Neman arziki cikin tawali’u

Tafsirin Shaikh Abdurrahman as-Sa'di

Musa (عليه السلام) ya tausaya wa matan nan biyu kuma ya yi musu rahama, sai ya shayar da dabbobinsu, ba tare da neman lada daga gare su ba, kuma ba shi da wata manufa sai neman yardar Allah Maɗaukaki. Bayan ya shayar da su, kuma wannan lokacin tsananin zafi ne a tsakiyar yini, kamar yadda kalmarSa take nuni da cewa: «Sa'an nan ya juya zuwa ga inuwa», ya huta a inuwar bayan gajiyar aiki. A wannan hali ne ya ce, yana neman arziki daga Ubangijinsa: «Ya Ubangijina!

Lalle ne ni mai tsananin buƙata ne ga duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni», wato, ina matuƙar buƙatar alherin da Kake kawo mini kuma Ka sauƙaƙa mini. Wannan roƙo ne da yanayin halinsa ya yi; roƙo da hali ya fi roƙo da baki bayyana buƙata. Ya ci gaba da wannan hali yana roƙon Ubangijinsa cikin tawali’u da ƙasƙantar da kai. Amma matan nan biyu kuwa, sai suka je wurin mahaifinsu suka ba shi labarin abin da ya faru.

Tafsirin Imām Ibn Kathir

Allah Maɗaukaki Ya ce: «Sai ya shayar musu da dabbobinsu». Abu Bakr ibn Abi Shayba ya ce: Abdullahi ya ba mu labari, Isra’ila ya ba mu labari daga Abu Ishaq, daga Amr ibn Maymun al-Awdi, daga Umar ibn al-Khattab (رضي الله عنه), cewa Musa (عليه السلام) lokacin da ya iso ruwan Madayana, ya tarar da taron mutane suna shayar da dabbobi. Umar ya ce: Bayan mutanen sun gama, sai suka mayar da dutsen da aka rufe rijiyar da shi. Mutane goma ne kawai za su iya ɗaga shi.

Sai ga wasu mata biyu suna hana dabbobinsu shiga. Musa ya ce musu: «Me ya same ku?» Sai suka ba shi labari. Ya je wurin dutsen ya ɗaga shi, sannan ya debo ruwa musu sau ɗaya kawai, har dabbobinsu suka sha suka ƙoshi. Isnadin wannan ruwaya sahihi ne.

Game da faɗin Allah: «Sa'an nan ya juya zuwa ga inuwa, ya ce: Ya Ubangijina! Lalle ne ni mai tsananin buƙata ne ga duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni», Ibn Abbas ya ce: Musa ya yi tafiya daga Masar zuwa Madayana, ba shi da abinci sai ganyayyaki da sassan ganyen bishiya, kuma yana tafiya babu takalma. Bai kai Madayana ba sai tafin ƙafarsa ya ji rauni. Ya zauna cikin inuwa, alhali kuwa shi ne zaɓaɓɓen bawan Allah daga cikin halittunsa; cikinsa ya manne da bayansa saboda yunwa, kuma ana iya ganin koren ganyen da ya ci a cikin cikinsa. Yana cikin tsananin buƙata har da rabin dabino.

Game da kalmar «zuwa ga inuwa», Ibn Abbas, Ibn Mas’ud da as-Suddi sun ce: Ya zauna a ƙarƙashin wata bishiya. Ibn Jarir ya ce: Al-Husayn ibn Amr al-Anqazi ya ba ni labari, ya ce: mahaifina ya ba mu labari, Isra’ila ya ba mu labari daga Abu Ishaq, daga Amr ibn Maymun, daga Abdullahi—wato Ibn Mas’ud—ya ce: An ɗora ni a kan raƙumi, na yi tafiya dare biyu har na wayi gari a Madayana. Sai na tambayi bishiyar da Musa ya nemi inuwa a ƙarƙashinta. Sai ga wata bishiya koraniya mai yalwar ganye.

Raƙumina, wanda yake jin yunwa, ya karkata zuwa gare ta, ya ci gaba da tauna ta na ɗan lokaci, sannan ya tofar da abin da ya ci. Sai na yi wa Musa (عليه السلام) addu’a, sannan na juya na tafi. A wata ruwaya daga Ibn Mas’ud, an ruwaito cewa ya je bishiyar da Allah Ya yi wa Musa magana daga gare ta, kamar yadda bayani zai zo nan gaba. Allah ne Mafi sani.

As-Suddi ya ce: Bishiyar ita ce samr. Ata ibn as-Sa’ib ya ce: Lokacin da Musa ya ce: «Ya Ubangijina! Lalle ne ni mai tsananin buƙata ne ga duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni», matar ta ji shi.

Tafsirin al-Baghawi

«Sai ya shayar musu da dabbobinsu, sannan ya juya zuwa ga inuwa»—inuwar wata bishiya. Ya zauna a ƙarƙashinta saboda tsananin zafi, alhali yana jin yunwa.

«Sai ya ce: Ya Ubangijina! Lalle ne ni mai tsananin buƙata ne ga duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni»—wato abinci.

«Mai tsananin buƙata»—masana harshe sun ce harafin lam a nan yana da ma’anar «zuwa ga». Ana cewa: «Shi mai buƙata ne gare shi» da kuma «mai buƙata ne zuwa gare shi». Ma’anar kalmar ita ce: Ina matuƙar buƙatar duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni, wato abinci; yunwa ce ta sa yake neman abinci. Ibn Abbas ya ce: Ya roƙi Allah Ya ba shi ɗan guntun burodi wanda zai ƙarfafa jikinsa.

Al-Baqir ya ce: Ya faɗi wannan addu’a alhali yana cikin buƙatar ko rabin dabino. Sa’id ibn Jubayr ya ruwaito daga Ibn Abbas cewa Musa ya ce: «Ya Ubangijina! Lalle ne ni mai tsananin buƙata ne ga duk wani alheri da Ka saukar zuwa gare ni», alhali shi ne mafi daraja cikin halittun Allah a wurinsa; duk da haka yana cikin buƙatar ko rabin dabino. Mujahid ya ce: Abin da ya nema kawai shi ne burodi.

Suka ce: Da matan biyu suka koma wurin mahaifinsu da wuri, kafin sauran mutane, dabbobinsu kuwa sun cika da nono. Mahaifinsu ya ce musu: «Me ya sa kuka dawo da wuri haka?» Suka ce: «Mun haɗu da wani mutumin kirki wanda ya tausaya mana, ya kuma shayar da dabbobinmu.» Sai ya ce wa ɗayarsu: «Je ki kira shi ya zo wurina.»