ሙሳ የጌታውን ቸርነት መለመን

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

ሙሳ (ዐለይሂ ሰላም) ለሁለቱ ሴቶች አዘነላቸው፤ ርኅራኄም አደረገላቸው። «ለሁለቱም አጠጣላቸው» ማለት ከእነርሱ ዋጋ ሳይጠይቅና ከአላህ ፊት ከማገልገል በስተቀር ሌላ ዓላማ ሳይኖረው አጠጣላቸው ማለት ነው። ለሁለቱ ካጠጣ በኋላ፣ ይህም ከፍተኛ ሙቀት ባለበት የቀኑ እኩለ ቀን ስለነበር፣ «ከዚያም ወደ ጥላው ዘወር አለ»፤ ከድካሙ በኋላ በጥላው ሥር ለማረፍ ሄደ። «አለ»፤ በዚያ ሁኔታ ሲሳይን ከጌታው እየጠየቀ፦ «ጌታዬ ሆይ!

አንተ ወደኔ የምታወርደውን ማንኛውንም ቸርነት በጣም እፈልጋለሁ» አለ። ማለትም፦ ወደኔ የምታመጣውና የምታቀልልልኝ ቸርነት እጅግ ያስፈልገኛል። ይህ በሁኔታው የቀረበ ልመና ነበር፤ በሁኔታ መለመን ከአፍ በቃል ከመጠየቅ የበለጠ ግልጽ ነው። በዚህ ሁኔታ ሳለ ጌታውን እየጠራና በትሕትና እየለመነ ቆየ። ሁለቱ ሴቶች ግን ወደ አባታቸው ሄደው የተፈጠረውን ነገሩት።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

አላህ ከፍ ያለው እንዲህ አለ፦ «ለሁለቱም አጠጣላቸው»። አቡ በክር ኢብኑ አቢ ሸይባ እንዲህ አሉ፦ ዐብዱላህ ነገረን፤ እስራኢል ከአቢ ኢስሃቅ፣ እርሱም ከዐምር ኢብኑ መይሙን አል-አውዲ፣ እርሱም ከዑመር ኢብኑ አል-ኸጣብ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደዘገቡ፦ ሙሳ (ዐለይሂ ሰላም) ወደ መድየን ውሃ ሲደርስ፣ በዚያ ሰዎች ሲያጠጡ አገኘ። ሰዎቹ ሲጨርሱ ግን ድንጋዩን በጉድጓዱ ላይ መልሰው አኖሩት፤ አሥር ሰዎች ብቻ ነበሩ ሊያነሱት የሚችሉት። እነሆም፣ ሁለት ሴቶች ከብቶቻቸውን እየከለከሉ አገኛቸው።

«ጉዳያችሁ ምንድን ነው?» ብሎ ጠየቃቸው። እነርሱም የሆነውን ነገሩት። ከዚያም ወደ ድንጋዩ ሄዶ አነሳው፤ ከዚያ በኋላ አንድ ባልዲ ብቻ ውሃ አወጣ፤ በዚያም በጎቻቸው ጠገቡ። የዚህ ዘገባ ኢስናድ ሰሒሕ ነው።

«ከዚያም ወደ ጥላው ዘወር አለና፦ “ጌታዬ ሆይ! አንተ ወደኔ የምታወርደውን ማንኛውንም ቸርነት በጣም እፈልጋለሁ” አለ» በሚለው ላይ፣ ኢብኑ ዐባስ እንዲህ አሉ፦ ሙሳ ከግብፅ ወደ መድየን ተጓዘ፤ ምግቡም ከእጽዋትና ከዛፍ ቅጠሎች በቀር ሌላ አልነበረውም። ባዶ እግሩንም ነበር፤ መድየን ከመድረሱ በፊት የእግሩ ጫማ ወደቀ። ከአላህ ፍጥረታት የተመረጠው ሆኖ በጥላ ውስጥ ተቀመጠ፤ ሆዱ ከረሃብ የተነሳ ከጀርባው ጋር ተጣብቆ ነበር። የእጽዋት አረንጓዴነት ከሆዱ ውስጥ ሊታይ ነበር፤ የቴምር ቁራጭ እንኳ ያስፈልገው ነበር።

«ወደ ጥላው» ስለሚለው፣ ኢብኑ ዐባስ፣ ኢብኑ መስዑድና አስ-ሱዲ ከዛፍ በታች ተቀመጠ አሉ። ኢብኑ ጃሪር እንዲህ አሉ፦ አል-ሁሰይን ኢብኑ ዐምር አል-ዐንቀዚ ነገረኝ፤ አባቱ ነገረን፤ እስራኢል ነገረን፤ ከአቢ ኢስሃቅ፣ ከዐምር ኢብኑ መይሙን፣ ከዐብዱላህ (እርሱም ኢብኑ መስዑድ ነው)። እንዲህ አሉ፦ በግመል ላይ ለሁለት ሌሊት ተጓዝሁ፤ እስከ መድየን ጎህ እስኪቀድ ድረስ። ሙሳ ያረፈባትን ዛፍ ጠየቅሁ፤ ለምለምና አረንጓዴ የሆነች ዛፍ አየሁ።

የተራበው ግመሌ ወደ እርሷ ዘንበል አለ፤ ከዛፉ ቅጠሎች በላ፤ ለትንሽ ጊዜ አስቸገራቸው፣ ከዚያም ተፋቸው። ለሙሳም (ዐለይሂ ሰላም) ዱዓ አደረግሁ፤ ከዚያም ተመለስሁ። ከኢብኑ መስዑድ በሌላ ዘገባ ደግሞ፣ አላህ ከሙሳ ጋር የተናገረበትን ዛፍ ሄዶ እንዳየ ተዘግቧል፤ ይህም አላህ ዐዋቂ ነው፣ በኋላ እንደሚመጣው። አስ-ሱዲ ዛፉ ከሰሙር ዛፎች ነበር አለ።

ዐጣእ ኢብኑ አስ-ሳኢብ ደግሞ፣ ሙሳ «ጌታዬ ሆይ! አንተ ወደኔ የምታወርደውን ማንኛውንም ቸርነት በጣም እፈልጋለሁ» ባለ ጊዜ ሴቲቱ ሰማችው አሉ።

የአል-በጋዊ ተፍሲር

«ለሁለቱም አጠጣላቸው፤ ከዚያም ወደ ጥላው ዘወር አለ»፤ የዛፍ ጥላ ማለት ነው። ከፍተኛ ሙቀት ስለነበርና ስለተራበ በጥላው ሥር ተቀመጠ። «አለ፦ “ጌታዬ ሆይ! አንተ ወደኔ ካወረድከው ቸርነት...”» ቸርነት ማለት ምግብ ነው። «... እጅግ እፈልጋለሁ»። የዓረብኛ ቋንቋ ሰዎች ለ (ሊ) የሚለው ቅድመ አገናኝ አንዳንድ ጊዜ «ወደ» (ኢላ) በሚለው ትርጉም እንደሚመጣ ይናገራሉ።

«ለእርሱ ድሃ ነው» እና «ወደ እርሱ ድሃ ነው» ይባላል። ትርጉሙም፦ አንተ ወደኔ ካወረድከው ቸርነት፣ ማለትም ምግብ፣ ድሃና ተቸግሬ የምፈልግ ነኝ ማለት ነው። በረሃቡ ምክንያት ምግብ ይፈልግ ነበር። ኢብኑ ዐባስ፦ ወገቡን የሚያቆምበትን አንድ ቂጣ ከአላህ ጠየቀ አሉ። አል-ባቂር፦ ይህን ያለው የቴምር ቁራጭ እንኳ እያስፈለገው ነበር አሉ። ሰዒድ ኢብኑ ጁበይር ከኢብኑ ዐባስ ዘግበው፦ ሙሳ «ጌታዬ ሆይ!

አንተ ወደኔ የምታወርደውን ማንኛውንም ቸርነት በጣም እፈልጋለሁ» ባለ ጊዜ እርሱ ከአላህ ዘንድ ከፍተኛ ክብር ያለው ፍጡር ነበር፤ ነገር ግን የቴምር ቁራጭ እንኳ ያስፈልገው ነበር አሉ። ሙጃሂድ፦ ዳቦን ብቻ ጠየቀ አለ። እነርሱም ወደ አባታቸው በፍጥነት ሲመለሱ፣ ከሰዎቹ ቀድመውና በጠገቡ ሆዶች የተሞሉ በጎቻቸውን ይዘው መጡ። አባታቸው፦ «ለምን ቶሎ ተመለሳችሁ?» አላቸው። እነርሱም፦ «ርኅራኄ ያደረገልን፣ በጎቻችንንም ያጠጣልን ጻድቅ ሰው አገኘን» አሉ። ከዚያም ለአንዷ፦ «ሂጂና ለእኔ ጥሪው» አላት።