ከጨቋኞች ማዳን

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

እነርሱም ይህን ትእዛዝ በመታዘዝ፦ «በአላህ ላይ ተመካን፤ ጌታችን ሆይ! ለበደለኞቹ ሕዝቦች ፈተና አታድርገን» አሉ። ትርጉሙም፦ በእኛ ላይ እንዳትገዛቸው፤ እንዳያስጨንቁን ወይም እንዳያሸንፉን፤ ከዚያም በድል መቀዳጀታቸው የተነሳ እነርሱ በዚያ እንዳይፈተኑና፦ «እነርሱ በእውነት ላይ ቢሆኑ ኖሮ አይሸነፉም ነበር» እንዳይሉ ማለት ነው።

«በምሕረትህም ከከሓዲዎች ሕዝቦች አድነን»፤ ከክፋታቸው እንድንድን፣ ሕጎቹን ለመፈጸምና ዲኑን ያለ ተቃዋሚና አጋጣሚ እንቅፋት በግልጽ ሁኔታ ለማቆም በሚያስችል መልኩ ዲናችንን እንድንመሠርት ነው።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

«በምሕረትህም አድነን» ማለት፦ ከአንተ በሚመጣ ምሕረትና ቸርነት አስጥለን ማለት ነው።

«ከከሓዲዎች ሕዝቦች» ማለት፦ እውነትን የካዱና የሸፈኑ ሕዝቦች ማለት ነው፤ እኛ ግን በአንተ አምነናል፣ በአንተም ላይ ተመክተናል።

የእስራኤል ልጆችም ይህን ተከተሉና፦ «በአላህ ላይ ተመካን፤ ጌታችን ሆይ! ለበደለኞቹ ሕዝቦች ፈተና አታድርገን» አሉ። ትርጉሙም፦ በእኛ ላይ ድል እንዳትሰጣቸውና እንዳትገዛቸው፤ እነርሱ በእኛ ላይ የተገዙት እነርሱ በእውነት ላይ ስለሆኑ፣ እኛም በውሸት ላይ ስለሆንን እንደሆነ እንዳያስቡና በዚህ እንዳይፈተኑ ማለት ነው። ይህ ከአቢ ሚጅላዝና ከአቢ ዱሓ ተዘግቧል።

ኢብኑ አቢ ነጂህና ሌሎችም ከሙጃሂድ እንደዘገቡት፦ «በፈርዖን ሕዝቦች እጅ በሚደርስብን ቅጣት ወይም ከአንተ በሚመጣ ቅጣት አትቅጣን፤ የፈርዖን ሕዝቦችም፦ ‘እነርሱ በእውነት ላይ ቢሆኑ ኖሮ አይቀጡም ነበር፤ እኛም በእነርሱ ላይ አንገዛም ነበር’ ብለው እንዳይሉና በእኛ ምክንያት እንዳይፈተኑ» ማለት ነው። ዐብዱረዛቅ እንዲህ ብሏል፦ ኢብኑ ዑየይና ከኢብኑ ነጂህ፣ እርሱም ከሙጃሂድ ነገረን፦ «ጌታችን ሆይ! ለበደለኞቹ ሕዝቦች ፈተና አታድርገን» ማለት፦ በእኛ ላይ እንዳትገዛቸው፤ እነርሱም በእኛ ምክንያት እንዳይፈተኑ ማለት ነው።

የአል-በጋዊ ተፍሲር

«በአላህ ላይ ተመካን» ማለት፦ በእርሱ ላይ ተደገፍን ማለት ነው። ከዚያም ዱዓ አድርገው፦ «ጌታችን ሆይ! ለበደለኞቹ ሕዝቦች ፈተና አታድርገን» አሉ። ትርጉሙም፦ በእኛ ላይ እንዳታሸንፋቸው፣ በእጃቸውም እንዳታጠፋን፤ እነርሱ በእውነት ላይ እንዳልነበርን እንዲያስቡና በዚህም ዓመፃቸው እንዲጨምር እንዳትፈቅድ ማለት ነው። ሙጃሂድ እንዲህ ብሏል፦ ከአንተ በሚመጣ ቅጣት አትቅጣን፤ የፈርዖን ሕዝቦችም፦ «እነርሱ በእውነት ላይ ቢሆኑ ኖሮ አይቀጡም ነበር» እንዳይሉና እኛን ከእነርሱ የተሻልን እንደሆንን በማሰብ እንዳይፈተኑ ማለት ነው። «በምሕረትህም ከከሓዲዎች ሕዝቦች አድነን»።