Musa cầu xin tha thứ và thương xót

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

Khi con cháu Israel ăn năn và quay lại với lẽ phải, Musa chọn trong số họ bảy mươi người tốt nhất để họ thay mặt dân chúng xin lỗi Thượng Đế của mình. Allah đã hẹn với họ một thời điểm để họ có mặt. Khi họ đến nơi, họ nói: “Hỡi Musa, hãy cho chúng tôi thấy Allah một cách công khai!” Như vậy, họ đã cả gan xúc phạm Allah và cư xử thiếu lễ độ với Ngài. Vì thế, cơn địa chấn ập đến, khiến họ ngã quỵ và chết.

Musa, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, không ngừng khẩn khoản, hết lòng cầu nguyện Allah và nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước khi họ đến đây, trước khi họ ở trong tình thế có thể xin lỗi thay cho dân chúng của mình. Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt tất cả chúng tôi vì điều mà những kẻ ngu muội trong chúng tôi đã làm?” Nghĩa là: những kẻ yếu kém về trí tuệ và nông cạn trong suy nghĩ.

Musa khẩn cầu Allah và xin Ngài lượng thứ, giải thích rằng những kẻ đã cả gan xúc phạm Allah không có trí tuệ hoàn chỉnh để ngăn họ nói và làm điều đó; đồng thời, họ đã gặp một thử thách có thể khiến con người dao động và sợ mất đức tin. Ông nói: “Đây chỉ là thử thách của Ngài; Ngài dùng nó để làm lạc lối ai Ngài muốn và hướng dẫn ai Ngài muốn. Ngài là Đấng Bảo Hộ của bầy tôi, xin Ngài tha thứ cho bầy tôi và thương xót bầy tôi, bởi Ngài là Đấng Tha Thứ tốt nhất!” Nghĩa là: Ngài là Đấng tha thứ tốt nhất, xứng đáng nhất để thương xót, rộng lượng nhất trong việc ban phát và ưu đãi.

Dường như Musa muốn thưa: “Lạy Thượng Đế, mục đích căn bản của tất cả chúng con là tuân phục Ngài và tin tưởng nơi Ngài. Ai được ban cho trí tuệ và sự sáng suốt, được Ngài ban cho sự hướng dẫn trọn vẹn, thì vẫn luôn ngay chính. Còn người trí tuệ yếu kém, suy nghĩ nông cạn và bị thử thách làm chệch hướng thì đã hành động như vậy vì hai nguyên do ấy. Dù thế, Ngài vẫn là Đấng thương xót nhất trong những người thương xót và là Đấng Tha Thứ tốt nhất, xin Ngài tha thứ và thương xót chúng con.”

Allah đã đáp lời cầu xin của ông, làm họ sống lại sau khi chết và tha thứ tội lỗi cho họ.

Musa tiếp tục lời cầu nguyện: “Xin Ngài an bài cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này” — như kiến thức hữu ích, sinh kế dồi dào và việc làm thiện — “và điều tốt đẹp ở Đời Sau”, tức phần thưởng Allah đã chuẩn bị cho những người bề tôi ngoan đạo được Ngài yêu quý. “Quả thật, bầy tôi đã quay về với Ngài”, nghĩa là chúng con trở về, thừa nhận những thiếu sót của mình và hướng về Ngài trong mọi việc.

Allah Toàn Năng phán: “Hình phạt của TA, TA giáng xuống bất cứ ai TA muốn”, tức những kẻ bất hạnh và tự chuốc lấy nguyên nhân dẫn đến hình phạt. “Còn lòng thương xót của TA bao trùm tất cả mọi thứ” trong thế giới trên cao và thế giới dưới thấp, người ngoan đạo và kẻ tội lỗi, người có đức tin và kẻ vô đức tin. Không một tạo vật nào mà lòng thương xót của Allah không đến với; tất cả đều được bao phủ bởi ân huệ và sự nhân từ của Ngài. Tuy nhiên, lòng thương xót đặc biệt đem lại hạnh phúc ở đời này và Đời Sau không dành cho tất cả mọi người.

Vì vậy, Allah phán về lòng thương xót ấy: “TA sẽ an bài nó cho những người kính sợ Allah”, tránh các tội lỗi lớn nhỏ, “những người xuất Zakah bắt buộc cho người xứng đáng nhận, và những người tin vào các Lời Mặc Khải của TA.” Đức tin trọn vẹn nơi các Lời Mặc Khải của Allah bao gồm việc hiểu ý nghĩa của chúng và hành động theo những gì chúng đòi hỏi; trong đó có việc noi theo Nabi, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, cả bên ngoài lẫn bên trong, trong các nền tảng và nhánh của tôn giáo.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Ali bin Abi Talhah thuật lại từ Ibn Abbas khi giải thích câu kinh này: Allah truyền cho Musa chọn bảy mươi người trong dân tộc mình. Musa chọn bảy mươi người rồi đưa họ ra chỗ riêng để họ cầu nguyện với Thượng Đế. Trong những lời họ cầu nguyện có câu: “Lạy Allah, xin ban cho chúng tôi điều mà Ngài chưa ban cho bất cứ ai trước chúng tôi và cũng sẽ không ban cho bất cứ ai sau chúng tôi.” Allah không hài lòng với lời cầu xin ấy.

“Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước đây và cả bề tôi nữa” (câu kinh). As-Suddi nói: Allah truyền cho Musa đến gặp Ngài cùng một nhóm người trong con cháu Israel để họ xin Ngài tha thứ vì đã thờ con bê. Ngài hẹn gặp họ, Musa đích thân chọn bảy mươi người trong dân chúng rồi đưa họ đi xin tha thứ. Khi đến nơi, họ nói: “Hỡi Musa, chúng tôi sẽ không tin ngươi cho đến khi được nhìn thấy Allah một cách công khai; ngươi đã nói chuyện với Ngài, vậy hãy cho chúng tôi thấy Ngài!”

Cơn sét đánh họ, khiến họ chết. Musa đứng khóc, cầu nguyện Allah và nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, con sẽ nói gì với con cháu Israel khi trở về gặp họ, sau khi Ngài đã tiêu diệt những người tốt nhất của họ?”

“Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước đây và cả bề tôi nữa.” Muhammad bin Ishaq nói: Musa chọn trong số con cháu Israel bảy mươi người tốt nhất. Ông bảo họ: “Hãy đi đến với Allah, ăn năn về điều các người đã làm và cầu xin Ngài tha thứ cho những người trong dân chúng mà các người đã bỏ lại. Hãy nhịn ăn, thanh tẩy bản thân và làm sạch quần áo.”

Ông đưa họ đến núi Sinai theo cuộc hẹn mà Thượng Đế đã định cho ông; ông chỉ đến đó khi được Ngài cho phép và biết rõ. Theo điều được thuật lại với tôi, sau khi làm theo những gì Musa dặn và cùng ông đi gặp Thượng Đế, bảy mươi người nói: “Hãy xin cho chúng tôi được nghe lời của Thượng Đế chúng ta.” Musa đáp: “Ta sẽ làm vậy.” Khi Musa đến gần núi, một cột mây phủ kín cả ngọn núi.

Musa tiến vào trong đó rồi bảo mọi người: “Hãy đến gần.” Khi Allah nói chuyện với Musa, trên trán Musa chiếu ra một ánh sáng rực rỡ mà không người nào có thể nhìn thẳng, vì thế có một bức màn ngăn cách ông với họ. Những người kia tiến đến, rồi khi vào bên trong, họ phủ phục và nghe Allah nói chuyện với Musa, truyền lệnh và ngăn cấm ông: “Hãy làm” và “đừng làm”. Khi Allah nói xong điều Ngài muốn, đám mây rời khỏi Musa.

Ông quay lại với họ, nhưng họ nói: “Chúng tôi sẽ không tin ngươi cho đến khi nhìn thấy Allah một cách công khai.” Cơn địa chấn — tức sét đánh — bất ngờ cướp đi linh hồn họ, và tất cả đều chết. Musa đứng khẩn khoản, cầu nguyện và thiết tha hướng về Allah: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước đây và cả bề tôi nữa.” Họ đã hành động ngu muội.

Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt những người còn lại trong con cháu Israel vì việc đó hay sao?

Sufyan ath-Thawri nói: Abu Ishaq thuật lại với tôi từ ‘Umarah bin ‘Abd as-Saluli, từ Ali bin Abi Talib, cầu xin Allah hài lòng về ông, rằng: Musa, Harun, Shabbar và Shabbir cùng đi đến chân một ngọn núi. Harun nằm trên một chiếc giường, rồi Allah, Đấng Tối Cao, đã khiến ông qua đời. Khi Musa trở về với con cháu Israel, họ hỏi: “Harun đâu?” Musa đáp: “Allah đã khiến ông ấy qua đời.”

Họ nói: “Chính ngươi đã giết ông ấy! Ngươi ghen tị với ông ấy vì ông ấy có dáng vẻ đẹp đẽ và tính tình mềm mỏng” — hoặc một lời tương tự. Musa nói: “Hãy chọn bất cứ ai các người muốn.” Họ chọn bảy mươi người. Đây là ý nghĩa câu phán của Allah: “Musa đã chọn bảy mươi người trong dân chúng của mình.”

Khi họ đến nơi, họ nói: “Hỡi Harun, ai đã giết ông?” Harun đáp: “Không ai giết tôi cả; Allah đã khiến tôi qua đời.” Họ nói: “Hỡi Musa, từ nay chúng tôi sẽ không bất tuân nữa.” Rồi cơn địa chấn ập đến họ. Musa, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, quay sang phải rồi sang trái và nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước đây và cả bề tôi nữa.

Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt tất cả chúng tôi vì điều mà những kẻ ngu muội trong chúng tôi đã làm? Đây chỉ là thử thách của Ngài; Ngài dùng nó để làm lạc lối ai Ngài muốn và hướng dẫn ai Ngài muốn.” Allah làm họ sống lại và khiến tất cả họ trở thành các vị Nabi. Đây là một lời thuật rất lạ; tôi không biết ‘Umarah bin ‘Abd này.

Shu‘bah cũng thuật lại từ Abu Ishaq, từ một người thuộc bộ tộc Banu Salul, từ Ali, với nội dung tương tự.

Ibn Abbas, Mujahid, Qatadah và Ibn Jurayj nói: Họ bị cơn địa chấn vì đã không rời bỏ dân chúng khi những người kia thờ con bê, cũng không ngăn cản họ. Ý kiến này phù hợp với lời Musa: “Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt tất cả chúng tôi vì điều mà những kẻ ngu muội trong chúng tôi đã làm?” và lời ông: “Đây chỉ là thử thách của Ngài.” Nghĩa là sự thử thách, kiểm nghiệm và khảo sát của Ngài.

Ibn Abbas, Sa‘id bin Jubayr, Abu al-‘Aliyah, Rabi‘ bin Anas cùng nhiều học giả thuộc các thế hệ đầu và sau đã nói như vậy. Câu này không có ý nghĩa nào khác: mọi sự đều theo ý Ngài, phán quyết chỉ thuộc về Ngài; điều gì Ngài muốn thì sẽ xảy ra. Ngài làm lạc lối ai Ngài muốn và hướng dẫn ai Ngài muốn. Không ai có thể hướng dẫn người mà Ngài đã làm lạc lối, cũng không ai có thể làm lạc lối người mà Ngài đã hướng dẫn; không ai có thể ban điều Ngài đã ngăn, cũng không ai có thể ngăn điều Ngài đã ban.

Quyền thống trị hoàn toàn thuộc về Ngài, phán quyết hoàn toàn thuộc về Ngài; sự tạo dựng và mệnh lệnh đều thuộc về Ngài.

“Ngài là Đấng Bảo Hộ của bầy tôi, xin Ngài tha thứ cho bầy tôi và thương xót bầy tôi, bởi Ngài là Đấng Tha Thứ tốt nhất!” “Al-ghafr” nghĩa là che phủ và không bắt tội vì lỗi lầm. Khi “sự thương xót” đi cùng với “sự tha thứ”, ý muốn nói là Allah không để người ấy lại rơi vào điều tương tự trong tương lai. “Ngài là Đấng Tha Thứ tốt nhất” nghĩa là không ai tha thứ tội lỗi ngoài Ngài.

“Xin Ngài an bài cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này và ở Đời Sau.” Phần đầu của lời cầu nguyện nhằm tránh điều tai hại; phần này nhằm đạt được điều mong cầu. Nghĩa là: xin Ngài quy định và xác lập cho chúng con điều tốt đẹp ở cả hai nơi. Ý nghĩa đã được giải thích trước trong Surat al-Baqarah.

“Quả thật, bầy tôi đã quay về với Ngài” nghĩa là chúng con ăn năn, trở về và hướng về Ngài. Ibn Abbas, Sa‘id bin Jubayr, Mujahid, Abu al-‘Aliyah, Ad-Dahhak, Ibrahim at-Taymi, As-Suddi, Qatadah cùng nhiều người khác đã nói như vậy; đây cũng là ý nghĩa của từ này trong ngôn ngữ. Ibn Jarir nói: Ibn Waki‘ thuật lại với chúng tôi, cha ông thuật lại với chúng tôi, từ Sharik, từ Jabir, từ ‘Abdullah bin Naji, từ Ali, cầu xin Allah hài lòng về ông, rằng: “Người Do Thái được gọi như vậy vì họ nói: ‘Quả thật, chúng tôi đã quay về với Ngài.’” Jabir ở đây là Ibn Yazid al-Ju‘fi, một người yếu trong việc thuật lại.

Allah phán, đáp lại lời Musa: “Đây chỉ là thử thách của Ngài”: “Hình phạt của TA, TA giáng xuống bất cứ ai TA muốn; còn lòng thương xót của TA bao trùm tất cả mọi thứ. Vì vậy, TA sẽ an bài nó cho những người kính sợ Allah.” Nghĩa là: Ta làm điều Ta muốn và phán quyết điều Ta muốn; trong tất cả những điều ấy đều có sự khôn ngoan và công bằng của Ta. Ngài vinh quang, không có thần linh nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Ngài.

“Lòng thương xót của TA bao trùm tất cả mọi thứ” là một câu kinh vĩ đại về tính bao quát và toàn diện, giống như lời Ngài thuật lại về các thiên thần mang Ngai Vương và những vị ở quanh đó: “Lạy Thượng Đế của bầy tôi, lòng thương xót và kiến thức của Ngài bao trùm tất cả mọi thứ.”

Imam Ahmad nói: ‘Abd as-Samad thuật lại với chúng tôi, cha ông thuật lại với chúng tôi, từ al-Jurayri, từ Abu ‘Abdullah al-Jushami, từ Jundub — tức Ibn ‘Abdullah al-Bajali, cầu xin Allah hài lòng về ông — rằng một người Bedouin đến, cho con lạc đà nằm xuống, buộc dây nó rồi cầu nguyện phía sau Thiên Sứ của Allah, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người. Khi Thiên Sứ của Allah cầu nguyện xong, người đó đến chỗ con lạc đà, tháo dây, cưỡi lên rồi gọi: “Lạy Allah, xin thương xót con và Muhammad, và đừng để ai khác cùng dự phần lòng thương xót của chúng con.”

Thiên Sứ của Allah nói: “Các người nghĩ ai lạc lối hơn, người đó hay con lạc đà của anh ta? Các người chẳng nghe anh ta vừa nói gì sao?” Họ đáp: “Có.” Người nói: “Anh ta đã giới hạn một lòng thương xót bao la! Allah, Đấng Tối Cao, đã tạo ra một trăm phần thương xót; Ngài ban xuống một phần để các tạo vật đối xử thương xót với nhau — loài jinn, loài người và các loài vật — còn giữ lại chín mươi chín phần bên Ngài.

Các người nghĩ ai lạc lối hơn, người đó hay con lạc đà của anh ta?” Abu Dawud thuật lại từ Ali bin Nasr, từ ‘Abd as-Samad, với chuỗi truyền dẫn này.

Imam Ahmad cũng nói: Yahya bin Sa‘id thuật lại với chúng tôi, từ Sulayman, từ Abu ‘Uthman, từ Nabi, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, rằng Người nói: “Allah, Đấng Tối Cao, có một trăm phần thương xót. Một phần trong số đó khiến các tạo vật thương xót lẫn nhau; nhờ phần ấy, thú dữ dịu dàng với con của chúng. Ngài giữ lại chín mươi chín phần cho Ngày Phục Sinh.”

Chỉ Muslim thuật lại riêng lời này; ông truyền từ Sulayman — tức Ibn Tarkhan — và Dawud bin Abi Hind, cả hai đều thuật lại từ Abu ‘Uthman — tên ông là ‘Abdur-Rahman bin Mall — từ Salman al-Farisi, từ Nabi, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người.

Imam Ahmad nói: ‘Affan thuật lại với chúng tôi, Hammad thuật lại với chúng tôi, từ ‘Asim bin Bahdalah, từ Abu Salih, từ Abu Hurayrah, rằng Nabi, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, nói: “Allah có một trăm phần thương xót; Ngài giữ lại chín mươi chín phần bên Ngài và dành cho các người một phần để các người thương xót lẫn nhau — giữa loài jinn, loài người và các tạo vật. Khi Ngày Phục Sinh đến, Ngài sẽ nhập phần ấy lại với những phần còn lại.” Riêng Ahmad thuật lại lời này theo chuỗi truyền dẫn này.

Ahmad nói: ‘Affan thuật lại với chúng tôi, ‘Abdul-Wahid thuật lại với chúng tôi, từ al-A‘mash, từ Abu Salih, từ Abu Sa‘id, rằng Thiên Sứ của Allah, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, nói: “Allah có một trăm phần thương xót; Ngài chia một phần cho các tạo vật, nhờ đó con người, thú dữ và chim muông thương xót lẫn nhau.” Ibn Majah thuật lại qua Abu Mu‘awiyah, từ al-A‘mash, với nội dung tương tự.

Al-Hafiz Abu al-Qasim at-Tabarani nói: Muhammad bin ‘Uthman bin Abi Shaybah thuật lại với chúng tôi, Ahmad bin Yunus thuật lại với chúng tôi, Sa‘d Abu Ghaylan ash-Shaybani thuật lại với chúng tôi, từ Hammad bin Abi Sulayman, từ Ibrahim, từ Silah bin Zufar, từ Hudhayfah bin al-Yaman, cầu xin Allah hài lòng về ông, rằng Thiên Sứ của Allah, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, nói: “Thề bởi Đấng nắm giữ linh hồn ta trong tay Ngài, một kẻ tội lỗi trong tôn giáo và một người ngốc nghếch trong đời sống sẽ vào Thiên Đàng.

Thề bởi Đấng nắm giữ linh hồn ta trong tay Ngài, người mà lửa đã thiêu đốt vì tội lỗi của mình cũng sẽ vào Thiên Đàng. Thề bởi Đấng nắm giữ linh hồn ta trong tay Ngài, vào Ngày Phục Sinh Allah sẽ tha thứ một sự tha thứ lớn đến nỗi Iblis sẽ ngẩng cao hy vọng được nhận phần trong đó.” Đây là một hadith rất lạ; tôi không biết người tên Sa‘d này.

“Vì vậy, TA sẽ an bài nó cho những người kính sợ Allah” nghĩa là Ta sẽ ban cho họ lòng thương xót của Ta như một ân huệ và sự nhân từ từ Ta, giống như lời phán: “Thượng Đế của các người đã tự quy định cho Ngài lòng thương xót.” “Những người kính sợ Allah” tức là những người mang các phẩm chất ấy; họ là cộng đồng của Muhammad, cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho Người, những người tránh xa việc thờ đa thần và những tội lỗi nghiêm trọng.

“Những người xuất Zakah”: có ý kiến cho rằng đây là Zakah thanh lọc tâm hồn; ý kiến khác nói là Zakah tài sản. Cũng có thể câu này bao hàm cả hai, vì câu kinh được mặc khải tại Makkah. “Và những người tin vào các Lời Mặc Khải của TA” nghĩa là họ xác nhận các Lời Mặc Khải ấy là chân thật. (Xem thêm các câu 201; “Ngài dùng nó để làm lạc lối ai Ngài muốn và hướng dẫn ai Ngài muốn” trong Surat Ghafir, câu 7; Surat al-An‘am, câu 54; và nội dung về Zakah.)

Tafsir của al-Baghawi

Allah phán: “Musa đã chọn bảy mươi người trong dân chúng của mình” — nghĩa là chọn từ trong dân chúng; cụm từ “trong số” được lược bỏ nên danh từ đứng ở cách đối cách. “Để đến cuộc hẹn của TA.” Câu này là bằng chứng cho thấy không phải tất cả họ đều thờ con bê. As-Suddi nói: Allah truyền cho Musa đến gặp Ngài cùng một nhóm người trong con cháu Israel để xin Ngài tha thứ vì đã thờ con bê.

Musa chọn bảy mươi người trong dân chúng. Khi họ đến nơi ấy, họ nói: “Chúng tôi sẽ không tin ngươi cho đến khi nhìn thấy Allah một cách công khai.” Cơn sét đánh họ, khiến họ chết. Ibn Ishaq nói: Musa chọn họ để họ ăn năn với Allah về điều mình đã làm và cầu xin Ngài tha thứ cho những người trong dân chúng mà họ bỏ lại phía sau.

Điều này cho thấy tất cả họ đều đã thờ con bê. Qatadah, Ibn Jurayj và Muhammad bin Ka‘b nói: “Cơn địa chấn ập đến họ” vì họ đã không rời bỏ dân chúng khi những người kia thờ con bê, cũng không khuyên bảo điều đúng và ngăn cản điều sai.

Ibn Abbas nói: Bảy mươi người đã nói: “Chúng tôi sẽ không tin ngươi cho đến khi nhìn thấy Allah một cách công khai”, rồi “cơn sét đánh họ” (al-Baqarah, 55), là một nhóm khác, xuất hiện trước bảy mươi người bị cơn địa chấn đánh. Allah truyền cho Musa chọn bảy mươi người trong dân chúng, ông chọn họ rồi đưa ra chỗ riêng để cầu nguyện với Thượng Đế. Trong những lời cầu xin của họ có câu: “Lạy Allah, xin ban cho chúng tôi điều mà Ngài chưa ban cho bất cứ ai trước chúng tôi và cũng sẽ không ban cho bất cứ ai sau chúng tôi.” Allah không hài lòng với lời cầu xin ấy, nên cơn địa chấn ập đến họ.

Wahb nói: Cơn địa chấn không phải là tiếng động. Khi những người ấy nhìn thấy cảnh tượng uy nghiêm đó, họ run rẩy, hoảng hốt và chấn động đến mức các khớp xương gần như lìa ra. Khi Musa thấy vậy, ông thương họ và sợ họ chết. Ông đau buồn vì mất họ, bởi họ là những người trợ giúp ông làm điều thiện, biết nghe lời và vâng phục.

Khi ấy, ông cầu nguyện, khóc lóc và khẩn khoản với Thượng Đế; Allah làm cho cơn run rẩy ấy tan đi, họ bình tĩnh lại và nghe được lời Thượng Đế. Vì vậy Allah, Đấng Quyền Uy và Tối Cao, phán: “Musa nói” — tức là Musa nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, nếu Ngài muốn thì Ngài đã tiêu diệt họ trước đây” — nghĩa là trước khi họ thờ con bê — “và cả bề tôi nữa” — nghĩa là bằng việc giết người Copt [người Ai Cập thuộc nhóm này].

“Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt tất cả chúng tôi vì điều mà những kẻ ngu muội trong chúng tôi đã làm?” Nghĩa là những kẻ thờ con bê. Musa nói câu này dưới hình thức hỏi, muốn biết: “Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt chúng tôi vì việc của những kẻ ngu muội sao?” Al-Mubarrad nói: Câu “Chẳng lẽ Ngài tiêu diệt chúng tôi vì điều mà những kẻ ngu muội trong chúng tôi đã làm?”

là lời khẩn cầu thương xót dưới hình thức câu hỏi, nghĩa là: “Xin Ngài đừng tiêu diệt chúng tôi.” Musa biết Allah công bằng hơn việc bắt người khác gánh tội của kẻ phạm tội.

Allah phán: “Đây chỉ là thử thách của Ngài” — tức sự việc mà những kẻ ngu muội đã mắc phải chỉ là sự thử thách và kiểm nghiệm của Ngài. Ngài dùng thử thách ấy làm một nhóm người lạc lối, khiến họ bị cám dỗ, và hướng dẫn một nhóm khác, giữ họ vững vàng để họ kiên định với tôn giáo của Ngài. Đó là ý nghĩa câu: “Ngài dùng nó để làm lạc lối ai Ngài muốn và hướng dẫn ai Ngài muốn. Ngài là Đấng Bảo Hộ của bầy tôi” — Đấng trợ giúp và gìn giữ chúng tôi — “xin Ngài tha thứ cho bầy tôi và thương xót bầy tôi, bởi Ngài là Đấng Tha Thứ tốt nhất!”

“Xin Ngài an bài cho bầy tôi” nghĩa là xin Ngài bắt buộc và ban cho chúng tôi “điều tốt đẹp ở trần gian này”, tức ân phúc và sự bình an; “và ở Đời Sau” — tức ở Đời Sau — “điều tốt đẹp”, nghĩa là sự tha thứ và Thiên Đàng. “Quả thật, bầy tôi đã quay về với Ngài” nghĩa là chúng con ăn năn với Ngài.

Allah phán: “Hình phạt của TA, TA giáng xuống bất cứ ai TA muốn” trong số các tạo vật của TA. “Còn lòng thương xót của TA bao trùm tất cả mọi thứ”, tức là bao trùm tất cả. Al-Hasan và Qatadah nói: Lòng thương xót của Allah ở đời này bao trùm cả người ngoan đạo lẫn kẻ tội lỗi; còn vào Ngày Phục Sinh, lòng thương xót ấy chỉ dành riêng cho những người kính sợ Allah. ‘Atiyyah al-‘Awfi nói: Lòng thương xót của Ngài bao trùm tất cả mọi thứ, nhưng chỉ những người kính sợ Allah mới đương nhiên được hưởng nó.

Người vô đức tin được ban sinh kế và được bảo vệ khỏi tai họa nhờ những người có đức tin, do lòng thương xót của Allah rộng lớn đối với người có đức tin; người vô đức tin sống nhờ lòng thương xót ấy, nhưng khi bước sang Đời Sau, lòng thương xót sẽ dành riêng cho người có đức tin. Điều đó giống như người được soi sáng nhờ ngọn đèn của người khác, rồi chủ nhân mang đèn đi.

Ibn Abbas, cầu xin Allah hài lòng về hai cha con ông, Qatadah và Ibn Jurayj nói: Khi câu “Lòng thương xót của TA bao trùm tất cả mọi thứ” được mặc khải, Iblis nói: “Ta cũng thuộc về những thứ ấy.” Allah, Đấng Vinh Quang và Tối Cao, phán: “Vì vậy, TA sẽ an bài nó cho những người kính sợ Allah, những người xuất Zakah và những người tin vào các Lời Mặc Khải của TA.” Người Do Thái và người Cơ Đốc giáo mong muốn được hưởng điều đó, nói: “Chúng tôi kính sợ Allah, tin tưởng và xuất Zakah.” Nhưng Allah dành điều ấy cho cộng đồng này, rồi phán: