زالىملاردىن قۇتۇلۇش دۇئاسى
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ، وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ.
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
ئاۋازنى يۈكلەش مەغلۇپ بولدى. كېيىن قايتا سىناڭ.
ئۇلار ئېيتتى: «ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلدۇق، پەرۋەردىگارىمىز، زالىم قەۋمنى بىزگە زىيانكەشلىك قىلىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلمىغىن(85). بىزنى رەھمىتىڭ بىلەن زالىم قەۋمدىن قۇتۇلدۇرغىن»(86).
بۇ دۇئادا «لا تەجئەلنا» (تَجْعَلْنَا لاَ، بىزنى قىلما) دېگەن چەكلەش شەكلى ۋە «نەججىنا» (نَجِّنَا، بىزنى قۇتقۇز) دېگەن تىلەك شەكلى كەلگەن. بۇ ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلغان مۇسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىدىكى زۇلۇمغا ئۇچرىغان ياشلارنىڭ دۇئاسىدۇر.
شەيخ ئابدۇرراھمان سەئدىنىڭ تەفسىرى
ئۇلار بۇيرۇلغانغا ئەمەل قىلىپ: «ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلدۇق. پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم قەۋمگە سىناق قىلىدىغان نەرسە قىلما» دېدى. يەنى: ئۇلارنى بىزگە ھۆكۈمران قىلما، بولمىسا ئۇلار بىزنى ئېزىقتۇرۇۋېتىدۇ ياكى بىزنى يېڭىۋالىدۇ؛ بۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۆزلىرى سىناققا دۇچار بولۇپ: «ئەگەر ئۇلار ھەق ئۈستىدە بولغان بولسا، يېڭىلمەيتتى» دەيدۇ.
«بىزنى رەھمىتىڭ بىلەن كاپىر قەۋمدىن قۇتقۇزغىن» دېگەنلىرى، ئۇلارنىڭ يامانلىقىدىن ساقلىنىپ، دىنىمىزنى شەرىئەت ئەھكاملىرىنى ئادا قىلالايدىغان ۋە قارشى تۇرغۇچى ياكى تالاشقۇچى بولمىغان ھالدا ئاشكارا قىلالايدىغان شەكىلدە تۇتۇش ئۈچۈندۇر.
ئىمام ئىبنى كەسىرنىڭ تەفسىرى
«بىزنى رەھمىتىڭ بىلەن قۇتقۇزغىن» دېگەنلىك، سېنىڭ رەھمىتىڭ ۋە ئېھسانىڭ بىلەن بىزنى قۇتقۇزغىن دېمەكتۇر. «كاپىر قەۋمدىن» دېگەنلىك، ھەقنى ئىنكار قىلغان ۋە ئۇنى يوشۇرغانلاردىن دېمەكتۇر؛ بىز بولساق ساڭا ئىمان كەلتۈردۇق ۋە ساڭا تەۋەككۈل قىلدۇق.
بەنى ئىسرائىل بۇنىڭغا ئەمەل قىلىپ: «ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلدۇق. پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم قەۋمگە سىناق قىلىدىغان نەرسە قىلما» دېدى. يەنى: ئۇلارنى بىز ئۈستىدىن غەلىبە قىلدۇرما ۋە بىزگە ھۆكۈمران قىلما؛ بولمىسا ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بىزگە ھۆكۈمران بولۇشىنى ئۆزلىرىنىڭ ھەق ئۈستىدە، بىزنىڭ بولسا باتىل ئۈستىدە بولغانلىقىمىزدىن دەپ ئويلايدۇ ۋە بۇ سەۋەبلىك سىناققا دۇچار بولىدۇ. بۇ مەنىدە ئەبۇ مەجلىز ۋە ئەبۇ دۇھا رىۋايەت قىلغان.
ئىبنى ئەبى نەجىھ ۋە باشقىلار مۇجاھىدتىن: «بىزنى فىرئەۋن قەۋمىنىڭ قولى بىلەن ياكى سېنىڭ دەرگاھىڭدىن كېلىدىغان ئازاب بىلەن جازالىما؛ بولمىسا فىرئەۋن قەۋمى: “ئەگەر ئۇلار ھەق ئۈستىدە بولغان بولسا، ئازابلىنىپ، بىز ئۇلار ئۈستىدىن ھۆكۈمران بولمىغان بولاتتۇق” دەيدۇ ۋە بىز سەۋەبلىك سىناققا دۇچار بولىدۇ» دەپ رىۋايەت قىلغان.
ئابدۇرا��زاق: «ئىبنى ئۇيەينە بىزگە، ئۇ ئىبنى نەجىھتىن، ئۇ مۇجاھىدتىن خەۋەر بەردى: “پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم قەۋمگە سىناق قىلىدىغان نەرسە قىلما” دېگەنلىك، ئۇلارنى بىزگە ھۆكۈمران قىلما، بولمىسا بىزنى ئېزىقتۇرىدۇ، دېمەكتۇر» دەپ رىۋايەت قىلغان.
بەغاۋىنىڭ تەفسىرى
«ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلدۇق» دېگەنلىك، ئۇنىڭغا تاياندۇق، دېمەكتۇر. ئاندىن ئۇلار دۇئا قىلىپ: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزنى زالىم قەۋمگە سىناق قىلىدىغان نەرسە قىلما» دېدى. يەنى: ئۇلارنى بىز ئۈستىمىزدىن غەلىبە قىلدۇرما ۋە بىزنى ئۇلارنىڭ قولىدا ھالاك قىلما؛ بولمىسا ئۇلار بىزنى ھەق ئۈستىدە ئەمەس دەپ ئويلاپ، زۇلۇم ۋە ئازغۇنلۇقىنى تېخىمۇ ئاشۇرىدۇ.
مۇجاھىد: «بىزنى ئۆز دەرگاھىڭدىن كېلىدىغان ئازاب بىلەن جازالىما؛ بولمىسا فىرئەۋن قەۋمى: “ئەگەر ئۇلار ھەق ئۈستىدە بولغان بولسا، ئازابلانمىغان بولاتتى” دەيدۇ ۋە ئۆزلىرىنى بىزدىن ياخشى دەپ ئويلاپ سىناققا دۇچار بولىدۇ» دېگەن. «بىزنى رەھمىتىڭ بىلەن كاپىر قەۋمدىن قۇتقۇزغىن».
سەھىھۇل بۇخارىي (6347-ھەدىس) دە ئەبۇ ھۇرەيرەدىن رىۋايەت قىلىنىشىچە، پەيغەمبەر ئېغىر سىناقلاردىن ۋە دۈشمەنلەرنىڭ غالىب كېلىشىدىن پاناھ تىلەپ دۇئا قىلغان.