پاراستن لە فیتنە و ڕزگاربوون

تەفسیری شێخ عەبدولڕەحمان سەعدی

(فَقَالُوا) بە پابەندبوون بەوەی پێیان وترا، (عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا) «پشت بە خوا دەبەستین». ئەی پەروەردگارمان، مەمانگێڕە بە فیتنە بۆ گەلی ستەمکار؛ واتە: ئەوانمان بەسەرماندا زاڵ مەکە، تا بێزارمان بکەن یان سەرماندا زاڵ بن، و ئەوانیش بەوە فیتنە بکەون و بڵێن: ئەگەر ئەوان لەسەر حەق بوونایە، سەرکەوتوومان نەدەبوون.

(وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ) «بە بەزەیی خۆت لە گەلی کافران ڕزگارمان بکە»، بۆ ئەوەی لە شەڕی ئەوان سەلامەت بین و بتوانین ئایینەکەمان بە شێوەیەک جێبەجێ بکەین کە بتوانین حوکمەکانی جێبەجێ بکەین و بەبێ ڕێگر و ڕکابەر ئاشکرای بکەین.

تەفسیری ئیمام ئیبن کەسیر

(وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ) واتە: بە بەزەیی و چاکەی خۆت ڕزگارمان بکە، (مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ) واتە: ئەوانەی حەقیان نکۆڵی کرد و شاردیانەوە؛ بەڵام ئێمە باوەڕمان بە تۆ هێناوە و پشتت پێ دەبەستین.

بەنوو ئیسرائیل ئەو فەرمانەیان جێبەجێ کرد و گوتیان: (عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ) «پشت بە خوا دەبەستین. ئەی پەروەردگارمان، مەمانگێڕە بە فیتنە بۆ گەلی ستەمکار»؛ واتە: بەسەرماندا سەریان مەخە و بەسەرماندا زاڵیان مەکە، تا وا نەزانن کە تەنها لەبەر ئەوە زاڵ بوون کە ئەوان لەسەر حەقن و ئێمە لەسەر ناحەقین، و بەوە فیتنە نەکەون. ئەمە بەو شێوەیە لە ئەبوو مەجلەز و ئەبوو ضوحا گێڕدراوەتەوە.

ئیبن ئەبی نەجیح و چەند کەسی دیکەش لە موجاهیدەوە گێڕاویانەتەوە کە وتوویەتی: «بە دەستی خەڵکی فیرعەون، یان بە سزا و ئازارێک لە لایەن خۆتەوە، ئێمە سزا مەدە؛ تا خەڵکی فیرعەون نەڵێن: ئەگەر ئەوان لەسەر حەق بوونایە، سزا نەدەدران و ئێمە بەسەریاندا زاڵ نەدەبووین؛ و بەهۆی ئەوە فیتنە نەکەون». عەبدولڕەزاق گوتی: ئیبن عوەیەنەمان ئاگادار کردەوە، لە ئیبن ئەبی نەجیحەوە، لە موجاهیدەوە، لەبارەی ئەم ئایەتەوە: (رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ)، واتە: بەسەرماندا زاڵیان مەکە تا فیتنەمان بکەن.

تەفسیری بەغەوی

(فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا) واتە: پشت و پەنا و پشتگیریمان خوا بوو. پاشان پاڕانەوە و گوتیان: (رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ)؛ واتە: ئەوان بەسەرماندا زاڵ مەکە و بە دەستی ئەوانمان مەهێڵە، تا وا نەزانن کە ئێمە لەسەر حەق نەبووین و بەوەش سەرکێشییان زیاتر ببێت. موجاهید گوتی: بە سزا و ئازارێک لە لایەن خۆتەوە ئێمە سزا مەدە، تا خەڵکی فیرعەون نەڵێن: ئەگەر ئەوان لەسەر حەق بوونایە، سزا نەدەدران؛ و وا نەزانن کە ئەوان لە ئێمە باشترن، و بەوە فیتنە نەکەون.

«وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ»؛ «بە بەزەیی خۆت لە گەلی کافران ڕزگارمان بکە».