رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ، وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ.
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
آڊيو لوڊ نه ٿي سگهيو. پوءِ ڪوشش ڪريو.
پوءِ چيائون ته الله تي ڀروسو ڪيوسون، اي اسان جا پالڻھار اسان کي ظالمن جي قوم جي پرک نه ڪر. ۽ ڪافرن جي قوم کان پنھنجي ٻاجھ سان اسان کي بچاءِ.
دعا ۾ ممانعت واري صيغي «لَا تَجْعَلْنَا» (اسان کي نه بڻاءِ) ۽ فرياد «نَجِّنَا» (اسان کي بچاءِ) شامل آهن. هي موسى عليه السلام جي قوم جي انهن مظلوم نوجوانن جي دعا آهي، جن الله تي ڀروسو ڪيو.
شيخ عبدالرحمان السعدي جي تفسير
پوءِ انهن الله جي حڪم جي پيروي ڪندي چيو: «اسان الله تي ڀروسو ڪيو. اي اسان جا پالڻهار، اسان کي ظالم قوم لاءِ آزمائش نه بڻاءِ»، يعني انهن کي اسان تي غالب نه ڪر، جو هو اسان کي دين کان ڦيرائن يا اسان تي سوڀ حاصل ڪن؛ پوءِ ان ڳالهه سبب پاڻ آزمائش ۾ پئجي وڃن ۽ چون: «جيڪڏهن اهي حق تي هجن ها ته اسان مٿن غالب نه ٿيون ها.»
«۽ پنهنجي رحمت سان اسان کي ڪافر قوم کان بچاءِ»، ته جيئن اسين انهن جي شر کان سلامت رهون ۽ پنهنجي دين تي اهڙي نموني عمل ڪريون، جو ان جا حڪم قائم ڪري سگهون ۽ بنا ڪنهن مخالفت يا مقابلي جي ان کي ظاهر ڪريون.
امام ابن ڪثير جي تفسير
«۽ پنهنجي رحمت سان اسان کي بچاءِ» يعني پنهنجي رحمت ۽ احسان سان اسان کي ڇوٽڪارو ڏي.
«ڪافر قوم کان» يعني انهن ماڻهن کان جن حق جو انڪار ڪيو ۽ ان کي لڪايو، جڏهن ته اسان توتي ايمان آندو ۽ توتي ڀروسو ڪيو.
بني اسرائيل انهن جي ڳالهه مڃي ۽ چيو: «اسان الله تي ڀروسو ڪيو. اي اسان جا پالڻهار، اسان کي ظالم قوم لاءِ آزمائش نه بڻاءِ.» يعني انهن کي اسان تي سوڀ نه ڏي ۽ اسان تي غالب نه ڪر، متان اهي سمجهن ته اسان تي سندن تسلط ان ڪري ٿيو آهي، جو هو حق تي ۽ اسين باطل تي آهيون؛ پوءِ اهي ان سبب گمراهيءَ جي آزمائش ۾ پئجي وڃن. ابو مجلز ۽ ابو الضحى کان به ائين روايت ڪيو ويو آهي.
مجاهد کان ابن ابي نجيح ۽ ٻين ڪيترن نقل ڪيو آهي ته هن آيت جو مطلب آهي: «اسان کي فرعون جي قوم جي هٿان عذاب نه ڏي ۽ نه ئي پنهنجي طرفان ڪنهن عذاب سان هلاڪ ڪر»، متان فرعون جي قوم چوي: «جيڪڏهن اهي حق تي هجن ها ته کين عذاب نه ڏنو وڃي ها ۽ نه ئي اسان کي مٿن غالب ڪيو وڃي ها»، ۽ اهڙيءَ طرح اهي اسان جي ڪري آزمائش ۾ پئجي وڃن. عبدالرزاق چيو: ابن عيينه اسان کي ابن نجيح کان ۽ هن مجاهد کان خبر ڏني ته «اي اسان جا پالڻهار، اسان کي ظالم قوم لاءِ آزمائش نه بڻاءِ» جو مطلب آهي: «انهن کي اسان تي غالب نه ڪر، جو هو اسان کي آزمائش ۾ وجهن.»
البغوي جي تفسير
«پوءِ چيائون: اسان الله تي ڀروسو ڪيو» يعني اسان مٿس اعتماد ڪيو. پوءِ انهن دعا ڪندي چيو:
«اي اسان جا پالڻهار، اسان کي ظالم قوم لاءِ آزمائش نه بڻاءِ»، يعني انهن کي اسان تي غالب نه ڪر ۽ اسان کي انهن جي هٿان هلاڪ نه ڪر، متان اهي سمجهن ته اسين حق تي نه هئاسين؛ پوءِ سندن سرڪشي اڃا وڌي وڃي. مجاهد چيو: «اسان کي پنهنجي طرفان عذاب سان نه عذاب ڏي»، متان فرعون جي قوم چوي: «جيڪڏهن اهي حق تي هجن ها ته کين عذاب نه ڏنو وڃي ها»، ۽ اهي سمجهن ته اسين انهن کان ڀلا آهيون، پوءِ آزمائش ۾ پئجي وڃن. «۽ پنهنجي رحمت سان اسان کي ڪافر قوم کان بچاءِ.»
صحيح البخاري (حديث نمبر 6347) ۾ ابو هريره رضي الله عنه کان روايت آهي ته نبي ﷺ آزمائشن جي سختي ۽ دشمنن جي غالب اچڻ کان نجات جي دعا ڪندا هئا.