా? అల్లాహ్ పట్ల ధైర్యంగా ప్రవర్తించినవారికి, వారు చెప్పినదానిని, చేసినదానిని అడ్డుకునే పరిపూర్ణమైన బుద్ధి లేదని పేర్కొంటూ ఆయన అల్లాహ్‌ను వేడుకుని, వారి తరఫున క్షమాపణ కోరారు. అంతేకాక, మనిషిని తడబాటుకు గురిచేసి తన ధర్మం కోల్పోతానేమోనని భయపెట్టే పరీక్ష వారికి ఎదురైందని కూడా తెలిపారు. అందుకే ఆయన ఇలా అన్నారు: “ఇది నీవు పెట్టిన పరీక్ష మాత్రమే.

దాని ద్వారా నీవు కోరినవారిని మార్గభ్రష్టులుగా చేస్తావు; కోరినవారికి మార్గదర్శకత్వం చేస్తావు. నీవే మా సంరక్షకుడవు; కావున మమ్మల్ని క్షమించు, మమ్మల్ని కరుణించు. క్షమించే వారందరిలో నీవే అత్యుత్తముడవు.” అంటే, క్షమించేవారిలో నీవే ఉత్తముడవు; కరుణించడానికి అత్యంత అర్హుడవు; అనుగ్రహించి ఉపకారం చేసేవారిలో అత్యంత ఉదారుడవు.

మూసా (అలైహిస్సలాం) ఉద్దేశం ఇలా ఉన్నట్లు: “ప్రభూ! మొదటగా మనందరి లక్ష్యం నీ విధేయతను పాటించడం, నిన్ను విశ్వసించడం. నీ అనుగ్రహించిన సత్ప్రవర్తన, వివేకం కలవారు దృఢంగా నిలిచి, సన్మార్గంలోనే ఉంటారు. కానీ బుద్ధి బలహీనమై, ఆలోచన తేలికపడి, పరీక్ష వల్ల దారి మళ్లినవాడే ఈ పని చేశాడు.

అయినప్పటికీ, నీవు కరుణించేవారిలో అత్యంత కరుణామయుడవు; క్షమించేవారిలో అత్యుత్తముడవు. కావున మమ్మల్ని క్షమించి, కరుణించు.” అల్లాహ్ ఆయన ప్రార్థనను అంగీకరించి, మరణించిన తరువాత వారిని తిరిగి బ్రతికించి, వారి పాపాలను క్షమించాడు.

మూసా తన ప్రార్థనను కొనసాగిస్తూ ఇలా అన్నారు: “ఈ ఇహలోకంలో మాకు మేలును వ్రాయి”—అంటే, ప్రయోజనకరమైన జ్ఞానం, సమృద్ధిగా జీవనోపాధి, సత్కార్యాలు ప్రసాదించు. “పరలోకంలోనూ మేలును”—అంటే, అల్లాహ్ తన సజ్జన మిత్రుల కోసం సిద్ధం చేసిన ప్రతిఫలాన్ని ప్రసాదించు. “నిశ్చయంగా మేము నీ వైపునకు మరలాము”—అంటే, మా లోపాలను అంగీకరిస్తూ నీ వైపునకు తిరిగి వచ్చాము; మా వ్యవహారాలన్నింటిలో పశ్చాత్తాపంతో నీ వైపునకు మళ్లాము.

అల్లాహ్ ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: “నా శిక్షను నేను కోరినవారికి కలిగిస్తాను”—అంటే, దురదృష్టవంతుడై, శిక్షకు దారితీసే పనులకు పాల్పడినవారికి. “నా కరుణ ప్రతి దానినీ ఆవరించి ఉంది”—పైలోకంలోని, క్రింది లోకంలోని సమస్త సృష్టిని; సత్పురుషులనూ దుర్మార్గులనూ; విశ్వాసులనూ అవిశ్వాసులనూ. అల్లాహ్ కరుణ ప్రతి సృష్టికీ చేరుతుంది; ఆయన అనుగ్రహం, ఉపకారం ప్రతి ఒక్కరినీ ఆవరించాయి. అయితే ఇహలోక, పరలోక సౌభాగ్యాన్ని కలిగించే ప్రత్యేక కరుణ ప్రతి ఒక్కరికీ లభించదు.

అందుకే ఆయన దాని గురించి ఇలా అన్నాడు: “దైవభీతి కలిగి, చిన్నా పెద్దా పాపాలకు దూరంగా ఉండేవారికి దానిని నేను వ్రాస్తాను; అర్హులకు విధిగా ఉన్న జకాత్‌ను ఇచ్చేవారికి, మా సూచనలను విశ్వసించేవారికి కూడా.” అల్లాహ్ సూచనలపై విశ్వాసం పరిపూర్ణం కావాలంటే వాటి అర్థాన్ని తెలుసుకొని, వాటి ప్రకారం ఆచరించాలి. వాటిలో భాగమే ధర్మానికి సంబంధించిన మూలాంశాల్లోనూ ఉపాంశాల్లోనూ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను బాహ్యంగానూ అంతరంగంగానూ అనుసరించడం.

ఇమామ్ ఇబ్న్ కసీర్ తఫ్సీర్

అలీ బిన్ అబీ తల్హా, ఇబ్ను అబ్బాస్ ద్వారా ఈ ఆయతు వ్యాఖ్యానంలో ఇలా ఉల్లేఖించారు: అల్లాహ్ తన ప్రజలలో నుంచి డెబ్బై మందిని ఎంచుకోమని మూసాకు ఆజ్ఞాపించాడు. ఆయన డెబ్బై మందిని ఎంచుకొని, తమ ప్రభువును వేడుకోవడానికి వారిని తీసుకెళ్లాడు. వారు అల్లాహ్‌ను వేడుకున్నప్పుడు, “ఓ అల్లాహ్! మాకు ముందు ఎవరికీ ఇవ్వనిదాన్ని మాకు ప్రసాదించు; మా తరువాత ఎవరికీ దానిని ప్రసాదించకు” అని అన్నారు. వారి ఈ ప్రార్థనను అల్లాహ్ అసహ్యించుకున్నాడు.

“నా ప్రభూ! నీవు కోరితే, వారినీ నన్నూ ఇంతకు ముందే నాశనం చేసి ఉండేవాడవు...” అనే ఆయతు గురించి సుద్దీ ఇలా అన్నారు: బంగారు దూడను ఆరాధించినందుకు క్షమాపణ కోరుతూ బనీ ఇస్రాయీల్‌లోని కొంతమందితో తన వద్దకు రావాలని అల్లాహ్ మూసాకు ఆజ్ఞాపించి, ఒక సమయాన్ని నిర్ణయించాడు. మూసా తన ప్రజలలో నుంచి తనకు తెలిసిన డెబ్బై మందిని ఎంచుకొని, క్షమాపణ కోరేందుకు వారిని తీసుకెళ్లాడు.

వారు ఆ స్థలానికి చేరుకున్నప్పుడు, “ఓ మూసా! మేము అల్లాహ్‌ను బహిరంగంగా చూసేవరకు నిన్ను విశ్వసించము. నీవు ఆయనతో మాట్లాడావు కదా, మాకు కూడా ఆయనను చూపించు” అని అన్నారు. అప్పుడు పిడుగు వారిని తాకి, వారు మరణించారు. మూసా ఏడుస్తూ, అల్లాహ్‌ను ప్రార్థిస్తూ, “నా ప్రభూ!

వారి ఉత్తములను నీవు నాశనం చేసిన తరువాత, బనీ ఇస్రాయీల్‌ను కలిసినప్పుడు నేను వారికి ఏమి చెప్పాలి?” అని అన్నారు.

“నా ప్రభూ! నీవు కోరితే, వారినీ నన్నూ ఇంతకు ముందే నాశనం చేసి ఉండేవాడవు...” అని ముహమ్మద్ బిన్ ఇస్‌హాక్ పేర్కొన్నారు: మూసా బనీ ఇస్రాయీల్‌లోని ఉత్తములైన డెబ్బై మందిని ఎంచుకొని, “మీరు వెళ్లి అల్లాహ్ వద్ద పశ్చాత్తాపపడండి; మీ వెనుక వదిలివచ్చిన మీ ప్రజల తరఫున క్షమాపణను వేడుకోండి. ఉపవాసం ఉండండి, శుద్ధి పొందండి, మీ వస్త్రాలను శుభ్రపరచుకోండి” అని అన్నారు.

తన ప్రభువు నిర్ణయించిన సమయానికి, ఆయన అనుమతితోనూ ఆదేశంతోనూ మాత్రమే వెళ్లగలిగే సీనాయి పర్వతానికి వారిని తీసుకెళ్లాడు. వారు తాము ఆజ్ఞాపించబడినదాన్ని చేసిన తరువాత, తమ ప్రభువును కలవడానికి ఆయనతో బయలుదేరినప్పుడు, ఆ డెబ్బై మంది మూసాతో, “మాకు మా ప్రభువు మాట వినిపించేలా అడుగు” అని అన్నారు. ఆయన, “అలాగే చేస్తాను” అని చెప్పారు. మూసా పర్వతానికి దగ్గరైనప్పుడు, మేఘస్తంభం వచ్చి పర్వతమంతటినీ కప్పేసింది.

మూసా దాని వద్దకు వెళ్లి, అందులో ప్రవేశించి, ప్రజలతో “దగ్గరకు రండి” అన్నారు. అల్లాహ్ మూసాతో మాట్లాడినప్పుడు, ఆయన నుదుటిపై ప్రకాశించే వెలుగు కనిపించేది; ఆదం సంతానంలో ఎవరూ దానిని చూడలేకపోయేవారు. అందుకే దాని ముందు తెర వేయబడేది. ఆ ప్రజలు దగ్గరకు వెళ్లి, లోపలికి ప్రవేశించినప్పుడు సాష్టాంగంగా పడ్డారు.

అల్లాహ్ మూసాతో మాట్లాడటం, ఆయనకు ఆజ్ఞాపించడం, నిషేధించడం—“చేయి, చేయకు”—విన్నారు. అల్లాహ్ తన ఆదేశాలను పూర్తిచేసిన తరువాత మూసా మీద నుంచి మేఘం తొలగిపోయింది. ఆయన వారి వద్దకు వచ్చాడు. వారు మూసాతో, “మేము అల్లాహ్‌ను బహిరంగంగా చూసేవరకు నిన్ను విశ్వసించము” అన్నారు.

అప్పుడు వారిని పిడుగు—అదే భూకంపం—పట్టుకుంది; వారి ప్రాణాలు ఒక్కసారిగా పోయి, వారందరూ మరణించారు. మూసా తన ప్రభువును వేడుకుంటూ, ప్రార్థిస్తూ, ఆశతో ఇలా అన్నారు: “నా ప్రభూ! నీవు కోరితే, వారినీ నన్నూ ఇంతకు ముందే నాశనం చేసి ఉండేవాడవు.” వారు మూర్ఖంగా ప్రవర్తించారు.

నా తరువాత మిగిలిన బనీ ఇస్రాయీల్‌ను కూడా మేము నాశనం చేస్తామా?

సుఫ్యాన్ అల్-థౌరీ ఇలా అన్నారు: అబూ ఇస్‌హాక్, ఉమారా బిన్ అబ్ద్ అస్-సలూలీ ద్వారా అలీ బిన్ అబీ తాలిబ్ (రదియల్లాహు అన్హు) ఇలా చెప్పారని నాకు తెలియజేశారు: “మూసా, హారూన్, షబర్, షబీర్ బయలుదేరి ఒక పర్వతపు అడుగుభాగానికి వెళ్లారు. హారూన్ ఒక మంచంపై పడుకోగా, అల్లాహ్ ఆయన ప్రాణం తీశాడు. మూసా బనీ ఇస్రాయీల్ వద్దకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, వారు ‘హారూన్ ఎక్కడ?’ అని అడిగారు.

ఆయన, ‘అల్లాహ్ ఆయన ప్రాణం తీశాడు’ అన్నారు. వారు, ‘నీవే ఆయనను చంపావు. ఆయన సృష్టిలోను సౌమ్యతలోను మమ్మల్ని మించినందుకు నీవు అసూయపడ్డావు’ లేదా దానికి సమానమైన మాట అన్నారు. మూసా, ‘మీకు నచ్చిన వారిని ఎంచుకోండి’ అన్నారు. వారు డెబ్బై మందిని ఎంచుకున్నారు.”

అల్లాహ్ వాక్యమైన “మూసా తన ప్రజలలో నుంచి డెబ్బై మందిని ఎంచుకున్నాడు” అన్నది దీనిగురించే. వారు హారూన్ వద్దకు వెళ్లి, “హారూన్! నిన్ను ఎవరు చంపారు?” అని అడిగారు. ఆయన, “ఎవరూ నన్ను చంపలేదు; అల్లాహ్ నా ప్రాణం తీశాడు” అన్నారు. వారు, “ఓ మూసా!

ఈ రోజు తరువాత మేము నీకు అవిధేయత చూపము” అన్నారు. అప్పుడు వారిని భూకంపం పట్టుకుంది. మూసా కుడి వైపుకూ ఎడమ వైపుకూ తిరుగుతూ, “నా ప్రభూ! నీవు కోరితే, వారినీ నన్నూ ఇంతకు ముందే నాశనం చేసి ఉండేవాడవు. మా మధ్య ఉన్న మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?

ఇది నీవు పెట్టిన పరీక్ష మాత్రమే; దాని ద్వారా నీవు కోరినవారిని మార్గభ్రష్టులుగా చేస్తావు, కోరినవారికి మార్గదర్శకత్వం చేస్తావు” అని అన్నారు. అప్పుడు అల్లాహ్ వారిని తిరిగి బ్రతికించి, వారందరినీ ప్రవక్తలుగా చేశాడు.” ఇది చాలా అరుదైన ఉల్లేఖనం; ఉమారా బిన్ అబ్ద్ గురించి నాకు తెలియదు. షుఅ్బా కూడా అబూ ఇస్‌హాక్ ద్వారా, బనీ సలూల్‌కు చెందిన ఒక వ్యక్తి ద్వారా అలీ నుంచి ఇదే విషయాన్ని ఉల్లేఖించారు.

ఇబ్ను అబ్బాస్, ముజాహిద్, ఖతాదా, ఇబ్ను జురైజ్‌లు ఇలా అన్నారు: బంగారు దూడను ఆరాధించినప్పుడు, వారు తమ ప్రజలను విడిచిపెట్టలేదు; వారిని ఆపలేదు, మందలించలేదు. అందుకే వారిని భూకంపం పట్టుకుంది. “మా మధ్య ఉన్న మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?” అన్న మూసా మాటతో ఈ వివరణ సరిపోతుంది.

“ఇది నీవు పెట్టిన పరీక్ష మాత్రమే” అంటే, నీవు పెట్టిన పరీక్ష, విచారణ, పరీక్షణ అని ఇబ్ను అబ్బాస్, సయీద్ బిన్ జుబైర్, అబుల్ ఆలియా, రబీ బిన్ అనస్ తదితర పూర్వ, ఉత్తరకాల పండితులు చెప్పారు. దీనికి మరో అర్థం లేదు. ఆయన ఉద్దేశం: వ్యవహారం నీ ఆజ్ఞకే చెందింది; తీర్పు నీకే చెందింది. నీవు కోరినదే జరుగుతుంది.

నీవు కోరినవారిని మార్గభ్రష్టులుగా చేస్తావు; కోరినవారికి మార్గదర్శకత్వం చేస్తావు. నీవు దారి తప్పించినవారికి మార్గం చూపేవారు లేరు; నీవు మార్గం చూపినవారిని దారి తప్పించేవారు లేరు. నీవు ఇవ్వనిదాన్ని ఎవరూ ఇవ్వలేరు; నీవు ఇచ్చినదాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు. రాజ్యాధికారం అంతా నీదే; తీర్పు అంతా నీదే; సృష్టి, ఆజ్ఞ నీకే చెందుతాయి.

“నీవే మా సంరక్షకుడవు; కావున మమ్మల్ని క్షమించు, మమ్మల్ని కరుణించు. క్షమించే వారందరిలో నీవే అత్యుత్తముడవు.” ‘క్షమించడం’ అంటే పాపాన్ని కప్పిపుచ్చి, దాని కారణంగా శిక్షించకపోవడం. క్షమాపణతో పాటు కరుణ ప్రస్తావించినప్పుడు, భవిష్యత్తులో మళ్లీ అదే పాపంలో పడకుండా కాపాడాలనే అర్థం కూడా అందులో ఉంటుంది.

“క్షమించే వారందరిలో నీవే అత్యుత్తముడవు” అంటే, పాపాలను క్షమించేవాడు నీవు తప్ప మరెవరూ లేరు.

“ఈ ఇహలోకంలోనూ మాకు మేలును వ్రాయి; పరలోకంలోనూ మేలు ప్రసాదించు.” దుఆలోని మొదటి భాగం హానిని తొలగించమని కోరడం; ఈ భాగం కోరుకున్న మేలును పొందమని వేడుకోవడం. “ఈ ఇహలోకంలోనూ మాకు మేలును వ్రాయి; పరలోకంలోనూ మేలు ప్రసాదించు” అంటే, ఆ రెండు లోకాలలోనూ మాకు మేలు తప్పనిసరిగా కలిగించి, దానిని స్థిరపరచు. దీని వివరణ సూరతుల్ బఖరాలో ఇంతకు ముందు వచ్చింది.

“నిశ్చయంగా మేము నీ వైపునకు మరలాము” అంటే, మేము పశ్చాత్తాపపడ్డాము, నీ వైపునకు తిరిగాము, నీ వైపునకు మరలాము. ఇబ్ను అబ్బాస్, సయీద్ బిన్ జుబైర్, ముజాహిద్, అబుల్ ఆలియా, దహ్హాక్, ఇబ్రాహీం అత్-తైమీ, సుద్దీ, ఖతాదా తదితరులు ఇలా అన్నారు. భాషాపరంగానూ ఇదే అర్థం. ఇబ్ను జరీర్ ఇలా అన్నారు: ఇబ్ను వకీ, తన తండ్రి ద్వారా, షరీక్ ద్వారా, జాబిర్ ద్వారా, అబ్దుల్లాహ్ బిన్ నజీ ద్వారా, అలీ (రదియల్లాహు అన్హు) ఇలా అన్నారని మాకు తెలియజేశారు: “వారు ‘నిశ్చయంగా మేము నీ వైపునకు మరలాము’ అని అన్నందువల్ల యూదులకు ఆ పేరు వచ్చింది.”

జాబిర్ అంటే జాబిర్ బిన్ యజీద్ అల్-జుఅ్ఫీ; ఆయన బలహీనుడిగా పరిగణించబడ్డారు.

“ఇది నీవు పెట్టిన పరీక్ష మాత్రమే” అనే ఆయతుకు ప్రతిస్పందనగా అల్లాహ్ ఇలా అన్నాడు: “నా శిక్షను నేను కోరినవారికి కలిగిస్తాను; నా కరుణ ప్రతి దానినీ ఆవరించి ఉంది; దైవభీతి గలవారికి దానిని నేను వ్రాస్తాను.” అంటే, నేను కోరినదాన్ని చేస్తాను; నేను సంకల్పించినట్లు తీర్పు ఇస్తాను. ప్రతి విషయంలోనూ జ్ఞానం, న్యాయం నావే. ఆయన పవిత్రుడు; ఆయన తప్ప ఆరాధ్యుడు ఎవరూ లేరు.

“నా కరుణ ప్రతి దానినీ ఆవరించి ఉంది” అనేది సమస్తాన్ని చేర్చుకునే, విస్తృతమైన మహత్తరమైన ఆయతు. అర్ష్‌ను మోసేవారూ, దాని చుట్టూ ఉన్నవారూ ఇలా అంటారని అల్లాహ్ తెలిపిన మాటల వంటిదే: “మా ప్రభూ! నీ కరుణ, జ్ఞానం ప్రతి దానినీ ఆవరించాయి” (ఘాఫిర్ 40:7). ఇమామ్ అహ్మద్ ఇలా ఉల్లేఖించారు: అబ్దుస్సమద్ మాకు తెలిపాడు; అతని తండ్రి మాకు తెలిపాడు; అల్-జురైరీ, అబూ అబ్దుల్లాహ్ అల్-జుషమీ ద్వారా, జున్దుబ్—అతడే జున్దుబ్ బిన్ అబ్దుల్లాహ్ అల్-బజలీ (రదియల్లాహు అన్హు)—ఇలా అన్నాడు: ఒక ఎడారి అరబ్బు వచ్చి తన ఒంటెను కూర్చోబెట్టి, దాని కట్టును బిగించి, తరువాత అల్లాహ్ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) వెనుక నమాజు చేశాడు.

ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) నమాజు ముగించగానే అతడు తన ఒంటె వద్దకు వెళ్లి కట్టును విప్పి, దానిపై ఎక్కి, “ఓ అల్లాహ్! నాపైనా ముహమ్మద్‌పైనా కరుణ చూపు; మా కరుణలో మరెవరినీ భాగస్వామిగా చేయకు” అని పిలిచాడు. అప్పుడు అల్లాహ్ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం), “మీలో ఎవరు ఎక్కువగా దారి తప్పారు—అతనా, లేక అతని ఒంటెనా? అతడు ఏమన్నాడో మీరు వినలేదా?”

అని అడిగారు. సహచరులు, “విన్నాము” అన్నారు. ఆయన, “నిశ్చయంగా అతడు విస్తారమైన కరుణను పరిమితం చేశాడు. అల్లాహ్ వంద కరుణలను సృష్టించి, వాటిలో ఒక కరుణను దింపాడు. దాని ద్వారా సృష్టి ఒకదానిపై మరొకటి కరుణ చూపుతుంది—జిన్నులు, మనుషులు, జంతువులు అన్నీ.

తొంభై తొమ్మిది కరుణలను తన వద్ద ఉంచుకున్నాడు. ఇప్పుడు ఎవరు ఎక్కువగా దారి తప్పారు—అతనా, అతని ఒంటెనా?” అని అన్నారు. దీన్ని అబూ దావూద్, అలీ బిన్ నస్ర్ ద్వారా, అబ్దుస్సమద్ బిన్ అబ్దుల్ వారిస్ ద్వారా ఉల్లేఖించారు.

ఇమామ్ అహ్మద్ మరొకచోట యహ్యా బిన్ సయీద్ ద్వారా, సులైమాన్ ద్వారా, అబూ ఉస్మాన్ ద్వారా, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని ఉల్లేఖించారు: “అల్లాహ్‌కు వంద కరుణలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక కరుణ ద్వారా సృష్టి పరస్పరం కరుణ చూపుతుంది; దాని వల్ల క్రూరజంతువులు కూడా తమ పిల్లలపై ప్రేమ చూపుతాయి. మిగిలిన తొంభై తొమ్మిది కరుణలను ఆయన పునరుత్థాన దినం వరకు ఉంచాడు.” ఈ హదీసును ముస్లిం మాత్రమే ప్రత్యేకంగా ఉల్లేఖించాడు.

సులైమాన్—అతడే సులైమాన్ బిన్ తరఖాన్—మరియు దావూద్ బిన్ అబీ హింద్ ఇద్దరి ద్వారా, అబూ ఉస్మాన్—అతని పేరు అబ్దుర్రహ్మాన్ బిన్ మిల్—సల్మాన్ అల్-ఫారిసీ ద్వారా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) నుంచి ఇదే హదీసును ఉల్లేఖించాడు.

ఇమామ్ అహ్మద్ ఇలా అన్నారు: అఫ్ఫాన్ మాకు తెలిపాడు; హమ్మాద్, ఆసిమ్ బిన్ బహ్దల ద్వారా, అబూ సాలిహ్ ద్వారా, అబూ హురైరా ద్వారా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని ఉల్లేఖించారు: “అల్లాహ్‌కు వంద కరుణలు ఉన్నాయి. తొంభై తొమ్మిది ఆయన వద్ద ఉన్నాయి; మీ మధ్య ఒక కరుణను ఉంచాడు. దాని ద్వారా జిన్నులు, మనుషులు, సమస్త సృష్టి ఒకరిపై మరొకరు కరుణ చూపుతారు. పునరుత్థాన దినాన ఆయన ఆ ఒక్క కరుణను కూడా తన వద్దకు చేర్చుకుంటాడు.” ఈ మార్గంలో దీన్ని అహ్మద్ మాత్రమే ఉల్లేఖించాడు.

అహ్మద్ ఇలా అన్నారు: అఫ్ఫాన్ మాకు తెలిపాడు; అబ్దుల్ వాహిద్, అఅ్మష్ ద్వారా, అబూ సాలిహ్ ద్వారా, అబూ సయీద్ ద్వారా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని ఉల్లేఖించారు: “అల్లాహ్‌కు వంద కరుణలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక భాగాన్ని సృష్టి మధ్య పంచాడు; దాని వల్ల మనుషులు, క్రూరజంతువులు, పక్షులు పరస్పరం కరుణ చూపుతాయి.” ఇబ్ను మాజా దీన్ని అబూ ముఆవియా ద్వారా, అఅ్మష్ నుంచి ఉల్లేఖించాడు.

హాఫిజ్ అబుల్ ఖాసిం అత్తబరానీ ఇలా అన్నారు: ముహమ్మద్ బిన్ ఉస్మాన్ బిన్ అబీ షైబా మాకు తెలిపాడు; అహ్మద్ బిన్ యూనుస్, సఅద్ అబూ ఘైలాన్ అష్-షైబానీ ద్వారా, హమ్మాద్ బిన్ అబీ సులైమాన్ ద్వారా, ఇబ్రాహీం ద్వారా, సిలా బిన్ జుఫర్ ద్వారా, హుజైఫా బిన్ అల్-యమాన్ (రదియల్లాహు అన్హు) ద్వారా ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారని ఉల్లేఖించారు: “నా ప్రాణం ఎవరి చేతిలో ఉందో ఆయనపై ప్రమాణం చేసి చెబుతున్నాను: ధర్మంలో దుర్మార్గుడైనవాడు, జీవనంలో మూర్ఖుడైనవాడు కూడా స్వర్గంలో ప్రవేశిస్తాడు. నా ప్రాణం ఎవరి చేతిలో ఉందో ఆయనపై ప్రమాణం చేసి చెబుతున్నాను: తన పాపం వల్ల అగ్నిచే కాల్చబడినవాడు కూడా స్వర్గంలో ప్రవేశిస్తాడు.

నా ప్రాణం ఎవరి చేతిలో ఉందో ఆయనపై ప్రమాణం చేసి చెబుతున్నాను: పునరుత్థాన దినాన అల్లాహ్ అటువంటి క్షమాపణను ప్రసాదిస్తాడు; దానిని చూసి ఇబ్లీస్ కూడా తనకు అందుతుందనే ఆశతో తలెత్తి చూస్తాడు.” ఇది చాలా అరుదైన హదీసు; సఅద్ ఎవరో నాకు తెలియదు.

“దైవభీతి గలవారికి దానిని నేను వ్రాస్తాను” అంటే, వారిపై నా అనుగ్రహంగా, ఉపకారంగా నా కరుణను వారికి తప్పనిసరిగా లభించేలా చేస్తాను. అల్లాహ్ ఇలా అన్నాడు: “మీ ప్రభువు తనపై కరుణను విధిగా చేసుకున్నాడు” (అల్-అన్ఆమ్ 6:54). “దైవభీతి గలవారికి” అంటే, చిన్నా పెద్దా పాపాలకు దూరంగా ఉండేవారికి. “జకాత్ ఇచ్చేవారికి” అంటే, కొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం ఆత్మలను శుద్ధి చేసేవారు; మరికొందరి అభిప్రాయం ప్రకారం సంపదకు సంబంధించిన జకాత్ చెల్లించేవారు.

ఈ ఆయతు మక్కాలో అవతరించినందున, ఈ రెండు అర్థాలనూ కలిపి సాధారణంగా భావించే అవకాశం ఉంది. “మా సూచనలను విశ్వసించేవారికి” అంటే, వాటిని సత్యమని ధృవీకరించేవారికి.

“తర్వాత, నా ప్రవక్తను అనుసరించేవారికి...” అనే వాక్యం ఈ ఆయతు 7:157లోని కొనసాగింపు. “దాని ద్వారా నీవు కోరినవారిని మార్గభ్రష్టులుగా చేస్తావు; కోరినవారికి మార్గదర్శకత్వం చేస్తావు” (అల్-అఅ్రాఫ్ 7:155); “ప్రభూ! మా ప్రభూ! నీ కరుణ, జ్ఞానం ప్రతి దానినీ ఆవరించాయి” (ఘాఫిర్ 40:7); “జకాత్” అనే పదం గురించి వివరణలు సంబంధిత సందర్భాల్లో పేర్కొనబడ్డాయి.

అల్-బగవీ తఫ్సీర్

“మూసా తన ప్రజలను ఎంచుకున్నాడు” అంటే, తన ప్రజలలో నుంచి ఎంచుకున్నాడు. ఇక్కడ విభక్తి రూపం నుంచి సంబంధ సూచించే పదం తొలగించబడింది. “మా నిర్ణీత సమయానికి డెబ్బై మంది పురుషులను” అనే మాటలో, వారందరూ బంగారు దూడను ఆరాధించలేదనే ఆధారం ఉంది. అస్-సుద్దీ ఇలా అన్నారు: బంగారు దూడను ఆరాధించినందుకు క్షమాపణ కోరేందుకు బనీ ఇస్రాయీల్‌లోని కొంతమందిని తన వద్దకు తీసుకురావాలని అల్లాహ్ మూసాను ఆజ్ఞాపించాడు.

మూసా తన ప్రజలలో నుంచి డెబ్బై మందిని ఎంచుకున్నాడు. వారు ఆ స్థలానికి వచ్చినప్పుడు, “మేము అల్లాహ్‌ను బహిరంగంగా చూసేవరకు నిన్ను విశ్వసించము” అన్నారు; అప్పుడు పిడుగు వారిని తాకి, వారు మరణించారు. ఇబ్ను ఇస్‌హాక్ ఇలా అన్నారు: వారు చేసిన పనికి పశ్చాత్తాపపడటానికి, తమ వెనుక వదిలివచ్చిన ప్రజల తరఫున పశ్చాత్తాపాన్ని వేడుకోవడానికి వారిని ఎంచుకున్నాడు. ఈ అభిప్రాయం ప్రకారం, వారందరూ బంగారు దూడను ఆరాధించినట్లు తెలుస్తుంది.

ఖతాదా, ఇబ్ను జురైజ్, ముహమ్మద్ బిన్ కఅబ్ ఇలా అన్నారు: వారు బంగారు దూడను ఆరాధించినప్పుడు తమ ప్రజలను విడిచిపెట్టకపోవడం, మంచిని ఆజ్ఞాపించకపోవడం, చెడును నిరోధించకపోవడం వల్ల వారిని భూకంపం పట్టుకుంది. ఇబ్ను అబ్బాస్ ఇలా అన్నారు: “మేము నిన్ను విశ്വసించము; అల్లాహ్‌ను బహిరంగంగా చూసేవరకు” అని చెప్పి పిడుగు తాకిన డెబ్బై మంది, భూకంపం పట్టుకున్న ఈ డెబ్బై మందికంటే ముందువారు. సర్వోన్నతుడైన అల్లాహ్ మూసాకు తన ప్రజలలో నుంచి డెబ్బై మందిని ఎంచుకోమని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆయన వారిని ఎంచుకొని, తమ ప్రభువును వేడుకోవడానికి తీసుకెళ్లాడు.

వారు వేడుకున్నప్పుడు, “ఓ అల్లాహ్! మాకు ముందు ఎవరికీ ఇవ్వనిదాన్ని మాకు ప్రసాదించు; మా తరువాత ఎవరికీ దానిని ప్రసాదించకు” అన్నారు. వారి ఆ ప్రార్థనను అల్లాహ్ అసహ్యించుకున్నాడు; అందుకే వారిని భూకంపం పట్టుకుంది.

వహ్బ్ ఇలా అన్నారు: ఆ భూకంపం శబ్దం కాదు. ఆ ప్రజలు ఆ భయంకర దృశ్యాన్ని చూసినప్పుడు వణుకు వారికి పట్టుకుంది; వారు కలవరపడి, వణికారు. వారి కీళ్లన్నీ విడిపోతున్నట్లు అయ్యింది. మూసా అది చూసి వారిపై జాలి చూపి, వారు మరణిస్తారేమోనని భయపడ్డాడు.

వారి మరణం ఆయనకు ఎంతో బాధ కలిగించింది; వారు సత్కార్యాలలో ఆయనకు సహాయకులుగా ఉండి, ఆయన మాట విని, విధేయత చూపేవారు. అందుకే ఆయన ప్రార్థిస్తూ, ఏడుస్తూ, తన ప్రభువును వేడుకున్నాడు. అల్లాహ్ వారి వణుకును తొలగించగా, వారు ప్రశాంతులయ్యారు; తమ ప్రభువు మాటను విన్నారు. ఆ సందర్భంలోనే అల్లాహ్ ఇలా అన్నాడు.

“అప్పుడు ఆయన అన్నాడు” అంటే, మూసా అన్నాడు. “నా ప్రభూ! నీవు కోరితే, ఇంతకుముందే వారిని నాశనం చేసి ఉండేవాడవు” అంటే, బంగారు దూడను ఆరాధించినప్పుడే నాశనం చేసి ఉండేవాడవు. “నన్నూ” అంటే, కిబ్తీ వ్యక్తిని చంపినప్పుడు నన్నూ నాశనం చేసి ఉండేవాడవు.

“మా మధ్య ఉన్న మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?” అంటే, బంగారు దూడను ఆరాధించినవారిని ఉద్దేశిస్తున్నాడు. వారు దూడను చేసుకున్నందుకు శిక్షించబడ్డారని మూసా భావించాడు. ఈ మాటను ప్రశ్న రూపంలో అడిగాడు: “మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?”

అల్-ముబర్రద్ ఇలా అన్నారు: “మా మధ్య ఉన్న మూర్ఖులు చేసిన పనివల్ల మమ్మల్ని నాశనం చేస్తావా?” అన్నది జాలి కోరుతూ అడిగిన ప్రశ్న; అంటే, “మమ్మల్ని నాశనం చేయవద్దు.” నేరస్తుడి తప్పుకు మరొకరిని పట్టుకోవడం అల్లాహ్ న్యాయానికి విరుద్ధమని మూసాకు తెలుసు.

“ఇది నీవు పెట్టిన పరీక్ష మాత్రమే” అంటే, మూర్ఖులు చిక్కుకున్న పరీక్ష, నీ పరీక్ష, నీ విచారణ మాత్రమే. దాని ద్వారా కొందరు మార్గభ్రష్టులై పరీక్షకు లోనయ్యారు; மற்றவர்களுக்கு நீ வழிகாட்டினாய், உன் மார்க்கத்தில் உறுதியாக இருக்க அவர்களைப் பாதுகாத்தாய். அதுவே “அதன் மூலம் நீ நாடுபவர்களை வழிதவறச் செய்கிறாய்; நாடுபவர்களுக்கு வழிகாட்டுகிறாய். நீயே எங்கள் பாதுகாவலன்” என்பதன் பொருள்.

“எங்கள் பாதுகாவலன்” என்றால், எங்களுக்கு உதவுபவனும் எங்களைக் காப்பவனும் நீயே. “ஆகவே எங்களை மன்னித்து, எங்களுக்குக் கருணை காட்டு; மன்னிப்பவர்களில் நீயே மிகச் சிறந்தவன்.”

“எங்களுக்கு எழுதித் தருவாயாக” என்றால், எங்களுக்கு உறுதிசெய்து அருள்வாயாக. “இந்த உலகில் நன்மையை” என்றால், அருட்கொடையையும் நலத்தையும். “மறுமையிலும்” என்றால், மறுமையிலும். “நன்மையை” என்றால், மன்னிப்பையும் சொர்க்கத்தையும். “நிச்சயமாக நாங்கள் உன்னிடம் திரும்பியுள்ளோம்” என்றால், நாங்கள் உன்னிடம் பாவமன்னிப்புக் கோரி திரும்பிவிட்டோம்.

அல்லாஹ் கூறினான்: “என் தண்டனையை நான் நாடியவருக்கு அளிப்பேன்” — எனது படைப்பினரில் நான் நாடியவருக்கு. “என் கருணை ஒவ்வொன்றையும் சூழ்ந்துள்ளது” என்றால், அது அனைத்தையும் பொதுவாகச் சூழ்ந்துள்ளது. ஹசன், கதாதா ஆகியோர் கூறினர்: இவ்வுலகில் அவனது கருணை நல்லோரையும் தீயோரையும் சூழ்ந்துள்ளது; மறுமை நாளில் அது இறையச்சமுடையோருக்கே உரியதாகும். அதிய்யா அல்-அவ்ஃபி கூறினார்: அவனது கருணை அனைத்தையும் சூழ்ந்திருந்தாலும், இறையச்சமுடையோருக்கே அது உறுதியாகக் கிடைக்கும்.

இதற்குக் காரணம், இறைமறுப்பாளர் வாழ்வாதாரம் பெறுவதும், இறைநம்பிக்கையாளர்களின் மூலம் அவனுக்குத் தீங்கு தடுக்கப்படுவதும் அல்லாஹ்வின் கருணை விசாலமாக இருப்பதால்தான். அவன் மறுமையை அடைந்தவுடன், கருணை இறைநம்பிக்கையாளர்களுக்கே உரியதாகிவிடும். இது, மற்றொருவரின் விளக்கின் ஒளியில் இருப்பவர், விளக்கின் உரிமையாளர் அதை எடுத்துச் சென்றதும் இருளில் இருப்பதைப் போன்றது.

இப்னு அப்பாஸ், கதாதா, இப்னு ஜுரைஜ் ஆகியோர் கூறினர்: “என் கருணை ஒவ்வொன்றையும் சூழ்ந்துள்ளது” என்ற வசனம் இறங்கியபோது, இப்லீஸ், “நானும் அந்த ஒவ்வொன்றில் ஒருவன்தான்” என்றான். அப்போது சுப்ஹானஹு வதஆலா, “இறையச்சமுடையவர்களுக்கும், ஜகாத் வழங்குபவர்களுக்கும், எங்கள் வசனங்களை நம்புபவர்களுக்கும் அதை நான் எழுதுவேன்” என்றான். யூதர்களும் கிறிஸ்தவர்களும் அதைத் தங்களுக்குக் கிடைக்க வேண்டும் என்று விரும்பி, “நாங்கள் இறையச்சத்துடன் இருக்கிறோம்; நம்புகிறோம்; ஜகாத்தும் வழங்குகிறோம்” என்றனர். ஆனால் அல்லாஹ் அதை இந்தச் சமூகத்திற்கே உரியதாக்கினான்.”